Роберт Уоллес: Британ саяхатшысы және әскери қайраткерінің өмірбаяны

Кіріспе

Британдық саясаткер (1970 жылы туған)

Роберт Бен Лоббан Уоллес (15 мамыр 1970 жылы туған) – британдық саясаткер және бұрынғы британдық армия офицері, 2019 жылдан 2023 жылға дейін Қорғаныс министрі қызметін атқарды. Консервативтік партия мүшесі, ол 2005 жылдан бері Уайр және Престон-Норт округінен, бұрын Ланкастер және Уайр округінен Парламент депутаты болып табылады. Саясатқа қатысудан бұрын Уоллес шотланд гвардиясының капитаны болды. 1999 жылы Солтүстік-Шығыс Шотландиядан консерваторлар тізімі бойынша Шотландия Парламентінің депутаты (MSP) болып сайланды және 2003 жылға дейін қызмет етті. 2023 жылдың шілдесінде Уоллес келесі кабинеттік қайта құру кезінде Қорғаныс министрі лауазымынан кету ниетін және келесі жалпы сайлауда Парламент депутаты болып қайта сайлануға тырыспайтынын мәлімдеді. 2023 жылдың тамызында Уоллес Қорғаныс министрі лауазымынан ресми түрде кетті. Уоллес Сомерсеттегі Миллфилд жеке мектебінде білім алған. Оқу кезінде ол Шотландия Корольдік драгун гвардиясының жас офицерлер курсына қатысып, мектепті бітіргеннен кейін Тұрақты комиссиялар кеңесімен сұхбаттасты.

Әскери мансап

Корольдік Sandhurst әскери академиясында курсант ретінде оқығаннан кейін, 1991 жылдың маусым айында Уоллес шотланд гвардиясына екінші лейтенант ретінде кірісті, ол қысқа мерзімді қызмет еді. 1991 жылдан 1998 жылға дейін ол Германияда, Кипрде, Белизде және Солтүстік Ирландияда қызмет етті. Осы жылы ол Белфаста болған бір оқиғада көзге түсті, онда оның басқаратын тобы британ әскерлеріне қарсы бомбалық шабуыл жасауға тырысқан ИРА-ның толық белсенді бөлімін (ASU) ұстады. Солтүстік Ирландия полиция қызметі (PSNI) кейіннен патруль нәтижесінде ұсталған ешкім сотталмағанын мәлімдеді. 1996 жылы ол капитандыққа көтерілді. Уоллес Уэльс ханшайымы Диана қайтыс болған түні қызметте болды және оның денесін елге қайтару үшін Парижге жіберілген топтың құрамында болды. 1998 жылдың маусым айында Уоллес белсенді тізімнен капитан шенімен офицерлердің тұрақты армия резервіне ауысты, осылайша оның активті қызметі аяқталды және шақыруға дайындық кезеңі басталды. Кейін ол тұрақты офицер болуға ұмтылмағанын және отыз жастан кейін де қызмет етуді шешкенін түсіндірді, себебі оған ең ұнаған жұмыс – солдаттарға басшылық ету еді, және ол осыдан кейін азаяды деп ойлады.

