Кіріспе

Девон, Англиядағы қала.

Холсворти – Англияның Девон графтығындағы Торридж ауданындағы базар қаласы және азаматтық округ, Эксетерден батысқа қарай 58 шақырым қашықтықта орналасқан. Тамар өзенінің саласы – Дир өзені, Брандис Корнер ауылын қоса алғандағы округтің батыс шекарасын құрайды. 2011 жылғы халық санауы бойынша Холсвортидің халқы 2 641 адамды құрады; 2019 жылы 3 287 адамға жуық деп есептелді.

Топонимика

"Холсворти" деген сөздің бастапқы мағынасы шамасы "Хелдтің қоршауы" болған. Бұл, ежелгі ағылшын тіліндегі "Heald" немесе "Healda" жеке есімінен және "worthig" – қоршау, шаруашылық немесе меншік деген сөзден туындаған. Тағы бір мүмкіндік – ежелгі ағылшын тіліндегі "heald" сөзінің "еңіс" немесе "беткей" деген мағынасы болуы. 1086 жылы бұл атау "Хальдеворд" және "Хальдерди" (Эксон) деп жазылған. Басқа да жазылу түрлері: Haldwwurth (1228), Halleswrthia worth(e) wordi (12-13 ғасырлар), Haldeswrthy wrthi worth (1277-1389), Holdesworthe (1308), Healdesworthe (шамамен 1320), Hyallesworthi (1326) және Houlsworthy (1675).

Елді мекен тарихы

Холсворти 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында Халдворд деп тіркелген. Ол Қара Торрингтон жүзінің бір бөлігі болған. 1066 жылы осы жердің иесі граф Гарольд болса, 1066 жылдан бастап Вильгельм I осы жердің иесі атанды. Кейіннен оны Солдон, Холсвортидегі Придос отбасы сатып алды. Шамамен 1713 жылы Придос Холсворти қожалығын Лондондерридің 1-ші графы Томас Питтке сатты, ол граф Стэнхопқа көшті. 1932 жылы Холсворти қалалық округтік кеңесі лорд Стэнхоптан қожалық құқықтарын сатып алып, қожалыққа ие болды. Холсворти Қара Торрингтон жүзінің бір бөлігі болды. Холсвортидегі Солдонның тарихи мүлігі Придос отбасының бір тармағының орталығы болды.

Басқару

Холсвортиде тіркелген ең ерте басқару нысаны – сот литі. 1154 жылы жарияланған жарғы бойынша «Холсвортидің ежелгі иелігінің жарғылық сот литі» берілді. Сот литі – ағылшын ортақ құқығының ең жоғары және ең көне соттарының бірі болды, оны Портрив басқарды. Сот мерзімді түрде, әдетте жыл сайын өткізіліп, аудан тұрғындары қатысты. Ол ұсақ құқық бұзулар мен ауданның азаматтық істеріне қарайтын, сондай-ақ саудагерлерден алынатын баждар мен кейіннен әскери жиналымдар сияқты әкімшілік функцияларды атқаратын. Бұл аймақтар 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға сәйкес 1974 жылдың 1 сәуірінде жаңа Торридж ауданы ретінде біріктірілді. Холсворти қалалық кеңесінде 12 кеңесші бар, оған кеңесшілер жыл сайын сайлайтын мэр төрағалық етеді. Ол қаланың жолдары, саябақтары, бақтары мен соғыс ескерткіштерін күтіп ұстау, апталық Панниер базарын және жыл сайынғы «Холсворти гүлдейді» байқауын ұйымдастыру сияқты жергілікті қызметтерді қамтиды.

География

Холсворти Девонның Торридж ауданының батысында орналасқан. Көршілес приходтар батысқа қарай Пайворт, ал басқа бағытта Холсворт ауылдық округі. Холсворти Лондоннан 190 миль (306 км) және Эксетерден 36 миль (58 км) қашықтықта, A388 және A3072 тас жолдарының қиылысында орналасқан. Қала орталығы теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Приходтың ең биік нүктесі – Елік өзені, Тамар өзенінің саласы, приходтың батыс шекарасын құрайды. Приходтың негізгі тау жыныстары толығымен Буд формациясынан тұрады. Бұл типтегі шөгінді жыныстар карбон кезеңінде қалыптасқан. Приходтың барлық бөлігі Буд формациясынан (құмтас) тұрады, тек солтүстіктің шеткі бөлігінде 1600 фут (488 м) шамасындағы ені бар Буд формациясының (балшық тас және саз тас) жолағы бар. Буд формациясы Холсворти тобының бір бөлігін құрайды.

