Кіріспе

Джордж Гиффен (27 наурыз 1859 – 29 қараша 1927) – Оңтүстік Австралия және Австралия құрамалары үшін ойнаған крикетші. Ортаңғы қатарда ойнайтын және көбінесе орташа жылдамдықпен айналатын боулингті ашатын универсал ойыншы, Гиффен 1894–95 жылғы Аш сериясында Австралия құрамасының капитаны болды және бірінші сынып крикетте 10 000 реңк жинап, 500 қақпа алған алғашқы австралиялық болды. 2008 жылғы 26 ақпанда Австралия Крикет Даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір және мансап

Гиффен 1859 жылы Аделаиданың Норвуд ауданында, ағаш шебері Ричард Гиффен мен оның әйелі Элизабеттің (қыздығы Чалланд) отбасында дүниеге келді. Ол крикет карьерасын Норвуд крикет клубында бастап, кейін Батыс Аделаида клубына өтті. 1877 жылдың қараша айында Гиффен Аделаида Овалында Тасманияға қарсы өткізілген матхта бірінші сыныпты крикеттегі дебютін жасады. Гиффен 47 ұпай жинады, соның ішінде Оңтүстік Австралияның бірінші сыныпты крикеттегі алғашқы ұпайлары бар еді, және Тасманияның бірінші иннингінде 16 ұпайға 4 қақпа алды. Тасмания командасы екінші рет ойнауға мәжбүр болды (екі рет тізбектеп соғып), ал екінші иннингте Гиффен тағы 2 қақпа алды.

Басталуы

Гиффен өзінің алғашқы тестілік матчын 1881–82 жылдары Мельбурнда Англияға қарсы өткізді. Пошта қызметіне жаңа ғана кірген Гиффен демалыс сұрауға қынжылғандай болды. Гиффен Том Эмметтен соққы алмай тұрып 30 рет ұпай жинады, бірақ ең бір қақпаны да ала алмады. Сиднейдегі екінші тестіден кейін үшінші тестіге қайта оралды. Австралия құрамасы бұл матчты бес қақпаймен жеңіп алды, ал Гиффен бар болғаны екі ұпай жинап, боулингке мүмкіндік алған жоқ. Серияның соңғы тестісінде Гиффен өзінің алғашқы тестілік қақпасын алды – Уильям Скоттонды Джек Блэкхэм 27 ұпаймен ұтып алды. Ол 2/17 ұпай жинап, соққымен тең ойында 14 ұпай алды. Австралия екі тестілік серияны 2:0 есебімен жеңіп алды. 1882 жылы Гиффен Англияға Австралия құрамасымен саяхатқа шықты. Ол орташа нәтижелер көрсетті, 21.84 орташа есеппен 32 қақпа алды және 19.02 орташа есеппен 699 ұпай жинады. Англияға қарсы өткен атақты матчта (кейін тестілік матч деп танылды) Гиффен бірінші иннингте 2 ұпай жинады, бірақ екінші иннингте Тед Пиат оны "қазға" шығарды. Фред Споффорт пен Гарри Бойлдың тамаша боулингінің арқасында Австралия бұл матчты жеті ұпаймен жеңіп алды. Бұл матч екі ел арасындағы тестілік сериялар үшін "Пепел" (The Ashes) терминінің пайда болуына себеп болды. "Спортинг Таймс" газетінде жарияланған сатиралық некролог "Англия крикетінің өлімі" туралы айтты және "Денесі өртеліп, пепелі Австралияға әкелінеді" деп жазды. Иво Блай мен оның ағылшын командасы 1882–83 жылдары Австралияға "Пепелді" қайтарып алуға ниетпен келді. Екінші тестіде Гиффен "алтын қаз" жасады, бірінші доптан ұпайсыз шығарылды, бірақ Англияның жалғыз иннингінде 4/89 ұпай жинады; ағылшындар тестіні бір иннингпен және 27 ұпаймен жеңді. Гиффен үшінші тестіде Сиднейдегі Крикет алаңында соққыны ашуға көтерілді, онда ол 41 және 7 ұпай жинады. Англия тестіні 69 ұпаймен жеңіп, алғашқы "Пепел" сериясын 2:1 есебімен жеңіп алды. 1884 жылдың ақпанында Гиффен бірінші сыныптағы иннингте барлық он қақпаны алған алғашқы австралиялық болды, ол "Rest" командасына қарсы Австралия XI үшін 10/66 алды. Екінші тестіде Лордс алаңында Гиффен бірінші иннингте ең көп ұпай жинады, 63 ұпай алды. Англия тестіні бір иннингпен және 5 ұпаймен жеңіп алды. Гиффен Англияда 19.60 орташа есеппен 81 қақпа алды, алайда ол "құны жоғары" болды. Альфред Шоу бастаған ағылшын командасы 1884–85 жылдары Австралияға "Пепел" үшін келді. Англия бірінші тестіде сегіз қақпаймен жеңіске жетті, бірақ матч командалар арасындағы даумен көлеңкеленді; Австралия командасы матчтан түскен пайданың үлкен бөлігін талап етті. Нәтижесінде Австралия құрамасының көпшілігі, соның ішінде Гиффен де келесі екі тестіге қатысудан бас тартты. Бұл әрекет австралиялық жұртшылықтың наразылығын тудырды. Сол кездегі Оңтүстік Австралияның бас прокуроры Чарльз Кингстон "Австралиялық он бір ойыншы өздерінің ұлтының крикет абыройын ақшаға құрбан еткен" деді. Англия бесінші тестіде бір иннингпен және 98 ұпаймен жеңіп, 3:2 есебімен "Пепелді" сақтап қалды. Бес жылдан кейін, 1891 жылдың қарашасында Викторияға қарсы, ол бұл жетістігін одан да әсерлі түрде қайталады, Оңтүстік Австралия иннингінде 271 ұпай жинап, Викторияның екі иннингінде 9/96 және 7/70 ұпай алды. 1886 жылы Англияға саяхаттаған Австралия құрамасы үш тестінің барлығында жеңіліске ұшырады. "Wisden Cricketers' Almanack" журналында "Австралиялықтарды ел аралап ойнаған кез келген жақсы командадан жоғары қоюға ештеңе жоқ" деп жазылған. Гиффен тестілік матчтарда 60 ұпай жинап, 4 қақпа алды. Алайда, басқа матчтарда Гиффен сәттірек болды. Ол турнирде 1424 ұпай жинады – тек Сэмми Джонс австралиялықтардың арасында көп ұпай жинады – және 154 қақпа алды, оның ішінде бір иннингте бес қақпаны кемінде 13 рет алды. Гиффен бұл турдың сөзсіз табысы болды, және соққыда да, боулингте де бірінші орын алғаны оның шеберлігін көрсетеді. Шындығында, қазіргі уақытта одан жақсы барлық шеңбер крикетшіні атау мүмкін емес.