Шотландия Парламенті

Уоллес армиядан кеткеннен кейін саясатқа қатысты, бұл шешімінің себебі ретінде Ұлыбританияның ең экономикалық тұрғысынан қиын жағдайдағы аймақтарынан келген адамдарға басшылық ету тәжірибесін келтірді, ол олардың жағдайын үміт арқасында жақсартуға болатынына сенді. Ол 2003 жылғы Шотландия парламенті сайлауында қайта сайлануға түспеді, себебі Англиядағы Вестминстер сайлау округінен сайлануға ниеттенді. 2008 жылы оның 63 000 фунт стерлингтік жалақысына қосымша 175 523 фунт стерлинг көлемінде депутаттардың арасындағы төртінші ең жоғары шығын талабы болғаны анықталғаннан кейін Уоллес жергілікті сынға ұшырады. Бірақ ол өз сайлау округінде Англиядағы орташа округке қарағанда шамамен 20%-ға жуық сайлаушы бар екенін айтып, мұны қорғады. Оның сайлау округі 2010 жылғы Ұлыбритания парламенті сайлауында таратылды, ал Уоллес 26 877 дауыспен және 15 844 (30,9%) көпшілік дауыспен Уайр және Престон Солтүстік жаңа округінен сайланды. Ол 2015, 2017 және 2019 жылғы Ұлыбритания парламенті сайлауларында қайта сайланды, нәтижелері оның партиясы үшін сенімді орынға ие екенін көрсетті. Уоллес келесі парламент сайлауынан кейін парламентте қалуға ниеттенбейді, ал оның сайлау округі келесі сайлауда шекара өзгерістерінен кейін таратылады. 2006 жылдан 2010 жылға дейін ол Шотландия ісі бойынша көлеңкелік мемлекеттік министрі болды және 2006 жылдан 2014 жылға дейін британдық-ирандық парламенттік тобының төрағасы қызметін атқарды. Ол 2008 жылы Spectator/Threadneedle парламентшілер сыйлығында «Жылдың үгітшісі» атағын алды, бұл сыйлық депутаттар шығындарының ашықтығын ілгерілетудегі жұмысы үшін табысталды.

Кіші министрлік рөлдері мен ЕО референдумы

2010 жылы парламентке қайта сайланғаннан кейін Уоллес сол кездегі Әділет министрі және Лорд-канцлер, содан кейін Министрлер кабинетінде портфелі жоқ министр Кеннет Кларктың парламенттік жеке хатшысы (PPS) болып тағайындалды. Ол 2013 жылғы «Неке (бір жынысты жұптар)» заңына қарсы дауыс берді, ол Англия мен Уэльсте бір жынысты некелерді заңдастырды. 2014 жылдың шілдесінде Кларк парламенттік орындықтарына оралған кезде Уоллеске үкіметте қамшы ретінде жұмыс ұсынылды. Бұл жолы ол келісті. Сондай-ақ 2014 жылы ол сол кезде парламентте болмаған Борис Джонсонның болашақ лидерлікке үміткерлігін алғашқылардың бірі болып қолдады. «Қоғамды қорғау» жақтастары жеңіске жеткеннен кейін Дэвид Кэмерон партия басшысы лауазымынан кетті. Джонсон бірден Уоллес пен Линтон Кросби басқаратын лидерлік науқанын бастады. Бірақ бір аптадан кейін Майкл Гоув та үміткер болып тіркелген соң Джонсон бас тартты. 2017 жылдың желтоқсанында Уоллестің министрлік портфелі экономикалық қылмыстарды да қамтыды. 2017 жылғы террористик шабуылдар кезінде және Солсбериде Сергей Скрипальді өлтіруге жасалған қастандық кезінде ол Қауіпсіздік министрі болды. Уоллес 2017 жылғы Вестминстердегі шабуылға үкіметтің жауабын үйлестіргені үшін Ұлыбританияның құпия кеңесіне (Privy Council) тағайындалды.