Экономика

Холсвортиде Оңтүстік-Батыс Англиядағы ең ірі мал базарларының бірі орналасқан. Ол 1905 жылдан 2014 жылға дейін бір орында өткізілді, содан кейін жер бөлшек сауда және тұрғын үйлер салуға сатылып, мал базары қала сыртына көшірілді. Холсвортиде Ұлыбританиядағы жалғыз орталықтандырылған анаэробтық ыдырату орнатылымы бар. Бұл қондырғы сүт фермаларының қалдықтарын биогазға айналдырады және 2,1 МВт орнатылған қуатына ие. Қала тұрғындарына орнатымнан қолжетімді бағада жылу беру жоспарлануда. Қала Холсворти және Хатерли қалаларының маңындағы 45 шіркеудің құрамындағы Руби елінің бөлігі болып табылады. Осы екі қала 2001 жылғы ауыз-аяқ ауруының ошағы болды. Ауыл шаруашылығы тікелей зардап шексе де, жергілікті кәсіпкерлер де қатты қиындықтарға тап болды. Осыған жауап ретінде, Ruby Country Initiative коммерциялық емес серіктестік ретінде құрылды, мақсаты – берік, тұрақты жергілікті экономиканы дамыту және аймақтың өзіндік белгісін қалыптастыру.

Мәдениет

Шілде айында төрт күн бойы Санкт-Петербург жәрмеңкесі өтеді. 1752 жылы Григориан күнтізбесіне ауысқаннан бері жәрмеңке киелі Петрдің мерекесінен (29 маусым) он бір күн кейін өткізіледі. Бірінші күні 1614 жылы король Джеймс I жәрмеңкеге рұқсат берген жарғыны қала дауыстысы Станоп алаңында Холсвортидің Ұлы ағашы тұрған жерде жариялайды. Жолда ағаштың орнын белгілейтін мыс тақташа орнатылған. Жыл сайынғы "Сұлу қыз" сайысы Санкт-Петербург жәрмеңкесінің бірінші күні түскі уақытта өтеді. Оның кім екені құпия сақталады, ол шіркеу мұнарасының есігінен шығып, көрермендер тобына сәлем береді. Бұл 1841 жылы 27 мамырда қайтыс болған Лансестон қаласының жанындағы Карта Мартадан келген пастор Томас Мейриктің өсиеті бойынша жасалған мұраның нәтижесі. Оның інісі, пастор Оуэн Льюис Мейрик, 1766 жылдан 1819 жылы қайтыс болғанға дейін Холсвортидің пасторы болды. Өсиеттің талаптарына сәйкес, мұра жыл сайын 5 шілдеде Холсворти шіркеуінің басқарушысына 3 фунт 10 шиллинг көлемінде дивиденд төлеу үшін инвестицияланатын еді. Дивидендтің 2 фунт 10 шиллингі 30 жасқа толмаған, "жастар арасында ең лайықты, ең әдемі, қасиеттерімен және шіркеуге баруымен танымал" бойжеткенге беріледі. Қалған 1 фунт 60 жасқа толмаған, сондай қасиеттерге ие әйелге төленеді. Жыл сайынғы бір күндік Холсворти және Страттон ауыл шаруашылығы көрмесі қала мен жергілікті шаруалар үшін маңызды оқиға. Ол 1883 жылы Холсворти және Страттон ауыл шаруашылығы көрмесі ретінде басталды, оның орны Страттон мен Холсворти арасында кезекпен алмастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Станхоп паркіне солтүстік жағынан тұрақты орын сатып алынды және ол Көрме алаңы деп аталды. Көрме мамыр айында Девонның ауыл шаруашылығы көрме маусымының біріншісі ретінде өтті. Қазір ол 2 шақырым батыста орналасқан Киллатри Кросс қаласында тамыз айының үшінші бейсенбісінде өткізіледі. Маусым айында Хатерли мен Холсворти қалалары арасында жартылай марафондық "Руби жүгіру" өтеді. Бастау орны олардың арасында ауысады. Бұл жарысқа бүкіл Оңтүстік-Батыстан қатысушылар келеді. Бірінші жарыс 2003 жылы 15 маусымда Хэтэрлиден Холсвортиге өткізілді. 1987 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Холсвортидің ескі көліктер мен қозғалтқыштар жөніндегі фестивалі екі күндік шараға айналып, көптеген аймақтардан келушілер мен көрмеге қатысушыларды тартады. Ол маусымның соңғы сенбісі мен жексенбісінде өтеді. Жыл сайынғы қараша карнавалы 1900 жылы қарашада Гай Фокс пен от жағу тойын алмастыру үшін басталды. Холсворти Францияның солтүстік-батысындағы Төменгі Нормандия аймағындағы Кальвадос департаментіндегі Аунай-сюр-Одон қаласымен дос қала. Аунай-сюр-Одон Виллерс-Бокаждан оңтүстікке, Каннан оңтүстік-батысқа және Вирден солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Екі қала бір-бірін кезекпен аралайды.

