Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антонио Консельеро, ағылшын тілінде "Кеңесші Антонио" деп аударылатын, нағыз аты Антонио Висенте Мендес Масиел (13 наурыз 1830 – 22 қыркүйек 1897) – бразилиялық діни лидер, уағызшы және Канудос ауылын құрған адам. Ол Канудос соғысының (1896–1897) ортасы болды, бұл соғыс орталық үкіметке қарсы азаматтық көтеріліс еді және 25 000-нан астам адамның өміне қастандық жасап, қатыгездықпен тоқтатылды.
Antônio Conselheiro, in English "Anthony the Counselor", real name Antônio Vicente Mendes Maciel (March 13, 1830 – September 22, 1897), was a Brazilian religious leader, preacher and founder of the village of Canudos, the scene of the War of Canudos (1896–1897), a civil rebellion against the central government which was brutally stamped out with the loss of more than 25,000 lives.
Ерте өмір
Квиксерамобимде дүниеге келген Антонио Масиел, Мария Хоакина де Хесус пен Висенте Мендес Масиелдің ұлы еді. Оның отбасы Бразилияның Солтүстік-Шығысындағы құрғақ аймақ – сертауда мал өсірумен айналысқан еңбекқор шаруалар отбасы болды. Балалық шағында Араухос деген ықпалды отбасымен қанды жанжалға қатысты, бұл екі отбасының да көптеген мүшелерінің қазасына әкелді. Бұл аймақтарда кең таралған өшпенділік пен ар-ұяқ сақтаудың қайғылы айналымы осыдан туды. 1834 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, әкесі қайтадан үйленді, және Антонио мен оның екі қарындасы әкесінің маскүнемдігі мен әкесінің жаңа әйелінің зорлық-зомбылығына ұшырады. Антонио білімін дамыту үшін әкесінің әкесі, Маноэль Антонио Феррейра Нобрге, Квиксерамобимдегі мұғалімге оқуға барып, латын, француз, португал, математика, география және тарих пәндерін оқыды. 1855 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол отбасы бизнесін өз мойнына алып, қарындастарын үйлендіруге тырысты. 1857 жылы Антонио Бразилина Лаурентина де Лимаға үйленді және сатушы, мұғалім және заң кеңесшісі (кедейлердің адвокаты) ретінде жұмыс істеді. Екі баласы болған ол 1861 жылы әйелінен адасқандыққа ұшырап, көңілі құлдырап, олардан ажырасып, шаруа фермасына көшіп, ауыл мұғалімі болып жұмыс істеді және христиан мистикасына көбірек берілді. Кейіннен Санта-Квитерияға (Сеара) көшіп келген ол жергілікті суретші Жоана Имагинариямен болған қысқа ғасырлық қарым-қатынасынан Жоаким Апригио есімді үшінші баласын дүниеге келтірді. Бірақ ол тыныш жата алмады, 1865 жылдан 1869 жылға дейін, содан кейін 1871 жылдан бастап елді аралап саяхаттады.
Born in Quixeramobim, Antônio Maciel was the son of Maria Joaquina de Jesus and Vicente Mendes Maciel, a rugged family of cattle breeders in the sertão ("backlands"), the semi arid zone of the Brazilian Northeast. His infancy was marked by a bloody feud with the powerful family of the Araújos, causing many deaths in both families, following the tragic cycle of vengeance and honour which were so common in these regions. After the death of his mother in 1834, his father married again, and Antônio and his two sisters suffered with the father's alcoholism and maltreatment by their stepmother. Antônio went to study with his grandfather, Manoel Antônio Ferreira Nobre, who was a teacher in Quixeramobim. He developed well as a serious, quiet and hard working pupil, studying Latin, French, Portuguese, mathematics, geography and history. In 1855 his father died and he assumed the family's business, striving to get his sisters married. In 1857, Antônio himself married Brasilina Laurentina de Lima and began working as a salesman, teacher and lay counselor (poorman's lawyer). Already with two children, he was cheated on by his wife in 1861, and disillusioned and depressed, he separated from them and retired to a farm, working as a rural teacher, and devoting himself more and more to Christian mysticism. Moving again to Santa Quitéria, Ceará, he had a third child, a son named Joaquim Aprígio, after a brief affair with a local artist named Joana Imaginária. He was restless, however, and started to wander around the country, from 1865 to 1869, and then from 1871 and afterwards.
