Кіріспе

Канадалық физик Джон В. Моффат (John W. Moffat, 24 мамыр 1932 жылы туған) – канадалық физик. Қазіргі уақытта Торонто университетінде физика профессоры қызметін атқарады, сонымен қатар Ватерлоо университетінде физика бойынша қосымша профессор және Пермитер теориялық физика институтының тұрақты мүшесі болып табылады. Моффат гравитация және космология саласындағы еңбектерімен әйгілі, оның ең маңызды жетістіктері симметриясыз гравитациялық теория және скаляр-тензор-векторлық гравитация (қазір MOG деп аталады) болып табылады, бұл еңбектері 2008 жылы жарық көрген «Gravity Reinventing» атты кітабында жинақталған. Оның теориясы қара материяны пайдаланбастан галактикалардың айналу қисықтарын түсіндіреді. Ол космологиялық мәселелерді шешу үшін жарық жылдамдығының өзгеруіне негіделген тәсілді ұсынады. Жарық жылдамдығы c, Ұлы жарылыстың алғашқы сәттерінде 15 реттен астам мәнді болған болуы мүмкін. Оның соңғы жұмыстары біртекті емес космологиялық модельдерге арналған, бұл КМБ деректеріндегі кейбір аномалияларды түсіндіруге және ғаламның кеңеюінің жеделдеуін есепке алуға бағытталған. Моффат кванттық өріс теориясының жаңа, жергілікті емес түрін ұсынды, ол барлық деңгейде шекті және осылайша қайта нормалау қажеттілігін жояды. Сондай-ақ, ол Хиггс механизмісінсіз массаны тудырады.

Модификацияланған гравитация теориясы

Эйнштейннің біріктірілген өріс теориясын іздеуді жалғастыра отырып, Моффат Эйнштейннің біріктірілген өрісі сияқты симметриялық өріс (гравитация) және антисимметриялық өрісті қамтитын, симметриялық емес гравитациялық теорияны ұсынды. Алайда, Эйнштейннен өзгеше, Моффат соңғысын электромагнетизммен байланыстыруға тырыспады, керісінше антисимметриялық компонентті гравитацияның тағы бір түрі деп қарастырды. Зерттеулер барысында теория түрлі бағыттарда дамыды; ең маңыздысы, Моффат антисимметриялық өріс массалы болуы мүмкін деген гипотезаны ұсынды. Осы зерттеулердің нәтижесінде пайда болған, модификацияланған гравитация (MOG) теориясының қазіргі нұсқасы Эйнштейннің гравитациясын векторлық өріс қосып, теорияның тұрақтыларын скалярлық өрістерге көтеріп өзгертеді. Бұл өрістердің бірлескен әсері үлкен массалардың әсерімен алыс қашықтықтағы гравитация күшін өзгертіп, астрономиялық және космологиялық байқаулардың көптеген нәтижелерін сәтті түсіндіреді. Моффаттың сөзіне сәйкес, алынған теория қараңғы материяны қажет етпей, галактикалардың айналу қисықтарын және рентгендік галактикалар шоғырының массалық профильдерін жақсы сипаттайды.

Жергілікті емес кванттық өріс теориясы

1990 жылы Моффет шекті, жергілікті емес кванттық өріс теориясын ұсынды. Бұл теорияны 1991 жылы Евенс, Моффат, Клеппе және Вудард кеңінен дамытты. Соңғы жұмыстарында Моффет бұл теорияны электромагнетизм мен әлсіз ядролық күштердің стандартты бірігуіне балама ретінде қарастырды. Моффет теориясы – өріс Лагранжианында жергілікті емес мүшесі бар кванттық өріс теориясы. Теория калибровкалық инвариантты және барлық тәртіптегі бұзылыс теориясы бойынша шекті. Моффеттің сөзіне сүйенсек, бұл теория стандартты модель үшін Хиггс бозонының массалық иерархиясының табиғилығы мәселесін шеше алады және шекті кванттық гравитация теориясына жол ашады.

Таңдалған мақалалар

(1990) "Шектелмеген жергілікті өлшеу өріс теориясы", Phys. Rev. D 41: 1177–1184. (1993) "Супержарық Ғалам: Космологиядағы бастапқы шарттар мәселесіне мүмкін болатын шешім", Int. J. Mod. Phys. D2: 351–366. (1995) "Симметриясыз гравитациялық теория", Phys. Lett. B 355: 447–452. (2006) "Скалалық-тензорлық-векторлық гравитация теориясы", JCAP 0603: 004.