Қауымдастық

Қала алаңының ортасында сауда құқығын символдайтын тастан жасалған Базар тәресі тұр. Бұл құрылыстың үстіндегі айқыш ондаған жыл бұрын сынған, оның орнына әсем шам орнатылған. Қаланың солтүстігіндегі Доблс-Лейн көшесінде орналасқан Холсворти қауымдық ауруханасы 1991 жылы салынған. Оны Солтүстік Девон денсаулық сақтау NHS тресті басқарады. Ауруханада бір стационарлық және амбулаториялық бөлімше бар. Жақын жерде Холсворти медициналық орталығы орналасқан, ол Холсворти және айналасындағы ауылдарға қызмет көрсетеді. Жұмыс уақытында жеңіл жарақаттарға көмек көрсетіледі. 2014 жылдың желтоқсанында Медициналық орталық аумағында Солтүстік Девон хосписінің филиалы – The Long House құрылысы басталды, ол пациенттерге үй жанында күтім мен қолдау көрсетуге арналған. 8 акр (3,2 гектар) жерді Стэнхоп паркіне Джеймс Стэнхоп, 7-ші Стэнхоп графы сыйға тартқан. Паркте қаланың крикет және боулинг клубтары орналасқан. 2012 жылдан бері Queen Elizabeth II Fields Challenge бағдарламасы аясында Fields in Trust ұйымымен мәңгілікке сақталған демалыс орны ретінде қорғалған. 2014 жылы ойын алаңы ашылды. Оны Холсворти бастауыш мектебі мен Холсворти колледжі спорттық және оқу мақсатында пайдаланады. Холсворти кітапханасы Солтүстік жолында, приход шіркеуінің қарсы бетінде орналасқан.

Англикан шіркеуі

Қасиетті Петір мен Пауыл шіркеуі ІІ* санаттағы ескерткіш болып табылады. Бұл жердегі алғашқы құрылыс шамамен 1130 жылға дейін сонатын нормандық дұға үйі болған, ол шамамен 1250 жылы мұнарасы, нефі, оңтүстік дәлізі және ерте ағылшын стилінде салынған шіркеумен ауыстырылған. 19 ғасырдың соңындағы жөндеу жұмыстарына ғибадатхананың толық қайта құрылуы, солтүстік дәлізінің қосылуы және нефі мен оңтүстік дәлізінің жөнделуі кірді. 15 ғасырға жататын үш қабатты батыс мұнарасында сегіз қоңырау және каррильон орналасқан. Оңтүстік кіреберісінде бастапқы нормандық құрылыстың қалдықтары сақталған. Шығыс қабырғасында оюлы тас су шашу ыдысы, ал батыс қабырғасында нормандық колоннеттің бас қақпасының үстіндегі тимпанның орталық бөлігі деп саналатын Құдай қозысы (Agnus Dei) бейнеленген оюлы тас панель орналасқан. Есіктің екі жағында романдық бас қақпалары бар екі нормандық колоннет орнатылған. Оның ашылуы 27 маусымда 1867 жылы Лондондық У. Б. Гилберт тарапынан жасалды, ал "Western Times" оны "сол заманғы ең көрнекті органшыларының бірі" деп атады.