Стил және мұра

Оның бірінші сыныпты өнер көрсетуі көптеген жетістіктерге толы. Тоғыз рет жүздік шегіне жетіп, бір матчта 10 викет алды. Екі рет жүзден асып, оннан астам викетке ие болды. Әлемдегі ешбір крикетші мұндай жетістікке қол жеткізген жоқ. Ол әлемде бір матчта бес рет 16 викет алған жалғыз боулер. 17 викетті алғашқы болып ол шабады. 24 жасында Англиядан тыс жерде 10–66 есебімен бүкіл команданы құлатқан алғашқы боулер атанды. 1000 реңк және 100 тесттік викет алған алғашқы тест крикетшісі ол. Сондай-ақ, ол 1000 бірінші сыныптық реңк және 10,000 реңк алған алғашқы австралиялық крикетші. Гиффеннің ең жақсы көрсеткіштері – 271 реңк және 16 викет (9/96 және 7/70), 1891 жылы Оңтүстік Австралия мен Виктория арасындағы матчта. Барлығы ол бірінші сыныпта 18 жүздік соқты, оның 4-і екі жүздік болды. Гиффен ағылшын жағдайында да жақсы өнер көрсетті. Бес турдың әрқайсысында ол соққы беру және боулинг бойынша жалпы турдың орташа көрсеткіштерінде көш бастады, бұл тағы бір бірегей Гиффен жетістігі. Осы ұлы ойыншы 1894 жылғы турда Австралия құрамасын бес тест матчының төртеуінде жетектеді. Оның 34 тесттік викеті сол кездегі сериялық рекорд болды, сонымен қатар ол осы серияда ең көп реңк жинады. Гиффен 1896 жылы соңғы тест матчын ойнады, бірақ біраз уақытқа дейін бірінші сынып деңгейінде күшті болды. 41 жасында ол 13 ағылшын викетін алып, Оңтүстік Австралияны туристерге қарсы жеңіске жеткізді. Үш жылдан кейін ол өзінің мансабын 81 реңк, 97 реңк (ұпайсыз) және 15 викетпен (7/75 және 8/110) Викторияға қарсы матчта аяқтады. Гиффен мықты соққы беруші, әсіресе қуатты айдауларымен танымал болды. Ол сондай-ақ кесу және иіс сезу қабілетіне ие болды. Баяу және орташа жылдамдықта ойнайтын боулер, ол алдамшы спинімен және ұшу және жылдамдық өзгертулеріндегі шеберлігімен көзге түсті, осының арқасында көптеген викеттер алды. Джордж жиі ағасы Уолтер Гиффенге көмектесу үшін, ықпалын пайдаланып, непотизмге бармағандығы үшін айыпталады. Уолтер Оңтүстік Австралияда орташа көрсеткіштен төмен болса да, Австралия үшін тест крикетіне қатысты. Джордж 1894 жылғы тур капитаны болып тағайындалғанда, Уолтер өзінің үш тест матчында 11 реңк жинап, нашар отандық маусымды өткерген болатын, көптеген адамдар бұл Джорджтың таңдауға тигізген ықпалынан деп сенді. Ол сондай-ақ сол кездегі ең көп викет алған крикетші Чарли Тернердің мансабының аяқталуына себепкер болды деп айыпталады, содан кейін Австралияның жеңуі керек болған келесі тестте өзі боулингті ашты. Джордж Гиффеннің құрметіне Аделаида Овалында трибуна аталды. Ол Оңтүстік Австралияның Парксайд қаласында қайтыс болды. 2008 жылы ол Австралия Крикет Даңқына енгізілді.

Жеке өмір

Гиффен сондай-ақ жоғары деңгейде Австралия футболында ойнады, Вудвилл клубының 1877 жылғы SAFA маусымында және 1878 жылдан 1885 жылға дейін Норвуд футбол клубы атынан өнер көрсетті. Ол Оңтүстік Австралия Футбол Ассоциациясында (South Australian Football Association) жүгіріп тұрып алғашқы голды соққан деп есептеледі. "Ол қарсыластарын толыққанды басып тастайтын керемет шабуылдармен көзге түсті, бір сәтте ойын барысын өзгертіп жіберді", - деді сол кездегі куәгер. Ол "Бет және доппен" (With Bat and Ball) атты автобиографиясын жазды.