Кеңесші
Ол бойы ұзын, жіңішке, ұзын қара шашы мен сақалы бар, әрқашан көгілдір, дөңгелек туника, шапан және былғары сандал киіп, мойнында ағаштан жасалған кресттің әшекейі болған. Антонио Масиел есімді ол адам ерекше көзге түсетін, Иса Масихті еске түсіретін болды. Бірте-бірте ол діни жорагер, кедейлерге көмек көрсетуші, кеңесші, сондай-ақ пәк уағыздаушы және діни жетекші болды. Оны аймақтың қарапайым адамдары Антонио Консельхиро, Санто Антонио дос Марс, Санто Антонио Апаресидо немесе Бом Иса Консельхиро деп атады және оған тек құрметтілер ғана емес, сонымен қатар фанатикалық ізбасарлар да тарта бастады, олар оның ілесіп жүре бастады.
He was tall and thin, with long black hair and beard, always dressed in a rough blue tunic, a straw hat and leather sandals, carrying a necklace with a wooden cross, Antônio Maciel cut an impressive figure, reminding people of Jesus Christ. Gradually he became a pilgrim, an itinerant benefactor and counsellor of the poor, as well a pious preacher and religious leader. He was called alternatively by the simple people of the region as Antônio Conselheiro, Santo Antônio dos Mares, Santo Antônio Aparecido or Bom Jesus Conselheiro, and began to attract not only admirers, but fanatical followers, who started travelling with him.
Заң мен шіркеудің арасындағы қиындықтар
1874 жылы Антонио Консельейро қанауға ұшыраған кедей шаруаларға және шағын ауылдар мен шаруа қожалықтарының қарапайым халқына уағыз айтуымен билік пен католик шіркеуінің назарын аударды. 1876 жылы ол Баия штатының Итапикуру қаласында іздестіріліп жатқан қылмыскер деген күдікпен полицияға ұсталды. Сәйкестендірілгеннен кейін, ол кемемен Форталезаға жіберілді. Оны қатты ұрып, шашы мен сақалын қырқып, сот үшін туған қаласына, Киксермобимге қайтарды. Бірақ жергілікті судья Антонио Консельейроны оған қарсы қылмыстық айыптардың болмауына байланысты босатты. Антонио дереу Баияға оралып, саяхаттап, уағыз айтуын жалғастырды. Ол 21 шіркеу салуға уәде берді және Баия мен Сергипе провинцияларының 12 қаласында, сондай-ақ зираттар мен кішкентай тоғандар салды. 1877 жылы Солтүстік-Шығыста кезекті апатты құрғақшылық басталды. Ол екі жылға созылып, аштық пен шөлден 300 мыңнан астам шаруаны құртты, аймақтың басым түрінде жартылай шөлді аграрлық экономикасына зор зиян келтірді. Көптеген ауылдар толығымен тастап кетілді, тіпті каннибализм жағдайлары да болды. Антонио Консельейро мен оның ізбасарлары кедей адамдардың ауыр күйзелісін азайту үшін бар күштерін жұмсады, осылайша оның тобына одан да көп жақтастар мен ізбасарлар қосылды. Әлемнің аяқталуына жақын деген сезім және құтқарылу тек дін арқылы ғана мүмкін деген сенім діни фанатизмнің күшеюіне ықпал етті. Консельейро көпшілік тарапынан қасиетті адам және Мессия ретінде құрметке ие болды. Оның ресми шіркеуді сынауы және кішкентай шіркеулерде ашық уағыз айтуына байланысты 1882 жылы Баия архиепископы діни қызметкерлерге оған қауымға кіруге тыйым салатын жарлық шығарды және Антонио Консельейроны діннен тайған және ақылсыз адам деп сипаттады.
