Кіріспе
Британдық тәуелсіз саясаткер
Сэр Оливер Летвин (19 мамыр 1956 жылы туған) – британдық саясаткер, 1997 жылдан 2019 жылға дейін Батыс Дорсет округінен Парламент депутаты. Летвин Консервативтік партия мүшесі ретінде сайланды, бірақ 2019 жылдың қыркүйегінде партиялық тәртіп бұзғандықтан қамшысы алынып, тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді. Ол Майкл Ховард басшылығымен Қаржы министрінің орынбасары, ал Иэн Дункан Смит басшылығымен Ішкі істер министрінің орынбасары болды. 2014 жылдан 2016 жылға дейін Ланкастер герцогтігінің канцлері қызметін атқарды. 2015 жылғы жалпы сайлаудан кейін Летвинге Министрлер кабинетінің жалпы басқаруы жүктелді және Консервативтік үкіметтегі Министрлер кабинетінің толық құрамына енді. Бұрын ол 2010 жылдан бастап Үкімет саясаты жөніндегі мемлекеттік министр болған. 2019 жылы Екінші Мэй кабинеті кезінде Летвин Консервативтік партия ішіндегі Еуроскептиктерге қарсы шығып, «көрсеткіш дауыс берулер» өткізу үшін көппартиялық ұсыныс енгізді, бұл Парламент депутаттарына Brexit бойынша бірнеше нұсқаға дауыс беруге мүмкіндік берді, соның нәтижесінде ешқайсысы Парламенттің көпшілік дауысын ала алмады. Летвин Купер-Летвин заңы арқылы 50-бапты ұзартуға тырысты. 2019 жылдың тамызында ол келесі сайлауда депутаттық мандатын сақтайтынын мәлімдеді. 3 қыркүйекте ол Консервативтік партияның қамшысынан айырылып, одан кейін тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді.
Ерте өмір және білім
1956 жылы 19 мамырда Лондонда туған Летвин – Лондон экономика мектебінің зейнеткер профессор-эмиритусі Уильям Летвиннің (14 желтоқсан 1922 – 20 ақпан 2013) және консервативті ғалым Ширли Робин Летвиннің ұлы. Оның ата-анасы Киевтегі қуғын-сүргіннен қашқан ата-аналары бар, Чикагодан келген еврей-американдық зиялылары болған. Ол Хэмпстедтегі Холл мектебінде және Итон колледжінде оқыған. Содан кейін Кембридждегі Тринити колледжіне түсіп, тарихтан екі бірінші дәреже алды. 1980 жылдан 1981 жылға дейін Летвин Принстон университетінің арнайы зерттеушісі (Проктер стипендиясы), ал 1981 жылдан 1982 жылға дейін Кембридждегі Дарвин колледжінің ғылыми қызметкері болды. Оның "Эмоция және сезімдер" атты диссертациясы 1982 жылы Кембридж философия факультетінен философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды. Ол сондай-ақ Лондон бизнес мектебінің түлегі.
Саяси мансап
Ол 1983 жылдан 1986 жылға дейін премьер-министр Маргарет Тэтчердің Саясат бөлімінің мүшесі болды. 1985 жылғы ресми үкіметтік құжаттарға сәйкес, 2014 жылдың желтоқсанында 30 жылдық ереже бойынша жарияланған, Летвин премьер-министрге "Шотландияны таза тұрушылық салымы бойынша пилоттық жоба ретінде пайдалануды" ұсынды, яғни, даулы Қоғамдық салық немесе "Жеке басты салықты" алдымен онда сынап көруді және "нәтижелер оның орындалу мүмкіндігін көрсетсе" бүкіл ел бойынша енгізуді. 2015 жылдың желтоқсан айында жарық көрген 1985 жылғы тағы бір ішкі хат Летвиннің Broadwater Farm көтерілісіне берген жауабын көрсетті, ол зорлық-зомбылықты негізінен афро-карибтік көтерілісшілердің "нашар моральдық көзқарастарымен" байланыстырды, "төмен дәрежелі, жұмыссыз ақ адамдар бұрынғыдан бері мұндай ауқымды қоғамдық тәртіпсіздіксіз жылдар бойы өмір сүрді" деді. Сондай-ақ ол ішкі қала проблемаларын шешуге бағытталған кейбір жоспарларды сынады, Дэвид Янгтың қара кәсіпкерлерді қолдау жоспарының "дискотека мен есірткі саудасына" ақша жұмсалғандықтан сәтсіз аяқталады деп болжады. Кейін Летвин кешірім сұрап, хаттың бір бөлігі "жаман жазылған және дұрыс емес" екенін айтты. Летвин "Ұлыбританияның ең ірі кәсіпорны: Ұлттық денсаулық сақтау жүйесін радикалды реформалау идеялары" атты еңбекті Джон Редвудпен бірлесіп жазды, бұл 1988 жылы Саясатты зерттеу орталығында жарық көрген және Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі мен жеке сектор арасындағы жақым қатынасты қолдады. Бұл келесі үкіметтер жүзеге асырған, әсіресе 2012 жылғы Денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық туралы заңға қатысты Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі реформаларының теориялық негіздемесі ретінде қарастырылады. Летвин 1987 жылғы сайлауда Хакни Норт және Сток Ньюингтонда Диан Эбботтқа қарсы, ал 1992 жылғы сайлауда Хэмпстед және Хайгейт округі үшін Гленда Джексонға қарсы сәтті сайланбады.
