Кіріспе

Антонио Консельеро, ағылшын тілінде "Кеңесші Антонио" деп аударылатын, нағыз аты Антонио Висенте Мендес Масиел (13 наурыз 1830 – 22 қыркүйек 1897) – бразилиялық діни лидер, уағызшы және Канудос ауылын құрған адам. Ол Канудос соғысының (1896–1897) ортасы болды, бұл соғыс орталық үкіметке қарсы азаматтық көтеріліс еді және 25 000-нан астам адамның өміне қастандық жасап, қатыгездықпен тоқтатылды.

Ерте өмір

Квиксерамобимде дүниеге келген Антонио Масиел, Мария Хоакина де Хесус пен Висенте Мендес Масиелдің ұлы еді. Оның отбасы Бразилияның Солтүстік-Шығысындағы құрғақ аймақ – сертауда мал өсірумен айналысқан еңбекқор шаруалар отбасы болды. Балалық шағында Араухос деген ықпалды отбасымен қанды жанжалға қатысты, бұл екі отбасының да көптеген мүшелерінің қазасына әкелді. Бұл аймақтарда кең таралған өшпенділік пен ар-ұяқ сақтаудың қайғылы айналымы осыдан туды. 1834 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, әкесі қайтадан үйленді, және Антонио мен оның екі қарындасы әкесінің маскүнемдігі мен әкесінің жаңа әйелінің зорлық-зомбылығына ұшырады. Антонио білімін дамыту үшін әкесінің әкесі, Маноэль Антонио Феррейра Нобрге, Квиксерамобимдегі мұғалімге оқуға барып, латын, француз, португал, математика, география және тарих пәндерін оқыды. 1855 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол отбасы бизнесін өз мойнына алып, қарындастарын үйлендіруге тырысты. 1857 жылы Антонио Бразилина Лаурентина де Лимаға үйленді және сатушы, мұғалім және заң кеңесшісі (кедейлердің адвокаты) ретінде жұмыс істеді. Екі баласы болған ол 1861 жылы әйелінен адасқандыққа ұшырап, көңілі құлдырап, олардан ажырасып, шаруа фермасына көшіп, ауыл мұғалімі болып жұмыс істеді және христиан мистикасына көбірек берілді. Кейіннен Санта-Квитерияға (Сеара) көшіп келген ол жергілікті суретші Жоана Имагинариямен болған қысқа ғасырлық қарым-қатынасынан Жоаким Апригио есімді үшінші баласын дүниеге келтірді. Бірақ ол тыныш жата алмады, 1865 жылдан 1869 жылға дейін, содан кейін 1871 жылдан бастап елді аралап саяхаттады.

Кеңесші

Ол бойы ұзын, жіңішке, ұзын қара шашы мен сақалы бар, әрқашан көгілдір, дөңгелек туника, шапан және былғары сандал киіп, мойнында ағаштан жасалған кресттің әшекейі болған. Антонио Масиел есімді ол адам ерекше көзге түсетін, Иса Масихті еске түсіретін болды. Бірте-бірте ол діни жорагер, кедейлерге көмек көрсетуші, кеңесші, сондай-ақ пәк уағыздаушы және діни жетекші болды. Оны аймақтың қарапайым адамдары Антонио Консельхиро, Санто Антонио дос Марс, Санто Антонио Апаресидо немесе Бом Иса Консельхиро деп атады және оған тек құрметтілер ғана емес, сонымен қатар фанатикалық ізбасарлар да тарта бастады, олар оның ілесіп жүре бастады.