In 1874, Antônio Conselheiro began to attract the attention of authorities and the Catholic Church, due to his preaching to the oppressed and poor peasants and common folk of small villages and farms. In 1876 he was arrested by the police in Itapicuru, Bahia, under the suspicion of being a wanted criminal. After being identified, he was sent by ship to Fortaleza. He was severely beaten, his hair and beard were cut and he was sent back for trial to his city of origin, Quixeramobim. The local judge, however, released Antônio Conselheiro due to the absence of any criminal charges against him. Antônio returned immediately to Bahia and restarted his wandering and preaching. He vowed to construct 21 churches and proceeded to do so in 12 cities in the backlands of the provinces of Bahia and Sergipe, as well as cemeteries and small dams. In 1877, one of the periodical catastrophic droughts began in the Northeast. It would last two years killing more than 300,000 peasants by hunger and thirst, creating havoc with the predominantly semi arid agrarian economy of the region. Many villages were entirely abandoned and instances of cannibalism even occurred. Antônio Conselheiro and his followers did what they could to diminish the extreme suffering of the poor people, adding more and more admirers and followers to his group. The sense of an impending end of the world and that the only salvation could come through religion were strong incentives to the surge of religious fanaticism. Conselheiro was widely regarded as a saint and a Messiah. Due to his increasing criticism of the official Church, and his open preachings in the small churches of the backlands, in 1882 the Archbishop of Bahia issued an order forbidding priests to allow him access to the flocks and characterising Antônio Conselheiro as an apostate and as a madman.
Құлдықты жою және Республиканы жариялау
1888 және 1889 жылдары Бразилия 1500 жылы еуропалықтар қоныстанғаннан бергі тарихындағы ең революциялық және ауқымды әлеуметтік, экономикалық және саяси өзгерістерді бастан өткізді. 1888 жылдың 13 мамырында биліктегі император Педро II, оның қызы, ханшайым Изабел қол қойған жарлық арқылы құлдық жойылды. Бес миллионнан астам африкалық текті адамдар күрт босатылды, олар шаруашылықтарды тастап, өте кедей ауылдық және қалалық халықтың қатарын едәуір арттырды. Он мыңдаған шаруалар банкротқа ұшырады және ауыл шаруашылығы, әсіресе кофе, мақта, темекі және қант қамышы сияқты еңбекке көп күш жұмсалатын өнімдерге байланысты, біраз уақытқа тоқтап қалды – сол кездегі Бразилия экономикасының негізгі тірегі. 1889 жылдың 15 қарашасында император әскери төңкеріспен құлатылып, Республика жарияланды, бұл бұрыннан бөлініп-жарылған елдегі тұрақсыздық пен шиеленісті күшейтті. Бұл факторлардың барлығы Канудостың қалыптасуына әсер етті. Антонио Консельейро құлдыққа қарсы күресті, оның үстемдігіне қарсы уағыздап, жазбалар қалдырды, соның салдарынан шаруалар мен биліктің наразылығын тудырды. Оның ізбасарларының саны күрт өсті, және олардың 80% астамы бұрынғы құлдар екені есептеледі. Сонымен қатар, ол монархияны Құдайдан берілген нығмат деп есептеді, ал шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне негіделген Республиканы моральдық тұрғыдан бұрыс деп санады, оның ел мен отбасыны құртады деп ойлады – жаңа антихрист сияқты. Ол тағы да ашық сынап, осы идеялардың маңызын бағалап, әлеуметтік қозғалысты біріктірді. Шаруалардың, дін қызметкерлерінің және үкіметтің алаңдауы гистериялық қорқынышқа айналды. Нәтижесінде, 1893 жылы зорлық-зомбылыққа жол берілді. Баия штатының Массете қаласында жаңа Республикалық үкіметтен салық салуға наразылық білдірген "Консельхисталар" (Антонио Консельейроның ұйымдасқан жақтастары осылай аталды) кішкентай полиция күшінен шабуылға ұшырады және қарсы шараларға көшті.