Қорғаныс жөніндегі мемлекеттік хатшы

2019 жылдың 24 шілдесінде Борис Джонсон премьер-министр болып, Уоллесті қорғаныс министрі етіп тағайындады, ал бұрынғы қорғаныс министрі Пенни Мордаунт жаңа үкіметке кірмеді. 2019 жылдың тамызында Уоллес француз қарулы күштерінің министрі Флоренс Парлимен парламенттің қысқа мерзімге жабылуы туралы сөйлескенін естіді. Ол бес апталық жабылудың себебі парламент депутаттарының үкіметтің Brexit жоспарларын тоқтатуына жол бермеу болғанын, үкіметтің жаңа заңнамалық күн тәртібін енгізу туралы ресми ұстанымы емес екенін айтты. 10 Даунинг-стрит оның бұл сөздеріне жауап ретінде оны ескертіп, "дұрыс айтпағанын" мәлімдеді. Бұл жабылу 2019 жылдың 24 қыркүйегінде Жоғарғы Сот тарапынан заңсыз деп танылды. 2019 жылдың 13 қазанында НАТО отырысында Уоллес Түркияның Сирияның солтүстік-шығысына жасаған шабуылын қорғады. Ол: "Түркия өзін қорғау үшін кейде қажетті шараларды жасауы керек" деді. Оның бұл сөздері кездесуге келген басқа делегаттар тарапынан айыпталды. 2020 жылдың 12 қаңтарында The Sunday Times газетіне берген сұхбатында Уоллес Ұлыбританияның АҚШ-сыз соғыс жүргізуге дайын болуы керектігін айтты. Ол алдағы қорғаныс сараптамасы "Ұлыбританияның болашақ қақтығыстарда АҚШ-қа тәуелділігін азайтуға" бағытталғанын мәлімдеді. Бұл сөздері АҚШ президенті Дональд Трамптың "Америка бастысы" деген изоляционистік саясатына жауап ретінде айтылды. Уоллес келесі қорғаныс саясатын қайта қараудың 1991 жылы "суық соғыс" аяқталғаннан бері Ұлыбританияның қорғаныс және сыртқы саясатын "ең тереңінен қайта қарау" болатынын атап өтті. 2021 жылдың 15 наурызында Интегралды шолу аясында Уоллес "Бәсекелестік дәуірдегі қорғаныс" атты құжатты жариялады, онда ол "болашақтағы қауіп-қатерлерді анықтау және оларды жеңуге қабілеттілікті арттыру миссиясын" егжей-тегжейлі баяндады, сондай-ақ келесі төрт жылда қорғанысқа 188 миллиард фунт стерлинг жұмсалатынын уәделеді. 2021 жылдың шілдесінде Уоллес АҚШ-тың Ауғанстаннан көптеген әскерін шығарып алғанынан кейін Ұлыбританияның "қиын жағдайға" түскенін айтты. АҚШ әскерлерінің шығарылуы басталғаннан кейін талибандар ауған үкіметіне қарсы шабуылды бастап, Ауғанстанның құлдырап бара жатқан қарулы күштерінің алдына жылдам ілгеріледі. Уоллес Ұлыбританияның талибандар билікке келсе, белгілі бір халықаралық нормаларды сақтаған жағдайда олармен жұмыс істеуге дайын екенін мәлімдеді. 2021 жылдың 16 тамызында LBC радиосында Ауғанстаннан әскерді шығару туралы сұхбатында LBC тілшісі Уоллеске "Неліктен сіз бұл жағдайды жеке сезінесіз, Уоллес мырза?" деп сұрады. Ол эмоциямен: "Мен солдатпын, өйткені бұл өкінішті, және Батыс өз ісін істеді, біз адамдарды шығару үшін бар күшімізді салуымыз керек және өз міндеттемелерімізді орындауымыз керек" деп жауап берді. Уоллес британдықтарды Кабулдан эвакуациялау операциясына жауапты министр болды. Ол Кабулда жануарлар бағбанын басқаратын Пен Фартингке 71 адамды және 100-ден астам жануарды Кабулдан Ұлыбританияға эвакуациялауға рұқсат беру туралы даулы шешімге қатысты. Уоллес Қорғаныс министрлігінің қызметкерлері Фартингтің жақтастарының кейбірінен зорлық-зомбылық көргенін, олар үкімет бастапқыда Фартингті тастап кеткенін мәлімдеді. 2021 жылдың желтоқсан айында Уоллес Сауд Арабиясының Мұрагер ханзадасы Мұхаммед бин Салманмен кездесіп, әртүрлі салалардағы, әсіресе қорғаныс саласындағы ынтымақтастықты талқылады. Бұған дейін, 2022 жылы Фолкленд соғысының аяқталуының 40 жылдығына арналған шарада Уоллес Ұлыбританияның "құтырғандарға қарсы тұруға" дайын екенін жариялады. Оның бұл сөздері Аргентина тарапынан "соғысқа шақыру" және "қарсыласу" деп айыпталды. Уоллес 2022 жылдың 11 ақпанында Мәскеуде Ресей қорғаныс министрі Сергей Шойгумен кездесті. Шойгу Ресейдің Украинаға шабуыл жасау ниеті жоқ екенін қайталады. Украинаның Ұлыбританиядағы елшісі Вадим Пристайко Уоллестің Ресеймен дипломатиялық қарым-қатынасты 1930 жылдардағы бағыныш саясатымен салыстырғанының пайдасыз екенін айтты, қазір "серіктестерімізді ренжітудің" дұрыс емес уақыты екенін мәлімдеді. 