Батыс Дорсет депутаты (19972019)
1997 жылғы жалпы сайлауда Летвин бұрыннан бері консерваторлардың басымдығы сақталған Батыс Дорсет сайлау округін жеңіп алды, ең жақын үміткерден 1840 дауысқа артық дауыс жинады.
Көлеңкелік кабинет (20002010)
Оппозиция басшысы және Консервативтік партия төрағасы ретінде Уильям Хейг 2000 жылдың қыркүйегінде Летвинды өзінің көлеңкелі кабинетінің мүшесі ретінде, Қаржы министрлігінің көлеңкелі бас хатшысы етіп тағайындады. Ол Майкл Портильо мен Майкл Ховардтың Қаржы министрлігінің көлеңкелі канцлері лауазымындағы екі кезеңінде де қолдады. 1998 жылдан бастап ол Конституциялық мәселелер, Шотландия және Уэльс жөніндегі оппозицияның ресми өкілі болды, ал 1999 жылы Қаржы министрлігінің көлеңкелі қаржы хатшысы болып тағайындалды. 2001 жылғы жалпы сайлау кампаниясы кезінде Летвин Лейбористік үкіметтің жоспарларымен салыстырғанда, болашақтағы мемлекеттік шығыстарды жылына 20 миллиард фунт стерлингке азайтуға ниеттенгенін мәлімдеді. Бұл ұсыныс регрессивті деп сынға ұшырағанда, Летвин оны қорғауға көбінесе қолдау таппады және кампанияның қалған бөлігінде көзге түспеуге тырысты. Ол 2001 жылғы сайлау кезінде жасырын болды. Бұл сайлауда Батыс Дорсет сайлау округіндегі оның артық дауысы 1414 дауысқа дейін азайды. 2001 жылдың қыркүйегінде Консервативтік партияның жаңа төрағасы Иэн Дункан Смит оны көлеңкелі ішкі істер министрі етіп тағайындады. Бұл қызметте ол "қонақжайлы қоғамды" жақтағаны үшін мақтауға ие болды, бұл Нью-Йорктегі полиция философиясының үлгісімен көшелік полицияны ұйымдастыру арқылы көрінді. Сондай-ақ, ол сол кездегі ішкі істер министрін 2001 жылы діни жекқұрылға шақыру туралы ұсынысын қайтаруға итермеледі. Ол мұндай құқықбұзушылықты анықтау мүмкін емес екенін, сондықтан қудалауға мүмкіндік аз екенін сәтті дәлелдеді. Ол сондай-ақ мұсылмандар мұндай заңнан қудаланғандай сезінетінін айтты. 2003 жылдың соңында Майкл Говард Летвинды өзінің орнын басатын көлеңкелі канцлер етіп тағайындады. Көлеңкелі канцлер ретінде ол мемлекеттік сектордағы ысырапты азайтуға баса назар аударды. 2005 жылғы жалпы сайлауда Консервативтік партия 35 миллиард фунт стерлингке тең үнемдеуге болатын әлеуетті қаражатты тапқанын мәлімдеді, оны жедел қызметтерді күшейту және салықты төмендету үшін пайдалануға болады. Бұл тәсіл үкіметті бюрократияны қысқарту және шығындарды азайту бойынша өз ұсыныстарын енгізуге итермеледі. 2005 жылдың мамырында Летвиннің орындығындағы көпшілігі 2461 дауысқа дейін өсті, оның Еуроодаққа қарсы көзқарастарына қарамастан. Сайлаудан кейін Летвин Қоршаған орта, тағам және ауыл шаруашылығы жөніндегі мемлекеттік көлеңкелік хатшы болып тағайындалды. "Таймс" газеті ол бұрынғы Қаржы министрлігінің қызметінен гөрі аз жауапкершілікке ие рөл сұрағанын хабарлады, осылайша ол Ситидегі мансабын жалғастыруға уақыт табады. 2009 жылдың желтоқсанына дейін ол NM Rothschild Corporate Finance Ltd коммерциялық банкінің атқарушы емес директоры болды. Майкл Говардтың 2005 жылғы сайлаудан кейін Консервативтік партия төрағасы қызметінен кетуінен кейін Летвин ең жас кандидат және ақыры жеңімпаз Дэвид Кэмеронды ашық қолдады. 2010 жылғы жалпы сайлауға дейін Летвин консервативтік саясатты дамытуда маңызды рөл атқарды және Дэниел Финкельштейн оны "процестің Гандальфы" деп сипаттады. 2010 жылғы жалпы сайлауда ол көпшілігін 3923 дауысқа дейін арттырды.
