Кіріспе
Үндістанның Керала штатындағы ұлттық саябақ. Сальентті аңғар ұлттық саябағы – Үндістанның Керала штатында орналасқан ұлттық саябақ. Ол Нилгири тауларында жатыр және негізгі аумағы – 54,5 км² құрайды, ал оның айналасын буферлік аймақ қоршап тұр. Бұл ұлттық саябақта сирек кездесетін флора мен фауна түрлері бар. Сальентті аңғар ұлттық саябағын 1847 жылы ботаник Роберт Уайт зерттеген. Парктің биоәртүрлілігіне қауіп төндіретін гидроэлектрлік жобаның жоспарлары 1970-ші жылдары «Сальентті аңғарды сақтайық» деген экологиялық әлеуметтік қозғалыстың бастауы болды, нәтижесінде жоба тоқтатылып, 1980 жылы парк құрылды. Саябақтың келушілер орталығы Сайрандхриде орналасқан.
Silent Valley National Park is a national park in Kerala, India. It is located in the Nilgiri hills and has a core area of It is surrounded by a buffer zone of This national park has some rare species of flora and fauna. Silent Valley National Park was explored in 1847 by the botanist Robert Wight. Plans for a hydroelectric project that threatened the park's biodiversity stimulated an environmentalist social movement in the 1970s, known as the Save Silent Valley movement, which resulted in cancelling the project and creating the park in 1980. The visitors' centre for the park is at Sairandhri.
Тарих
Батыстың алғашқы зерттеуі 1857 жылы ботаник Роберт Уайт тарапынан жүзеге асырылды. Британдықтар аймақты шуылдаған цикадалардың жоқтығына байланысты «Тыныш аңғар» деп атады. Тағы бір әңгіме бойынша, бұл атау Сайрандри сөзінің ағылшын тіліне ауысуынан туындаған. Үшінші оқиғада көптеген арыстанқұйрықты макакалар – Macaca silenus таныстырылған. 1914 жылы Тыныш аңғар аймағының орман бөлігі қорық орман деп жарияланды. 1927 мен 1976 жылдар аралығында Тыныш аңғар орман аумағының бөліктері орман шаруашылығына байланысты өзгерістерге ұшырады. 1928 жылы Кунтипужа өзенінің Сайрандридегі орны электр энергиясын өндіруге қолайлы деп танылды, ал 1958 жылы аймақ зерттелді және 120 МВт қуаттылығы бар, 17 крор рупийге бағаланған су электр стансасының құрылысы Керала мемлекеттік электр энергиясы басқармасымен ұсынылды. 1985 жылдың 7 қыркүйегінде Тыныш аңғар ұлттық паркі салтанатты түрде ашылды, ал оның ұлы және келесі премьер-министр Раджив Ганди Сайрандриде Индира Гандиге арналған ескерткішті ашты. 1986 жылдың 1 қыркүйегінде Тыныш аңғар ұлттық паркі Нилгири биосфералық қорығының негізгі аймағы болып белгіленді. Содан бері Тыныш аңғар экожүйесін сақтау үшін ұзақ мерзімді консервациялық жұмыстар жүргізілуде. 2001 жылы жаңа су электр стансасы жобасы ұсынылып, «Адам мен маймыл» пікірсайысы қайта жанданды. Ұсынылған бөгет орны (64,5 метр биіктігі және 275 метр ұзындығы) Сайрандиридегі ескі бөгет орнынан тек 3,5 км қашықтықта, Ұлттық парктің шекарасынан 500 метр сыртқа орналасқан. Кераланың электр энергиясы министрі Патраккадаву бөгетін (PHEP) ескі Тыныш аңғар жобасына «экологиялық тұрғыдан қолайлы балама» деп атады. PHEP су астында қалатын аумақтың 0,41 км² құрайтыны, ал 1970 жылдардағы (SVHEP) 8,30 км² су астында қалумен салыстырғанда шамалы екені айтылды. 2003 жылдың қаңтар және мамыр айлары аралығында қоршаған ортаға тигізетін әсерді бағалау (ҚТӘ) жүргізілді. 15 қарашада орман министрі Биной Висвам Тыныш аңғар үшін ұсынылған буферлік аймақтың жақын арада жарияланатынын мәлімдеді. 2007 жылдың 21 ақпанында бұрынғы бас министр А. К. Антоний министрлер кабинетінен кейін журналистерге: «Тыныш аңғар жобасы тоқтатылғанда, орталық Пуямкутти жобасына рұқсат беруге уәде берген еді. Алайда, бұл уәде орындалмады. Керала үкіметі Тыныш аңғар су электр стансасы жобасын қайта жандандыру туралы шешім қабылдаған жоқ» деді. 2007 жылдың 18 сәуірінде Кераланың бас министрі В. С. Ачутанандан және оның кабинеті Патраккадаву су электр стансасы жобасын мақұлдады және оны экологиялық келісім алу үшін Одақтық үкіметке жіберді.