2022 жылдың 23 ақпанында Уоллес шотланд гвардиясының Қырым соғысы кезінде Ресейдің Николай І-нің "арқасын тепкенін" және оны қайтадан жасай алатынын айтқан видеосы таралды. Ресей келесі күні Украинаға басып кірді. 2022 жылдың 21 наурызында орыс әзілшілері Вован мен Лексус жасаған Уоллестің шалақылық сөзі онлайн жарияланды. Британ үкіметі бұл әзілшілердің Ресейдің қауіпсіздік қызметімен байланысы бар немесе Ресей мемлекеттік агенттері екенін күдіктенеді. Олар Украина премьер-министрі Денис Шмыхалдың рөлін сомдап, Украинаның Ресейден қорғану үшін өз ядролық қаруын дамытуға ниеттенгенін айтты, бұл Ресей-Украина соғысы және Украинаға басып кіру кезінде Ресей тарапынан таратылған жалған мәлімдеме. Сол күні Уоллес британ әскерінің санын 76 500-ден 72 500-ге дейін азайту жоспарларын жариялады. Уоллес 2022 жылдың наурызында Украинаға Challenger 2 танктарын жіберуге қатысты британдық тартыншақтықтың себебі болды, бұл идея "жұмыс істемейді" деді. Борис Джонсон мен оның неміс әріптесі Олаф Шольц 8 сәуірде екі еуропалық одақтас батыстық үлгідегі танктарын соғысқа жібермейтін болды. Джонсон оның орнына польша армиясын толықтырып, оларға ескі T-72 танктарын Украинаға жіберуге мүмкіндік берді, олар Кореяның K2 Black Panther танктарын күтіп отырды. Британ танк паркі 227 Challenger 2 таңкісінен 148 жаңартылған Challenger 3 таңкісіне дейін азайтылғанына қарамастан, британ танктарын украиналықтарға жіберу жоспары болған жоқ. Уоллес кейіннен Ұлыбританияға қажет Challenger 3 танктарының саны қайта қаралып жатқанын мәлімдеді. Борис Джонсон 2022 жылдың шілдесінде үкіметінен көптеген министрлердің кеткенінен кейін премьер-министр және консервативтік партияның басшысы қызметінен кетіп қалатынын жариялады. Уоллес партия басшысы және осылайша премьер-министр болып сайлануға үміткер ретінде қарастырылды, бірақ 10 шілдеде ол бұл сайысқа қатыспайтынын мәлімдеді. Twitter-дегі мәлімдемесінде ол өзінің қазіргі жұмысына және "осы ұлы елді қауіпсіз сақтауға" баса назар аударып отырғанын айтты. Кейін ол Лиз Трассқа қолдау көрсетті. Трасс премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін Уоллес 6 қыркүйекте бұрынғы лауазымына қайта тағайындалды. Ол Риши Сунак премьер-министр болғаннан кейін 25 қазан күні де лауазымын сақтап қалды. 7 қарашада Уоллес жаңа ұлттық яхта салу конкурсын дереу тоқтату туралы хабарлады. 2023 жылдың 19 қаңтарында Уоллес Эстония, Польша, Латвия және Литваның қорғаныс министрлерімен бірге, сондай-ақ Дания, Чехия, Нидерланды және Словакия өкілдерімен "Таллин уәдесін" қабылдады, онда олар "Украинаның Ресейдің заңсыз және басып кірушілік шабуылына қарсы батыл қарсылығын қолдауға деген бейілдерін және ниеттерін қайта растады". 2023 жылдың 21 маусымында Уоллес НАТО бас хатшысы лауазымына үміткерліктен бас тартты, АҚШ Йенс Столтенбергтің лауазымында қалуын қолдайтыны туралы қауесет тарағаннан кейін. 2023 жылдың 11 шілдесінде Литвада өткен НАТО саммитінде Уоллес Украинаның батыс одақтастарына көбірек алғыс айтуы керек екенін айтты, Украина президенті Владимир Зеленскийдің НАТО одағына қосылуға ресми шақыру алмағанына наразы болғаннан кейін. Уоллес американдық және британдық заң шығарушылар Украинаның әскери көмекке қатысты талаптарының "Amazon стиліндегі тізім" сияқты екенін айтты. 2023 жылдың 15 шілдесінде Уоллес кезекті кабинет қайта құру кезінде қорғаныс министрі лауазымынан кетіп қалатынын және кезекті жалпы сайлауда парламент депутаты болып қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. 2023 жылдың 31 тамызында Уоллес қорғаныс министрі лауазымынан ресми түрде кетті.