Камеронның премьер-министр қызметі (20102016)
2010 жылы мамыр айында британ премьер-министрі Дэвид Кэмерон Летвинді жаңадан құрылған консервативті-либералдық демократиялық коалициялық үкіметте үкіметтік саясат жөніндегі мемлекеттік министр лауазымына тағайындады. Оның міндеттеріне коалицияның үкімет бағдарламасында көрсетілгендей, Үкімет кеңсесімен бірлесіп үкіметтік саясатты әзірлеу, сондай-ақ ведомстволық бизнес-жоспарларды іске асыру кірді. Ол сондай-ақ толық мүше ретінде емес, Министрлер кабинетінің отырыстарына қатысты. Летвин 2014 жылдың 14 шілдесінде Ланкастер герцогтігінің канцлері болып тағайындалды, ол Ұлыбританияның келесі Еуропалық комиссары болған Оэрфорд лордын алмастырды. Ол 2015 жылғы жалпы сайлауға дейін саясат министрі қызметін жалғастырды, ол кезде бұл лауазым жойылды. 2015 жылғы жалпы сайлауда Батыс Дорсет сайлау округіндегі сайлаушылар оны 16 130 дауыспен қайтадан сайлады. Бұл сайлаудан кейін Летвин Ланкастер герцогтігінің канцлері қызметін сақтап қалды, ал Кэмерон оны жаңа консервативті үкімет кабинетінің толық мүшесі етіп тағайындады, оған Үкімет кеңсесінің жалпы басқаруы мен бақылауы жүктелді. 2016 жылдың 23 маусымында Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігі жөніндегі референдумнан кейін Кэмерон Летвинді «Brexit министрі» етіп тағайындады. Ол 5 шілдеде Сыртқы істер жөніндегі комитеттің алдында сөйледі және үкіметтің Еуроодақтан шығуға қатысты дауыс беруге дайындықсыз болғаны үшін сынға ілікті. Кабинет «қызметтік міндеттерді орындамаумен» айыпталды. Комитет төрағасы Криспин Блант Кэмеронның отставкасы туралы айтқанда, Летвиннің «баланың жауапкершілігін мойнына алғанын» атап өтті, сонда Летвин былай деді: «Мен тек баланы берік ұстап тұрғанымды айта аламын және менің ниетім – баланың өркендеуі, өйткені мен осы балаға қамқорлық жасаймын. Шындығында, ол – біздің еліміз». Летвинге Дэвид Кэмерон 2016 жылғы премьер-министрдің отставкасымен байланысты марапаттау тізімінде рыцарьдық ордені берілді. Бұл оған өмір бойы «Сэр» деген құрметті атаққа ие болу құқығын берді.
"I can only say that the baby is being firmly held, and that my intention is that the baby should prosper – because I care about the baby in question. It is, in fact, our country." Letwin was awarded a knighthood by David Cameron in the 2016 Prime Minister's Resignation Honours List. This gave him the honorific title "Sir" for life.