In 1888 and 1889, Brazil went through the most revolutionary and far reaching social, economic and political changes of its history since Europeans settled in 1500. On May 13, 1888, slavery was abolished by the ruling Emperor, Dom Pedro II, by an act signed by his daughter, Princess Isabel. More than five million black people were suddenly free, and they abandoned the farms and swelled enormously the rural and urban ranks of extremely poor inhabitants. Tens of thousands of farmers went bankrupt and agriculture almost stopped for a while, particularly for cash crops which required intensive labor, such as coffee, cotton, tobacco and sugarcane, the mainstays of the Brazilian economy at the time. On November 15, 1889, the Emperor was deposed by a military coup and the Republic was proclaimed, further adding instability and strife to the already torn up country. All this was important to the make up of Canudos. Antônio Conselheiro was strongly against slavery, and had preached and written about it, incurring the wrath of farmers and authorities. The number of his flocks increased dramatically, and it is estimated that over 80% were former slaves. In addition, he considered that monarchy was a grant of God, and that the Republic, with its separation between Church and State, was morally wrong and would wreck the country and family, a kind of new antichrist. Again he stepped up public criticism and rallied the social movement around these flags. General nervousness of farmers, priests and government increased to hysterical fear. Finally, in 1893, violence erupted. Protesting against taxes levied by the new Republican government in Masseté, state of Bahia, "Conselhistas" (as Antônio Conselheiro's organized following was named) were attacked by a small police force and retaliated.
Қаңқалар
Антонио Консельеру содан кейін шегінуді шешті және 1893 жылы өзінің өсіп келе жатқан, енді көтерісшілдерге жақын топтарына тұрақты орын құрды. Баия штатының солтүстік-шығыс ұшындағы Монте-Санто қаласының жанында, Канудос деген жерде Бело-Монте (Әдемі төбе) ауылын құрды. Ол бірнеше тау тізбегінің арасында, Ваза-Баррис өзенінің жанындағы қараусыз қалған шаруашылық жерінде орналасқан еді. Канудоста Антонио Консельеру, 12 "апостолдан" немесе ақсақалдардан тұратын жергілікті комитет үкіметінің көмегімен, еңбек пен өнімді бөлу, ортақ меншік, азаматтық неке мен ресми ақшаның жойылуы, таверналарға, алкоголь және проституцияға тыйым салу, қылмыстарға қатаң бақылау және міндетті діни іс-шаралармен коммуналдық қоғам құрды. Сондай-ақ, ол жер иелері мен үкіметтік биліктің зорлық-зомбылығы мен әділетсіздігінен жеке адамға белгілі бір бостандық сыйлады. Канудостың даңқы солтүстік-шығыс аймағында "сүт пен бал" жері ретінде тез тарады. Бұрынғы құлдар, түбірсіз қалған үндістер және кедей, жерсіз кабоклолар Канудосқа көптеп ағыла бастады. Бір жылдан кейін Канудосқа 8000 жаңа тұрғын келді; 1895 жылға қарай халқы 30 000-нан асып, 5000-нан астам үй салынды. Екі шіркеу және бір мектеп салынды, сондай-ақ сауда және ауыл шаруашылығы жақсы ұйымдастырылды. Мұндай адамдардың көп болуы аймақта үлкен қорқыныш пен алабөліктің туындауына себеп болды, себебі жаңа тұрғындардың көпшілігі бейбіт емес "жагунчос" (фермерлерге жалданып жұмыс істейтін қарулы адамдар) еді, бұл үкіметтің репрессия мен бақылау шараларын қабылдауына әкелді. Ағаш сатушымен дауласқан "Конселихистардың" Хуазеиро қаласына шабуыл жасауынан қорқып, қала әкімі провинциялық үкіметке үлкен даурығып шағымданды. Канудосқа екі капуцин монахының сапары халықты тыныштандыруға жеткіліксіз болды, ал олардың бірі Антонио Консельеруды монархиялық бүлікке ұйытқы болған деп қате айыптады. Бейбіт елді мекенге қарсы әскери агрессияның басталуына барлық жағдай дайын болды.
