Кіріспе

Ресейлік радиостанция "Эхо Москвы" – тәулік бойы жұмыс істейтін коммерциялық ресейлік радиостанция. Ол көптеген ресейлік қалаларда, сондай-ақ бұрынғы кеңестік республикаларда (жергілікті радиостанциялармен серіктестік арқылы) және интернет арқылы таратылды. 1996 жылдан бастап бас редакторы Алексей Венедиков болды. 2022 жылдың 1 наурызында Украинаға ресейлік шабуыл туралы хабарлағандықтан "Роскомнадзор" оны эфирден шығарды. "Эхо Москвы" радиосы тоқтаған кезде Венедиков және көптеген қызметкерлер "Живой гвоздь" (сөзбе-сөз "Тірі шеге" – орыс тілінде "Тірі қонақ" деген сөз тіркесімен рифмадас) деген YouTube арнасын ашты. 2022 жылдың қазан айында "Echo" өзінің "Echo" қосымшасы арқылы Германияның Берлин қаласынан онлайн бағдарламалауды қайта бастады.

Тарих

"Эхо Москвы" 1991 жылғы Кеңес Одағындағы төңкеріс әрекеті кезінде көпшіліктің назарына ілікті. Ол Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитеттің шешімін сынаған азаматтық ақпарат құралдарының бірі болды. Комитеттің "Эхо" радиосының хабарларын тоқтату туралы №3 қаулысы қазір станция журналистері үшін беделді мемлекеттік награда саналады. Бас редактор Алексей Венедиковтың айтуынша, КГБ-ның "Альфа" тобы радионың хабар таратушысына қатынасын бірнеше рет тоқтатуға тырысқан, бірақ оның қызметкерлері студияны телефон желісі арқылы тікелей қосып, хабар таратуды жалғастырған. "Эхо Москвы" құрылғаннан бері бір ережеге сәйкес жұмыс істейді: "Оқиғаларға қатысты барлық маңызды пікірлер айтылуы керек". Журналистер станцияны әзілде "Мәскеудің құлағы" деп атайды. "Эхо Москвы" контентінің көп бөлігі әлеуметтік және саяси мәселелерге арналған жаңалықтар мен ток-шоулардан тұрады, онда станция түрлі пікірлерді көрсетуге тырысады. Алексей Венедиктов 1998 жылдан бері станцияның бас редакторы. Радио жүргізушілерінің қатарында Виктор Шендерович, Юлия Латынина, Сергей Пархоменко, Александр Невзоров, Евгения Албац, Владимир Кара-Мурза, Владимир Рыжков, Евгений Ясин және София Шеварднадзе бар. 2014 жылдың сәуірінен бастап Юлия Латынина радиостанцияның ең танымал жүргізушісі болып табылады. 2018 жылдың соңына қарай "Эхо Москвы" компаниясының басым бөлігі "Газпром Медиа" компаниясына тиесілі болды, оның үлесі 66% құрады. Бас редактор Алексей Венедиктов – акцияларының 18% иесі болған ең ірі азшылық акционері, ал қалған 16% акциялары басқа азшылық акционерлерге тиесілі. 2014 жылдың 1 қарашасында станция "Роскомнадзордан" ресми ескерту алды, онда Украина туралы эфирде берілген бағдарламада "соғыс қылмыстарын ақтауға бағытталған ақпарат" бар екені айтылды. 2017 жылдың қазан айында станцияға шабуыл жасап, күзетшіге бұрышқы газ шашыратып, содан кейін "Эхоның" басты жүргізушілерінің бірі Татьяна Фелгенгауэрдің мойнына пышақ тіккен адам ұсталды. Оның жарақаттары өміріне қауіпті болды, бірақ дер кезінде медициналық көмек көрсетілгенінің арқасында ол толыққандай жазылып кетті. Станция шабуыл жасаған адамды "таныс көздерден" алынған мәліметке сүйене отырып, израильдік деп сипаттады. Сот-медициналық сараптама оның параноидальды шизофренияға шалдыққандығын анықтады және сот шешімімен міндетті медициналық емделуге жіберілді. 2022 жылдың 1 наурызында Ресей Бас прокуратурасы "Роскомнадзордан" "Эхо Москвы" мен "ТВ Rain" телеарналарына Ресей әскерлерінің Украинаға басып кіруі туралы хабарлағандары үшін қолжетімділікті шектеуді сұрады, олардың "ресейлік әскери қызметкерлерінің әрекеттері туралы жалған ақпаратты таратып", сондай-ақ "экстремистік қызметке және зорлық-зомбылыққа шақыруға" бағытталған ақпаратты таратқанын мәлімдеді. Сол күні "Эхо Москвы" эфирден шығарылды, бұл 1991 жылдан бергі алғашқы жағдай еді. Келесі күні таңертең Венедиктовтың сөзіне сәйкес, YouTube станцияның арнасын бұғаттады, ол Еуропадағы жалғыз хабар тарату арнасы болды, себебі станция "Газпроммен" байланысты. 3 наурызда Венедиктов YouTube арнасының бұғатталмағанын хабарлады. 3 наурызда директорлар кеңесі станцияны жабу туралы шешім қабылдады. Венедиктов және көптеген қызметкерлер станцияның бағдарламалары мен форматын сақтайтын "Живой гвоздь" YouTube арнасын құрды.

Редакцияның тәуелсіздігі

2008 жылы бірнеше рет бас редактор Алексей Венедиктовтен «Газпромның» басым үлесі «Эхоның» редакциялық саясатына ықпал ете ме деген сұрақтар қойылды. Венедиктов, «Газпром» және басқа акционерлер «Эхо» жарғысын сақтайтынын, онда бас редактордың шешімі соңғы болып табылатынын мәлімдеді. Ол, «Газпром» пен басқалар өз бизнес мүдделеріне сәйкес нақты жаңалықтарды әсер етуге тырысатынын атап өткенімен, редакциялық шешімдерге белсенді түрде араласуға ешқашан ұмтылмағанын айтты.