Заң мен шіркеудің арасындағы қиындықтар

1874 жылы Антонио Консельейро қанауға ұшыраған кедей шаруаларға және шағын ауылдар мен шаруа қожалықтарының қарапайым халқына уағыз айтуымен билік пен католик шіркеуінің назарын аударды. 1876 жылы ол Баия штатының Итапикуру қаласында іздестіріліп жатқан қылмыскер деген күдікпен полицияға ұсталды. Сәйкестендірілгеннен кейін, ол кемемен Форталезаға жіберілді. Оны қатты ұрып, шашы мен сақалын қырқып, сот үшін туған қаласына, Киксермобимге қайтарды. Бірақ жергілікті судья Антонио Консельейроны оған қарсы қылмыстық айыптардың болмауына байланысты босатты. Антонио дереу Баияға оралып, саяхаттап, уағыз айтуын жалғастырды. Ол 21 шіркеу салуға уәде берді және Баия мен Сергипе провинцияларының 12 қаласында, сондай-ақ зираттар мен кішкентай тоғандар салды. 1877 жылы Солтүстік-Шығыста кезекті апатты құрғақшылық басталды. Ол екі жылға созылып, аштық пен шөлден 300 мыңнан астам шаруаны құртты, аймақтың басым түрінде жартылай шөлді аграрлық экономикасына зор зиян келтірді. Көптеген ауылдар толығымен тастап кетілді, тіпті каннибализм жағдайлары да болды. Антонио Консельейро мен оның ізбасарлары кедей адамдардың ауыр күйзелісін азайту үшін бар күштерін жұмсады, осылайша оның тобына одан да көп жақтастар мен ізбасарлар қосылды. Әлемнің аяқталуына жақын деген сезім және құтқарылу тек дін арқылы ғана мүмкін деген сенім діни фанатизмнің күшеюіне ықпал етті. Консельейро көпшілік тарапынан қасиетті адам және Мессия ретінде құрметке ие болды. Оның ресми шіркеуді сынауы және кішкентай шіркеулерде ашық уағыз айтуына байланысты 1882 жылы Баия архиепископы діни қызметкерлерге оған қауымға кіруге тыйым салатын жарлық шығарды және Антонио Консельейроны діннен тайған және ақылсыз адам деп сипаттады.

Құлдықты жою және Республиканы жариялау

1888 және 1889 жылдары Бразилия 1500 жылы еуропалықтар қоныстанғаннан бергі тарихындағы ең революциялық және ауқымды әлеуметтік, экономикалық және саяси өзгерістерді бастан өткізді. 1888 жылдың 13 мамырында биліктегі император Педро II, оның қызы, ханшайым Изабел қол қойған жарлық арқылы құлдық жойылды. Бес миллионнан астам африкалық текті адамдар күрт босатылды, олар шаруашылықтарды тастап, өте кедей ауылдық және қалалық халықтың қатарын едәуір арттырды. Он мыңдаған шаруалар банкротқа ұшырады және ауыл шаруашылығы, әсіресе кофе, мақта, темекі және қант қамышы сияқты еңбекке көп күш жұмсалатын өнімдерге байланысты, біраз уақытқа тоқтап қалды – сол кездегі Бразилия экономикасының негізгі тірегі. 1889 жылдың 15 қарашасында император әскери төңкеріспен құлатылып, Республика жарияланды, бұл бұрыннан бөлініп-жарылған елдегі тұрақсыздық пен шиеленісті күшейтті. Бұл факторлардың барлығы Канудостың қалыптасуына әсер етті. Антонио Консельейро құлдыққа қарсы күресті, оның үстемдігіне қарсы уағыздап, жазбалар қалдырды, соның салдарынан шаруалар мен биліктің наразылығын тудырды. Оның ізбасарларының саны күрт өсті, және олардың 80% астамы бұрынғы құлдар екені есептеледі. Сонымен қатар, ол монархияны Құдайдан берілген нығмат деп есептеді, ал шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне негіделген Республиканы моральдық тұрғыдан бұрыс деп санады, оның ел мен отбасыны құртады деп ойлады – жаңа антихрист сияқты. Ол тағы да ашық сынап, осы идеялардың маңызын бағалап, әлеуметтік қозғалысты біріктірді. Шаруалардың, дін қызметкерлерінің және үкіметтің алаңдауы гистериялық қорқынышқа айналды. Нәтижесінде, 1893 жылы зорлық-зомбылыққа жол берілді. Баия штатының Массете қаласында жаңа Республикалық үкіметтен салық салуға наразылық білдірген "Консельхисталар" (Антонио Консельейроның ұйымдасқан жақтастары осылай аталды) кішкентай полиция күшінен шабуылға ұшырады және қарсы шараларға көшті.