Antônio Conselheiro decided then to retreat and to establish in 1893 a permanent place for his growing band of now quasi insurrectionaries. Near the city of Monte Santo, in the Northeast tip of Bahia, he founded the village of Bello Monte (Fair Hill), in an area named Canudos. It was set in an abandoned farm amid several mountain ranges, near the Vaza Barris River. In Canudos, Antônio Conselheiro, aided by a local government by committee, composed by 12 "apostles", or elders, established a communitarian society, with division of labour and produce, common property, abolition of civil marriage and of the official currency, prohibition of taverns, liquor and prostitution, rigid control over crimes and mandatory religious activities. He also gave a measure of personal freedom from injustice and oppression by landlords and governmental authorities. The fame of Canudos spread rapidly throughout the Northeast, as being a promised land of "milk and honey". Former black slaves, uprooted indigenous people and impoverished and landless caboclos started to come in droves to Canudos. By one year later, Canudos already had 8,000 new residents; by 1895 its population had grown to more than 30,000 and more than 5,000 dwellings. Two churches and one school were also built and commerce and agriculture became more organised. The massive presence of such kinds of people started to cause much fear and trouble in the region, since many of the new residents were not so peaceful "jagunços" (hired armed men who worked for farmers), leading to appeals to the government for repression and control. Fearing an invasion of the city of Juazeiro by the "Conselhistas", who had a dispute with a lumber merchant, its mayor appealed hysterically to the provincial government. A visit by two Capuchin friars to Canudos was insufficient to calm the population and one of them mistakenly accused Antônio Conselheiro of trying to raise a monarchist sedition. All was set for the start of military aggression against the largely peaceful settlement.
Өлім
Кейінгі ауыр әскери қоршау кезінде Антонио Консельеру өз ізбасарларының өлімі, аштығы мен азаптарына алаңдап, дұға етумен және ораза ұстаумен уақытын өткізді. Осы қатаң оразаның салдарынан 1897 жылдың 22 қыркүйегінде 67 жасында қайтыс болды. Өлім себебі, басымен, дизентерия болған болуы мүмкін. Оның өлімі Канудостың жеңілісінің бастауы болды, нәтижесінде әскери операциялар кезінде және содан кейін әскердің бейбіт тұрғындарға жасаған қатыгездіктері салдарынан қала тұрғындарының 50%-дан астамы қаза тапты. Оның денесін әскери хирургтар тауып, анықтады. Оның басын кесіп, өлімінің дәлелі ретінде Сальвадорға жіберді және ол трофей ретінде қойылды. Оны сот-медициналық сарапшы, доктор Раймундо Нина Родригес қарап тексерді және Баия медицина мектебінің (Escola Bahiana de Medicina) мұражайында тұрақты көрмеге қойды, бірақ 1905 жылдың мамыр айында болған өртте жойылды.
During the heavy military siege that followed, Antônio Conselheiro spent his time praying and fasting troubled by the death, hunger and suffering of his followers. Due to this severe fasting, he died on September 22, 1897, at the age 67. The cause of death was probably dysentery. His death was the beginning of Canudos' defeat, which eventually brought about the brutal death of more than 50% of the city's inhabitants during the military operations and ensuing atrocities committed by the army against the civilian population. His body was found and identified by military surgeons. His head was cut off and sent to Salvador as proof of his death and displayed as a trophy. It was examined by forensic expert, Dr. Raimundo Nina Rodrigues, and placed in permanent exhibition at the museum of the Escola Bahiana de Medicina (Medical School of Bahia), where it was destroyed in a fire in May 1905.
Санаты
мыңдаған еңлік жағалаудан шөлге қарай шабады; содан кейін шөл жағалауға, ал жағалау шөлге айналады.
" a thousand flocks shall run from the seacoast to the backlands; and then the backlands will turn into seacoast and the seacoast into backlands." (" há de vir rebanhos mil correndo do centro da Praia para o sertão então o sertão virará Praia e a Praia virará sertão.")