On 24 July 2019, Boris Johnson became Prime Minister and immediately appointed Wallace as Secretary of State for Defence, replacing Penny Mordaunt, who was left out of the new government. In August 2019, Wallace was overheard discussing Johnson's controversial prorogation of parliament with Florence Parly, the French Armed Forces minister. He suggested that the reason for the prorogation for five weeks was to prevent MPs from blocking the government's Brexit plans, rather than the government's official position that it was to introduce a new legislative agenda. 10 Downing Street responded to his comments by admonishing him and stating that he had "misspoken". This prorogation was deemed unlawful by the Supreme Court on 24 September 2019. On 13 October 2019, in a NATO meeting, Wallace defended the 2019 Turkish offensive into north eastern Syria. He commented, "Turkey needs to do what it sometimes has to do to defend itself". His comments were condemned by other delegates at the meeting. On 12 January 2020, in an interview with The Sunday Times, Wallace said that the UK "must be prepared to fight wars without the US", one of the UK's key allies. He stated that the upcoming defence review "should be used to make the UK less dependent on the US in future conflicts". His comments were made in response to US President Donald Trump's "America First" isolationist policies. Wallace also said that the next defence review would be the "deepest review" of Britain's defence and foreign policies since the end of the Cold War in 1991. On 15 March 2021, as part of the Integrated Review, Wallace released a command paper titled Defence in a Competitive Age, in which he detailed "a mission to seek out and to understand future threats, and to invest in the capabilities to defeat them," promising an expenditure of £188 billion on defence over the next four years. In July 2021, Wallace said that the United States had left Britain in a "very difficult position" following the withdrawal of most US troops from Afghanistan. Soon after the withdrawal of US troops had started, the Taliban had launched an offensive against the Afghan government, quickly advancing in front of a collapsing Afghan Armed Forces. Wallace said the UK would be ready to work with the Taliban should they come to power provided they adhere to certain international norms. On 16 August 2021, during a radio interview on LBC about the withdrawal from Afghanistan, Wallace was asked by an LBC interviewer, "why do you feel it so personally, Mr Wallace?" He replied with emotion: "because I'm a soldier because it's sad, and the West has done what it's done and we have to do our very best to get people out and stand by our obligations". Wallace was the minister responsible for the British evacuation from Kabul, Operation Pitting. He was involved in a controversial decision to allow Pen Farthing – who ran an animal sanctuary in Kabul – to evacuate 71 people and more than 100 animals from Kabul to the UK. Wallace said Ministry of Defence staff had suffered abuse from some of Farthing's supporters, who alleged the government had initially abandoned Farthing. In December 2021, Wallace met with Saudi Arabia's Crown Prince Mohammed bin Salman to discuss cooperation in various fields, especially defence, having discussed similar matters the previous year with Saudi Arabia's vice defence minister Prince Khalid bin Salman. In 2022, at an event to mark the 40th anniversary of the end of the Falklands War, Wallace declared Britain's determination to "stand up to bullies". His words were decried as "belligerent threats" and "denigrating references" by Argentina. Wallace met Sergei Shoigu, the Russian Minister of Defence in Moscow on 11 February 2022. Shoigu reiterated a denial of any Russian intentions to invade Ukraine. Ukraine's ambassador to the UK, Vadym