Буферлік аймақ
Ұлттық парк төңірегіндегі аумақтық орман шаруашылығы бамбук пен қамыстың өндірісі сияқты табысқа бағытталған мақсаттарға жету үшін жоспармен қамтылған, бұл парктің ұзақ мерзімді сақталуына әсер етеді. Сонымен қатар, ганджа (Cannabis sativa) өсіру сияқты заңсыз әрекеттер мекендеу орындарының деградациясына себеп болды. 2007 жылдың 6 маусымында Керала кабинеті буферлік аймаққа қатысты ұсынысты мақұлдады. Жаңа 147,22 км² аймаққа Аттапади орман шаруашылығынан 80,75 км², Маннарккад орман шаруашылығынан 27,09 км² және Каликаву орман шаруашылығынан 39,38 км² кіреді. Бұл аумақтар біріктіріліп, 94 км² құрайтын жаңа Бхавани орман шаруашылығы құрылды, ал қалған 54 км² Ұлттық парктің қолданыстағы Silent Valley аумағына қосылды. Кабинет сонымен қатар аймақты қорғау үшін 35 қызметкерді және Бхавани аумағындағы Анавай мен Тхудуккидегі екі жаңа орман стансасын бекітті. Орман министрі Беной Висвом: «Аймақ қорық орман мәртебесіне ие болады және жергілікті тайпаларға ешқандай зиян келтірілмейді. Бұл шешім ЛДФ үкіметінің қоршаған ортаны қорғауға берген міндеттемесін растайды. Бұл аймақ мемлекет үшін ғана емес, сонымен қатар ұлт үшін де қажет», – деді. Ұсыныс содан кейін Кераланың Электр энергиясы министрі А.К. Баланға жіберілді, ол Ұлттық парктің оңтүстік-батыс буферлік аймағында, Маннарккад орман бөлімінің Тенкара жотасында Pathrakadavu су электр стансасын салу қажеттігін айтты. 2007 жылдың 9 мамырына дейін Балан буферлік аймаққа қатысты пікірін білдірген жоқ. 2006 жылдың тамызында жаңа Орман министрі Беной Висвам орман сақтаушысынан парктің негізгі аймағы төңірегінде 148 км² буферлік аймаққа қатысты ұсынысты мақұлдады. Ұсыныста былай делінген: «Әлемге әйгілі Silent Valley Ұлттық паркін барлық потенциалды қауіп-қатерлерден сақтау үшін парктің төңірегінде тиімді орман буферін дереу құру өте маңызды. Бұл Silent Valley Ұлттық паркінің және ұсынылған буферлік аймақтың басқаруын бір басқару аясына біріктіру арқылы ғана мүмкін болады, бұл паркті барлық қауіп-қатерлерден қорғайды». Ұсынылған буферлік аймақтың 94 км² Аттаппади қорық орманында, Кунтипужаның шығысында, ал 54 км² Маннаркад және Ниламбурдың оңтүстік бөлімінен, өзеннің батысында алынбақ. 2006 жылдың қаңтарында Кераланың Орман және қоршаған орта министрі А. Сужанапал Silent Valley Ұлттық паркі үшін Bharathapuzha қорғау комитеті, Malampuzha қорғау комитеті, One Earth One Life және Jana Jagratha ұсынған 600 км² буферлік аймаққа қатысты талапты қарастыратынын мәлімдеді. Буферлік аймаққа қатысты ұсыныс 1986 жылғы паркті басқару жоспарында жасалған, бірақ іске асырылмады. 1979 жылы Ауыл шаруашылығы министрлігінің сол кездегі хатшысы М.С. Сваминатан Silent Valley аймағына сапар шегіп, Silent Valley (89,52 км²), New Amarambalam (80 км²), Кераладағы Attappadi (120 км²) және Коимбатурдағы Kunda (100 км²) қорық орманды қамтитын 389,52 км² аумақты Ұлттық жауын-шашынды биосфералық қорыққа айналдыруды ұсынды. 2020 жылдың 27 қазанында Үндістан Үкіметі Ұлттық парктің төңірегіндегі аумақты экологиялық сезімтал аймақ деп жариялап, тиісті жарлық шығарды.