Қаңқалар

Антонио Консельеру содан кейін шегінуді шешті және 1893 жылы өзінің өсіп келе жатқан, енді көтерісшілдерге жақын топтарына тұрақты орын құрды. Баия штатының солтүстік-шығыс ұшындағы Монте-Санто қаласының жанында, Канудос деген жерде Бело-Монте (Әдемі төбе) ауылын құрды. Ол бірнеше тау тізбегінің арасында, Ваза-Баррис өзенінің жанындағы қараусыз қалған шаруашылық жерінде орналасқан еді. Канудоста Антонио Консельеру, 12 "апостолдан" немесе ақсақалдардан тұратын жергілікті комитет үкіметінің көмегімен, еңбек пен өнімді бөлу, ортақ меншік, азаматтық неке мен ресми ақшаның жойылуы, таверналарға, алкоголь және проституцияға тыйым салу, қылмыстарға қатаң бақылау және міндетті діни іс-шаралармен коммуналдық қоғам құрды. Сондай-ақ, ол жер иелері мен үкіметтік биліктің зорлық-зомбылығы мен әділетсіздігінен жеке адамға белгілі бір бостандық сыйлады. Канудостың даңқы солтүстік-шығыс аймағында "сүт пен бал" жері ретінде тез тарады. Бұрынғы құлдар, түбірсіз қалған үндістер және кедей, жерсіз кабоклолар Канудосқа көптеп ағыла бастады. Бір жылдан кейін Канудосқа 8000 жаңа тұрғын келді; 1895 жылға қарай халқы 30 000-нан асып, 5000-нан астам үй салынды. Екі шіркеу және бір мектеп салынды, сондай-ақ сауда және ауыл шаруашылығы жақсы ұйымдастырылды. Мұндай адамдардың көп болуы аймақта үлкен қорқыныш пен алабөліктің туындауына себеп болды, себебі жаңа тұрғындардың көпшілігі бейбіт емес "жагунчос" (фермерлерге жалданып жұмыс істейтін қарулы адамдар) еді, бұл үкіметтің репрессия мен бақылау шараларын қабылдауына әкелді. Ағаш сатушымен дауласқан "Конселихистардың" Хуазеиро қаласына шабуыл жасауынан қорқып, қала әкімі провинциялық үкіметке үлкен даурығып шағымданды. Канудосқа екі капуцин монахының сапары халықты тыныштандыруға жеткіліксіз болды, ал олардың бірі Антонио Консельеруды монархиялық бүлікке ұйытқы болған деп қате айыптады. Бейбіт елді мекенге қарсы әскери агрессияның басталуына барлық жағдай дайын болды.

Өлім

Кейінгі ауыр әскери қоршау кезінде Антонио Консельеру өз ізбасарларының өлімі, аштығы мен азаптарына алаңдап, дұға етумен және ораза ұстаумен уақытын өткізді. Осы қатаң оразаның салдарынан 1897 жылдың 22 қыркүйегінде 67 жасында қайтыс болды. Өлім себебі, басымен, дизентерия болған болуы мүмкін. Оның өлімі Канудостың жеңілісінің бастауы болды, нәтижесінде әскери операциялар кезінде және содан кейін әскердің бейбіт тұрғындарға жасаған қатыгездіктері салдарынан қала тұрғындарының 50%-дан астамы қаза тапты. Оның денесін әскери хирургтар тауып, анықтады. Оның басын кесіп, өлімінің дәлелі ретінде Сальвадорға жіберді және ол трофей ретінде қойылды. Оны сот-медициналық сарапшы, доктор Раймундо Нина Родригес қарап тексерді және Баия медицина мектебінің (Escola Bahiana de Medicina) мұражайында тұрақты көрмеге қойды, бірақ 1905 жылдың мамыр айында болған өртте жойылды.

Санаты

мыңдаған еңлік жағалаудан шөлге қарай шабады; содан кейін шөл жағалауға, ал жағалау шөлге айналады.