Кіріспе

Хайфа шығанағы немесе Хайфа шығанағы (Мифратц Хейфа), бұрын Акра шығанағы аталған, Солтүстік Израильдің Жерорта теңізі жағалауында орналасқан шығанақ. Хайфа шығанағы – Жерорта теңізіндегі Израильдің жалғыз табиғи порты. Хайфа шығанағы сонымен қатар Хайфаның тоғыз ауданының біріне жатады, ол қала орталығының (Downtown) солтүстік-шығысында және Кирьят-Хайымның оңтүстігіндегі басым өнеркәсіптік аймақты қамтиды.

География

Кишон өзенімен суға толынатын Хайфа және Акра қалалары оның оңтүстік және солтүстік ұштарын белгілейді, ал орталық бөлігі құмды төбелермен және Крайот қалашықтарымен жабылған. Кармел тауы оңтүстік жағынан көтеріледі, ал Батыс Галилея таулары солтүстік шекарадағы жағалауға дейін созылады. Осы таулар арасында, шығанақтың 14 шақырымдық жағалау бойында Звулун аңғары орналасқан. Хайфа порты оның оңтүстік-шығыс жағалауының бір бөлігінде жатыр.

Тарих

1920 жылдары Хайфа шығанағындағы Бат Галим ауданында бірнеше кибуцтар құрылды. Бұл, британдық Мандат үкіметі аймақты дамытуға қаржы бөлгеннен кейін болды. Палестина жағалауында заманауи порт болмағандықтан, британдық билік жаңа порт салу жоспарларын жасады. Аталмыш жоспарларды іске асыру үшін 1925 жылдың ақпанында құрылған Хайфа шығанағын дамыту компаниясы қажетті капиталды таба алмады, сондықтан мәміле Палестина жерді дамыту компаниясы арқылы жүзеге асырылды. Бұл аймақ яһуди қауымы Sursock сатып алуының бөлігі ретінде иелігіне өтті. Жер 1872 жылы Осман үкіметінен сатып алған Сурсок отбасынан алынған. 45 000 дунамдық бұл жер Жидро жері деп белгілі болды. Компания қосымша 12 000 дунам жерге 99 жылдық концессия алды, осылайша жалпы аумақ 57 000 дунамға жетті. Қаржылық қиындықтарға байланысты жер бірнеше рет қожайынын ауыстырды, соңында еврей ұлттық қорымен бірлесіп құрылған Bayside Land Company-ның меншігіне өтті. 1928 жылы компания Патрик Аберкромбиге даму жоспарын жасау тапсырылды. 1934 жылы Хайфа шығанағында «Phoenicia» шыны зауыты салынды. Компания 1968 жылы Ерухам қаласына көшірілді және бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді.

Порттар мен өнеркәсіптік аймақ

Хайфа порты және Израиль кеме жасау зауытының жеке порты Хайфа шығанағында орналасқан. 2017 жылы олар бірлесіп 32 миллион тонна жүк тасымалданды, бұл порт кешенін Шығыс Жерорта теңізіндегі ең ірі порттардың біріне айналдырды. Шығанақ аймағында сонымен қатар түрлі зауыттар, шеберханалар, ірі жағалаудағы мұнай өңдеу зауыттары, химиялық, металл өңдеу және электр стансалары, сондай-ақ өнеркәсіптік және қоймалық нысандар бар кең өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Хайфа мұнай өңдеу зауытының 76 метрлік екі салқындату мұнарасы – қаланың жалпыға танымал символы. Осы себепті, олар бұрынғыдай қолданылмаса да, сақталған, себебі мұнай өңдеу технологияларындағы жаңарулар оларды қолданусыз қылды.

Қоршаған ортаны қорғау

Тарихи тұрғыдан алғанда, аймақтағы өнеркәсіптің шоғырлануы ауаның, шығанақтың ластануына және айналасындағы елді мекендерде қатерлі ісіктердің көбеюіне себеп болды. Осыған жауап ретінде, 2000-жылдардың соңынан бастап Израильдің қоршаған ортаны қорғау министрлігі, аймақтың өнеркәсіптерімен бірлесіп, аймақ үшін ластануды азайту, бақылау және есеп беру жөніндегі жан-жақты бағдарламаны іске қосты. Бұл күш-жігер, сондай-ақ 2013 жылдан бастап аймақтағы ірі зауыттардың ауыр отынды негізгі отын көзі ретінде пайдалануын тоқтатып, табиғи газға көшуі ауаның ластануын айтарлықтай азайтуға мүмкіндік берді. Министрлік бағалауынша, 2009 мен 2014 жылдар аралығында шығанақ аймағындағы ауаның жалпы ластануы 70%-ға төмендеді, бірақ аймақтағы ауыр өнеркәсіптің жоғары шоғырлануы салдарынан ауаның ластану деңгейі Израильдің басқа аймақтарымен салыстырғанда әлі де жоғары болып қалуда.