Кіріспе

Әскери стратегия
Екінші дүниежүзілік соғыс стратегиясы

"Секіріп өту", сондай-ақ "аралдан аралға өту" деп аталатын стратегия, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы Жапония империясына қарсы одақтастар қолданған амфибиялық әскери стратегия болды. Басты идея – соңғы мақсатына жету жолындағы әрбір аралды тізбектей басып алудың орнына, жаудың мықты бекітілген аралдарын айналып өту еді. Осы аралдарды басып алу үшін үлкен күш жұмсаудың қажеті болмай, оларды жабдықтау желісінен үзу арқылы (соның салдарынан олар капитуляциялауға мәжбүр болар еді) прогресті жылдамдатуға және әскер мен материалдық шығындарды азайтуға болады деп есептелді.

Өмірбаян

XIX ғасырдың соңына қарай АҚШ-тың Батыс Тынық мұхитында қорғауға бірнеше мүддесі болды; атап айтқанда, Қытай нарығына қол жеткізу және оның колониялары – Филиппин мен Гуам, оларды АҚШ 1898 жылғы испан-американ соғысының нәтижесінде алған еді. Жапонияның Қытай-жапон соғысы мен Ресей-жапон соғысындағы жеңістерінен кейін АҚШ Жапонияны Батыс Тынық мұхитындағы өзінің мүдделеріне қауіп деп қарастыра бастады. Бұл қарсылық Жапонияның Гавайиді АҚШ-қа қосу әрекетіне қарсылығымен және Гавайи мен Калифорниядағы жапон иммигранттарына жасалған кемсітушілікке наразылығымен күшейді. Осының салдарынан, 1897 жылдың өзінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Жапонияға қарсы соғыс жоспарларын жасауға кірісті, ол кейін "Оранж соғыс жоспары" деп аталды. Контр-адмирал Реймонд П. Роджерс басшылығымен жасалған 1911 жылғы соғыс жоспары Жапонияға жақындау үшін аралдар арқылы өту стратегиясын қамтыды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Версаль келісімшарты Жапонияға Батыс Тынық мұхитындағы бұрынғы неміс колонияларына – Мариана, Маршалл және Каролина аралдарына мандат берді. Егер бұл аралдар бекітілген болса, Жапония АҚШ-тың Батыс Тынық мұхитындағы мүдделеріне қол жеткізуіне кедергі келтіре алатын еді. Сондықтан 1921 жылы АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусының майоры Эрл Хэнкок Эллис "712-жоспар, Микронезиядағы алдыңғы базалық операциялар" жоспарын жасады, ол Жапонияға қарсы соғыс жоспары болып табылды және "Оранж соғыс жоспарының" жаңартылған нұсқасы еді, онда заманауи әскери технологиялар (суасты кемелері, ұшақтар және т.б.) енгізілді, сонымен қатар аралдар арқылы өту стратегиясы да қарастырылды. Одан кейін британдық әскери-теңіз жазақысы Гектор Чарльз Байвотер өзінің "Тынық мұхитындағы теңіз күші" (1921) және "Тынық мұхитындағы Ұлы соғыс" (1925) кітаптарында жапон-американ соғысының болашағын жариялады, онда аралдар арқылы өту стратегиясы егжей-тегжейлі сипатталды. Бұл кітаптарды американдықтар ғана емес, сонымен қатар 1941 және 1942 жылдары Оңтүстік-Шығыс Азиядағы сәтті шабуылдарында "аралдар арқылы өтуді" пайдаланған Жапон императорлық теңіз күштерінің жоғары шенді офицерлері де оқыды.

Артықшылықтар

Секіріп өту стратегиясы АҚШ күштеріне Жапонияға жылдам жетіп, жолдағы жапондықтар бақылауындағы әрбір аралды басып алу үшін уақыт, еңбек және жабдықтарды жұмсамайтын еді. Бұл одақтастарға күтпеген шабуыл жасау артықшылығын беретін еді және жапондықтарды шатастырып, тепе-теңдіктен шығаратын еді. Жалпы секіріп өту стратегиясы екі бағыттан тұратын еді. Нимиц басқаратын күш, кішкентай құрлықтағы әскер және үлкен флотпен, солтүстікке қарай аралдарға қарай жылжып, Гилберт, Маршалл және Мариан аралдарын басып алатын еді, негізінен Бонин аралдары бағытында. Макартур басқаратын оңтүстік бағыт, үлкен құрлық әскерлерімен, Соломон аралдарын, Жаңа Гвинеяны, Бисмарк архипелагын басып алып, Филиппинге қарай ілгерілейтін еді.

Кемшіліктер

Жапон әскерлері бірнеше ай ішінде "құрғап, қырылып" аштықтан өледі деп күтілді, бірақ бұл орындалмады. Олар ұшақтар мен су асты кемелерімен әкелінген тұқымдар мен жабдықтарды пайдаланып бау-бақшалар өсірді, жергілікті жұмысшылармен жұмыс істеді, соның нәтижесінде күшті және жақсы ұйымдастырылған күйінде қалды. Олар шабуылға қабілетті болып, Дриниумор өзені шайқасында және Бугенвиллдегі қарсы шабуылда американдық күштерге қарсы ірі шабуылдар жасады. Бұл жапон күштерін ұстап тұру үшін алты американдық дивизия жұмылдырылды, бұл американдық армияның стратегиялық тұрғыдан тиімсіз болу қаупін тудырды. Олар жеңілген жапон күштерін қумай, қорғаныс шеңберінен тыс жерде аз ғана қарауылдық іс-әрекеттер жасады, осылайша жеңілген жапондар қайта топтасып, жаңадан құрылуына мүмкіндік берді. Бұл сонымен қатар жергілікті халықты жапондардың зорлық-зомбылығына ұшыратты. Филиппинге қайтқаннан кейін МакАртур "бірден бірге шабуылдау" тактикасын тоқтатып, жапон күштерін толық жою саясатын қабылдады, бұл негізінен филиппиндіктерді азат етудің саяси қажеттілігіне байланысты болды. 1944 жылдың соңында австралиялық әскерлер американдық гарнизондарын алмастырып, Бугенвиль мен Аитапеде жапондарға қарсы шабуылдар жүргізді.