География
Тыныш аңғар тіктөртбұрышты, солтүстіктен оңтүстікке қарай он екі шақырым, ал шығыстан батысқа қарай жеті шақырым. 11°03' - 11°13' солтүстік ендігі (latitude) және 76°21' - 76°35' шығыс бойлығы (longitude) аралығында орналасқан. Ол (Нилгирис тауларының) шығыс және солтүстік биік платоларынан, парктің солтүстік жағындағы Сиспара шыңы (2,206 м) сияқты үздіріліссіз биік жоталармен бөлінген. Парк біртіндеп оңтүстікке қарай Палаккад жазығына төмендейді, ал батысында бұрыс жоталармен шектеледі. Биіктігі Ангинда шыңында 658 м-ден 2328 м-ге дейін өзгереді, бірақ парктің көп бөлігі 880 м-ден 1200 м-ге дейінгі биіктікте жатыр. Жасыл ормандардағы топырақ қара түсті және органикалық заттар жеткілікті жиналғандықтан сәл қышқыл. Аймақтағы жер асты тау жыныстары гранит, шиста және гнейстен тұрады, олардың әсерінен беткейлерде құмды-сазды латеритті топырақтар пайда болады.
Өзендер
Кунтипужа өзені парктің 15 шақырымдық толық ұзындығын солтүстіктен оңтүстікке қарай Бхаратапужа өзеніне құяды. Кунтипужа өзені паркті ені 2 шақырымдық тар шығыс бөлігі мен 5 шақырымдық кең батыс бөлігіне бөледі. Өзеннің суы өте мөлдір және жыл бойы суы толық. Өзеннің негізгі салалары – Кунтанчолапужа, Карингатоду, Мадримарантоду, Валиапараттоду және Куммаатантоду өзендері аңғардың шығыс жағындағы жоғары беткейлерде бастау алады. Өзен тегіс және тұмсық, су тасқыны мен иректер жоқ. Оның арнасы 12 шақырымдық қашықтықта 1861 метрден 900 метрге дейін төмендейді, соңғы 8 шақырымында тек 60 метрге төмендейді. Кунтипужа – Батыс Гатының ағысы баяу өзендерінің бірі, және оның су жиналатын аймағында пестицидтер жоқ.
Климат
Моссон кезінде Саилент-Вэллиде мол жауын-шашын түседі, бірақ нақты көлемі аймақтың әртүрлі топографиясына байланысты өзгереді. Жалпы алғанда, жауын-шашын биік жерлерде көп болады және жаңбыр көлеңкесінің әсерінен батыстан шығысқа қарай азаяды. Жауын-шашынның 80 пайызы маусым мен қыркүйек аралығында оңтүстік-батыс муссоны кезінде түседі. Парк қазан және қараша айларында солтүстік-шығыс муссоны кезінде де көп жауын-шашын алады. Парк толығымен төбелермен қоршалғандықтан, өзінің микроклиматына ие және екі муссоннан түсетін жаңбырдан өзге, конвекциялық жауын-шашын да алады. Қалған айларда, аңғарды жабатын тұманның өсімдіктерде конденсациялануы орманды жерлерде пайда болатын судың 15 пайызын құрайды деп есептеледі. 2006 жылы парктің Уалкад аймағында рекордтық жылдық жауын-шашын мөлшері – 9 569,6 мм тіркелді. 2000 жылы көрсеткіш 7 788 мм, 2001 жылы – 8 351,9 мм, 2004 жылы – 8 465,3 мм, ал 2005 жылы – 9 347,8 мм болды. Аңғардағы (Сайрандхриде?) жылдық жауын-шашын 2000 жылы 7 788,8 мм, 2001 жылы 8 361,9 мм құрады. 2002 жылы – 4 262,5 мм; 2003 жылы – 3 499,65 мм; 2004 жылы – 6 521,27 мм; 2005 жылы – 6 919,38 мм; 2006 жылы – 6 845,05 мм; 2007 жылы – 6 009,35 мм; 2008 жылы – 4 386,5 мм. 2009 жылдың қазанына дейін көрсеткіш 5 477,4 мм-ге жетті. Паркте 2000-2008 жылдар аралығындағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 6 066 мм болды. Сонымен қатар, Курумбар халқы Нилгириге шектес, парктен тыс ең биік аймақта тұрады. Көптеген Мудугар, Ирула және Курумбар қазір күндізгі жұмысшылар мен жүк көтергіштер болып жұмыс істейді. Атапади жотасындағы 21 тайпалық елді мекеннің 16-сында марихуана өсіріледі. Көптеген Мудугарлар өте кедейлікте өмір сүреді және «ганджа мафиясы» деп аталатын ұйымдарға оңай тартылады. 2006 жылы 21 тайпалық елді мекеннен 50 адамды орман күзетшілері ретінде жұмысқа алу жоспарланған.