Методистік шіркеу

Бодмин көшесіндегі методист шіркеуі 1910 жылғы 28 сәуірде Біріккен методист шіркеуі ретінде ашылды. II санаттағы ескерткіш ғимарат 1909–1910 жылдары ерте ағылшын стилінде екі жергілікті фирма – Сэмюэл Парсонс (сонымен қатар сәулетші) және Уильям Ф. Гловердің күшімен салынды. Бұл шіркеу, шамамен 1876 жылға дейін болған бұрынғы шағын ғимараттың орнында салынған, өзінің түрін сақтап, бірақ екі қабатты сегізбұрышты мұнарасын, мұнара басындағы тік бұрышты мұнарасын және мұнара табанындағы екі терезелі терезені қосты. Қасбеті Плимут әктасынан, ал әшекейлері Плимут әктасынан жасалған. Қасбеттің екі шетінде оюлы финиелдер орналасқан. Қос есіктің үстіндегі аркаға "United Methodist Church 1910" деп жазылған. Кіреберіс есігінің үстінде екі терезелі терезесі бар, ал кіреберіс есігінің екі жағында жалғасқан қаптамалармен екі терезелі терезелер орналасқан. Шіркеу мен залдың қабырғаларында көлбеу тіреулер мен әсем қырқалы плиткалармен жабылған шатырлар бар. Ішкі кеңістігі төрт бөлімді апсидалық базилика нысанында, кіреберіс үстінде иілген галереясы бар. Галереяның ағаштан жасалған тесікті әсем панельдері бар және олар декоративті капительдері бар шойын бағаналарға тіреледі. Бес бөлімді балқыма, төбесі тақтаймен жабылған және тіреулері бар, жасыл мәрмәрден жасалған тіреулермен және металл байланыстармен бекітілген. Төрт шатырдың құрылымы апсидалық бөлігінде бірігеді. 1887 жылға дейін жасалған және кейіннен кеңейтілген, оюлы түтіктермен безенілген орган бар. Оның екі жағында Капелл көшесіндегі Веслиан шіркеуінен алынған деген екі боялған шыны терезе орналасқан. Басқа терезелерде Ар-Нуво стилінде пастельді түсті шыны қолданылған. Ішкі жиһаздарға қарағайдан жасалған мінбар, қасиетті дастарқан және орындықтар кіреді. Ішкі қабырғалары жабынмен жабылған, ал ішкі есіктерінің бір бөлігі боялған шынымен жабылған. Қасбеті бар залдың кіреберісінің үстінде екі терезелі терезесі бар, ал кіреберістің екі жағында екі терезелі терезелер орналасқан.

Католик шіркеуі

Деритон, Холсвортиде Сент Катберт Мейн Часовнясы болған. 2005 жылдың желтоқсанында жабылғаннан бері католик қауымы Холсворти приход шіркеуінде әдеттегі қағидаларын орындайды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде No 42 (Exhibition Field Camp) тұтқын лагері қазіргі Станхоп Клоуз орналасқан жерде болды. Әулие Петр шіркеуі қазір неміс тұтқынының қашап жасаған айқыш крестін және итальяндық тұтқындардың римдік-католик шіркеуі қызмет еткен барағынан жасалған екі қолмен боялған әйнек суретін көрсетеді.

Білім

Қаладағы мектептердің қатарында Холсворти қауымдастық колледжі және Холсворти CE бастауыш мектебі бар.

Медиа

Жергілікті телеарналар BBC South West және ITV West Country арқылы көрсетіледі. Телевизиялық сигналдар Карафон-Хилл немесе Хантшоу-Кросс телемұнараларынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Devon 103.4 FM жиілігінде, BBC Radio Cornwall қалада 95.2 FM жиілігінде, Heart West 105.1 FM және NCB Radio, ол DAB станциясы болып табылады. Қалаға жергілікті Holsworthy Post газеті қызмет көрсетеді, ол бейсенбі күндері жарық көреді.

Спорт және демалыс

Холсвортиде негізгі лигаға кірмейтін футбол клубы – Холсворти А.Ф.К., ол Апкотт Филд стадионында ойнайды. Холсворти крикет клубы 1873 жылға дейін тамыр тартады.