Май премьер-министрі (20162019)
Жаңа премьер-министр Тереза Мэй Летвиннің Ланкастер герцогтігінің канцлері лауазымын тоқтатты және ол Brexit министрі лауазымын бөліп, Еуропалық Одақтан шығу жөніндегі мемлекеттік хатшылықты құрды. Бұл жұмысты беделді Brexit жақтасы Дэвид Дэвисқа тапсырды. 2018 жылы Летвин ірі құрылыс алаңдарында тұрғын үй салуды жетілдіру бойынша "тәуелсіз сараптама" жүргізді. 2019 жылы Екінші Мэй үкіметі кезінде Летвин Консервативтік партия ішіндегі еуроскептиктерге қарсы шығып, "көрсеткіш дауыс берулер" өткізу үшін көппартиялық ұсыныс енгізді. Бұл парламент депутаттарына Brexit бойынша бірнеше нұсқаға дауыс беруге мүмкіндік берді, соның нәтижесінде қандай нұсқаның көпшілік қолдауын алатынын анықтауға болады. Ешбір нұсқа жеткілікті дауыс жинамаса да, Маргарет Бекеттің "Халықтың пікірі" ұсынысы ең танымал болды. 2019 жылдың 3 қыркүйегінде ол Бенн заңына сәйкес Летвин ұсынысын ұсынды, содан кейін 20 басқа консервативті депутат та Борис Джонсонның үкіметіне қарсы дауыс берді. Бұл депутаттар парламенттік күн тәртібін үкіметтен алу үшін Летвиннің ұсынысын қолдады, мақсаты – премьер-министрдің Ұлыбританияның 31 қазанға дейін келісімсіз ЕО-дан шығуына мүмкіндік беретін саясатын тоқтатуға бағытталған заң жобасын енгізу. Осылайша енгізілген заң жобасы келесі күні Еуропалық Одақтан шығу (кешіктіру) (№2) 2019 жылғы заңына айналды. Содан кейін барлық 21 депутат консервативтік тәртіптен айырылды, олар консервативті депутаттар ретіндегі мәртебесінен шеттетіліп, тәуелсіздер ретінде отыруға міндеттелді. Егер Летвин болашақ сайлауда қайта сайлануға тырысса, партия оны консервативті кандидат ретінде тіркемеуі мүмкін еді. Оның ұсынысы 322 дауысқа қарсы 306 дауыспен қабылданды. Үкімет сол күні жоспарланған келісім туралы дауыс беруді кейінге шегерді. Оның ұсынысын он бұрынғы консервативті және он Демократиялық юнионисттік партия мүшесі қолдады, ал үкімет алты Лейборист депутаты мен он жеті тәуелсіздің дауысын алды. Сегіз Лейборист, бес консервативті және бір тәуелсіз депутат Летвиннің ұсынысына дауыс бермеді. Келесі күні The Sunday Telegraph газеті анонимді консервативті көзден алынған мәлімдеме жариялады, онда Летвиннің ұсынысын Джонсон үкіметінің Brexit саясатына қарсы іс қозғаған Джина Миллерді қорғаған адвокат Лорд Панник жасағандығы айтылды. 2019 жылғы жалпы сайлауда қатыспайтынын мәлімдегеннен кейін Летвиннің орнын Дорсет-Уэсттен консервативті кандидат ретінде Крис Лодер иеленді, ол кейіннен сол округтен депутат болып сайланды.
Мемлекеттік сектордың шығыстары
Летвин 2017 жылдың маусым айында көпшіліктің мемлекеттік қызметтерді жақсарту үшін салықты сақтықпен арттыруға дайын екенін мәлімдеді. Летвин былай деді: "Мүмкін, бір жолмен немесе екінші жолмен, егер біз бюджет тапшылығын азайту үрдісін сақтап, сонымен қатар маңызды мемлекеттік қызметтерге көбірек қаражат жұмсағымыз келсе, көптеген адамдар сәл көбірек салық төлеуі керек болады". Летвин мемлекеттік сектор қызметкерлерінің жалақысын арттырудың орнына мемлекеттік қызметтердің жақсаруын қалайды. Летвин бюджет тапшылығын азайтудың маңызды екенін айтады, себебі бұл Британияны келесі экономикалық төмендеу кезінде қорғауға көмектеседі.