Prystaiko, said Wallace's comparison of diplomatic efforts with Russia to the appeasement policies of the 1930s was unhelpful, saying now is the wrong time to "offend our partners". On 23 February 2022, Wallace was filmed saying that the Scots Guards "kicked the backside" of Nicholas I of Russia during the Crimean War, and could do so again. Russia invaded Ukraine the following day. On 21 March 2022, clipped footage of Wallace in a prank call by Russian pranksters Vovan and Lexus was released online. The duo (suspected by the British government to have links to Russian security services or of being Russian state actors) impersonated the Ukrainian prime minister Denys Shmyhal saying that Ukraine wished to promote its own nuclear deterrent to protect itself from Russia, a false claim made by the Russian government during the Russo Ukrainian War and the invasion of Ukraine. That day, Wallace announced plans to reduce the number of British Army personnel from 76,500 to 72,500. Wallace was perceived as responsible for initial British reluctance to send Challenger 2 tanks to Ukraine in March 2022, saying that the idea "wouldn't work". Boris Johnson and his German counterpart Olaf Scholz agreed on 8 April that both European allies would withhold their Western designed main battle tanks from the fray. Johnson instead chose to backfill the Polish Army, thus allowing them to send their obsolete T 72s to Ukraine, while they waited for their order of South Korean K2 Black Panther replacements. Despite a planned reduction of the British tank fleet from 227 Challenger 2 tanks to 148 upgraded Challenger 3 tanks, there were no plans to send British tanks to the Ukrainians. Wallace later announced that the number of Challenger 3 tanks required by the UK was under review. Boris Johnson announced his intention to resign as Prime Minister and leader of the Conservative Party in July 2022 following a series of mass resignations from his government. Wallace was seen as a contender to succeed him as party leader and thus Prime Minister, but on 10 July he ruled himself out from entering the contest. In a statement on Twitter, he said his focus was on his current job and "keeping this great country safe". He later endorsed Liz Truss in the election. Following the appointment of Truss as Prime Minister, Wallace was reappointed to his post on 6 September. He retained his post when Rishi Sunak became prime minister on 25 October. On 7 November, Wallace announced that the competition to build a new national flagship yacht would be scrapped with immediate effect. On 19 January 2023 Wallace together with the defence ministers of Estonia, Poland, Latvia and Lithuania; and the representatives of Denmark, the Czech Republic, the Netherlands, and Slovakia issued the Tallinn Pledge, "to reaffirm our continued determination and resolve to supporting Ukraine in their heroic resistance against the illegal and unprovoked Russian aggression." On 21 June 2023, Wallace ruled himself out of the running to become the next NATO Secretary General after rumours spread that the US were in favour of Jens Stoltenberg staying in post. Speaking at a NATO summit in Lithuania on 11 July, Wallace said that Ukraine should offer more gratitude to Western allies of the country, following the Ukrainian president Volodymyr Zelenskyy's frustration at not being given a formal invitation to join the NATO alliance. Wallace also said that American and British lawmakers felt that Ukraine was demanding an Amazon style wishlist of demands in military aid. On 15 July 2023, Wallace announced his intention to resign as Secretary of State for Defence at the next Cabinet reshuffle and confirmed that he would not be seeking re election as an MP at the next general election. On 31 August 2023, Wallace formally resigned as Secretary of State for Defence.