1985 Broadwater Farm меморандумдары туралы дау
1985 жылы Летвин мен Хартли Бут сол кездегі премьер-министр Тэтчердің саясатты жоспарлау бөлімінің мүшелері ретінде Ұлыбританияның ішкі қалаларында 1985 жылы кеңінен тараған тәртіпсіздіктерге жауап ретінде бес беттік құжат жазды. Тоттенхэмдегі, Солтүстік Лондондағы, Хандсворттағы, Брикстондағы, Пекхемдегі және Токстеттегі Броудвотер фермасының үйлеріндегі тәртіпсіздіктер осы құжатта баяндалды. Летвин мен Бут құжатта "Тэтчерді негізінен қара нәсілділер тұратын қалалық аудандардағы тәртіпсіздіктердің себебі әлеуметтік жағдайлар мен расизм екені туралы хабарларды елемеуге" шақырды. 1985 жылғы құжат Министрлер кабинеті тарапынан Кьюдағы Ұлттық мұрағат арқылы 30 жылдық ережеге сәйкес жеделдетілген тәртіппен жарияланды. 1985 жылғы Бродвотер фермасының меморандумында тәртіпсіздіктердің себебі нашар мінез-құлық екені, әлеуметтік жағдайлар емес деп айтылды. Саясатты жоспарлау бөлімі "жақсы көзқарастарды" қалыптастыру бағдарламасын ұсынды, оның ішінде "дәстүрлі тәуелсіз мектептерді" құруға ынталандыру шаралары бар. Кабинет хатшысы сэр Роберт Армстронг 1985 жылы бұл әлеуметтік инженерия болып табылады деп ескертті. Ол бұрыннан-ақ баспана іздеушілерді қауіпсіздік қызметтері тексеру үшін түрме кемелерінде ұстауды ұсынған болатын.
The 1985 Broadwater Farm memo argued the riots were caused by bad behaviour not social conditions. The policy unit proposed a programme for creating "better attitudes," including measures to encourage the establishment of 'old fashioned independent schools' which Cabinet Secretary Sir Robert Armstrong warned in 1985 constituted social engineering. He had previously suggested holding asylum seekers on prison ships for vetting by security services.
Шығыстар
Daily Telegraph 2009 жылы Летвин Дорсеттегі сайлау округіндегі үйінің теннис корты астындағы ағып тұрған құбырды ауыстыруға кеткен 2145 фунт стерлингті парламенттік шығыстары есебінен талап еткенін қайтаруға келіскенін хабарлады.
Мемлекеттік секторды реформалау
2011 жылдың 27 шілдесінде KPMG консалтингтік фирмасымен сөйлескен кезде Летвин мемлекеттік секторда "шын тәртіп пен қызметкерлердің қорқу сезімі" болмаса, "жаңару мен сапаға" қол жеткізу мүмкін емес екенін айтқаннан кейін дау тудырды. Бұл туралы кеңінен хабарланды, ал The Guardian газеті "Летвин: мемлекеттік сектор қызметкерлеріне 'тәртіп пен қорқыныш' қажет" деген тақырыппен жариялады.
Мемлекеттік құжаттарды жою
2011 жылдың қазан айында Daily Mirror газеті Летвиннің Сент-Джеймс паркіндегі қоғамдық қоқыс жәшіктеріне 100-ден астам құпия үкіметтік құжаттарды кездейсоқ лақтырып тастағанын, оларды дұрыс жоюға ешқандай көңіл бөлмегенін жазды. Ақпарат комиссары кеңсесінің жүргізген тергеуі Летвиннің үкіметтік құжаттарды жойғанын растамады, бірақ ол сайлаушылардан келген жеке және құпия хаттарды жойғанын және осылайша деректерді қорғау қағидаларын бұзғанын анықтады. Кейін Летвин өз ісі үшін өтініш айтты.
Жеке өмір
1984 жылы Летвин үкіметтік заңгер Изабел Дэвидсонға үйленді; олардың екі баласы бар. 2003 жылы The Independent газеті Летвиннің өзі мен оның отбасы тұратын Ламбеттегі мемлекеттік мектептерге балаларын жібермей, "көшеде тірлік іздеп, сұраныш айтуға" дайын екенін хабарлады.
Құрметтер
Ол 2002 жылы Ұлыбритания патшасының ең құрметті Жеке кеңесінің мүшесі болып ант берді. Бұл оған өмір бойы "Дұрыс құрметті" деген құрметті атақ сыйлады. 2016 жылы Дэвид Кэмерон ұсынғаннан кейін, Елизавета II патшайым оған рыцарь атағын берді. Бұл оған өмір бойы "Сэр" деген құрметті атақ сыйлады. Ол Корольдік өнер қоғамының мүшесі болып сайланды. Бұл оған өмір бойы "FRSA" пост номиналды әріптерін сыйлады.