Флора мен фауна
Парктің аңғар аймақтары тропикалық және субтропикалық ылғалды кең жапырақты ормандар экорегионында орналасқан. 1000 м биіктіктен жоғары дөңес аймақтар Оңтүстік-Батыс Гат тауларының жаңбырлы ормандары аймағында жатыр. 1500 м-ден жоғары, мәңгі жасыл ормандар шолалар деп аталатын, ашық шабындықтармен араласқан, тоқталған ормандарға айнала бастайды. Бұл жердегі бай биологиялық әртүрлілік адам қоныстарымен бұзылмағандықтан экологтар үшін үлкен қызығушылық тудырады. Мұнда көптеген қауіп төңкерілген түрлер эндемик болып табылады. Жаңа өсімдік және жануар түрлері осы жерде жиі табылады. Мұнда кездесетін сирек құс түрлерінің ішінде Цейлонның жабайы ауызды құсы және үлкен үнділік мүйізді құс бар. 2006 жылғы қысқы құстарды санау барысында парктің ең биік нүктесі – Сиспарада ұзын аяқты бүркіт, жаңа жыртқыш құс түрі анықталды. Санау нәтижесінде IUCN Қызыл тізіміне енген 10 құрып кету қаупі бар түр тіркелді, олардың ішінде қызыл қанатты көкек, Малабардың қара-ақ мүйізді құсы және ақшыл қара құс болды. Бұл аймақ 15 эндемик түрге мекен, соның ішінде қара және қызғылт сары тұяқты құсқа. Барлығы 138 құс түрі тіркелді, оның ішінде 17 түрі Тыныш аңғар аймағында алғаш рет байқалды. Ең көп кездесетін құс – төртбұрышты құйрықты бұлбұл.
Сүтқоректілер
Тыныш аңғарда кем дегенде 34 түрлі сүтқоректілер бар, оның ішінде қауіп төнген арыстанқұйрықты макак, Нилгири лангуры, Малабар алып бөркіті, Нилгири тахры, Пешва жарғанаты (Myotis peshwa) және шашты қанатты жарғанат. Жарғанаттардың, егеуқұйрықтардың және тышқандардың тоғыз түрі кездеседі. 1993 жылдан 1996 жылға дейінгі үш жыл ішінде Тыныш аңғар ұлттық паркі мен оған іргелес аймақтарда күндізгі өмір сүретін барлық приматтардың таралуы мен демографиясы зерттелді. Арыстанқұйрықты макактың 14 тобы, Нилгири лангурының 85 тобы, капотты макактың 15 тобы және Хануман лангурының 7 тобы байқалды. Олардың ішінде Нилгири лангуры кездейсоқ таратылған, ал арыстанқұйрықты макактар парктің оңтүстік бөлігінде ғана кездеседі. Капотты макаклар мен Хануман лангуры кейде қонақтап келеді. Тыныш аңғар орман ендемикалық және жоғалу қаупі бар приматтар – арыстанқұйрықты макак пен Нилгири лангуры үшін ең сақталған және қолайлы мекендердің бірі болып табылады. Мұнда жолбарыс, барыс, барыс мысығы, орман мысығы, жалпы пальма циветі, кішкентай үнді циветі, қоңыр пальма циветі, қызғылт мангуст, жолақты мойын мангуст, доль, тырнақсыз су құмырсқасы, жалқау аю, кішкентай Траванкор ұшатын білгі, үнді панголині (қаққпанды қарақұйрық), қабан, жабайы шошқа, самбар, дақты бұғы, қарғыған бұғы, егеуқұйрық бұғы, піл және гаур да тіршілік етеді.
Құрт-құмырсқалар
Паркте кем дегенде 730 жәндік түрі анықталған. Көптеген түрлер лепидоптералар және қоректілер отрядтарына жатады. Көптеген жіктелмеген түрлер жиналды, және одан әрі зерттеулер қажет. 33 түрдегі шырықтар мен шегірткелер тіркелді, олардың біреуі жаңа түр болды. Нағыз құрттардың 41 түрі (сегізі жаңа) тіркелді. 128 түрдегі қоректілер, оның ішінде 10 жаңа түр тіркелді. Мұнда 128 түрден астам көбелек және 400 түрдегі түлкілер тіршілік етеді. 1993 жылғы зерттеуде көбелектер 9 тұқымға жатқандығы анықталды. Nymphalidae және Papilionidae тұқымдастары ең көп түрді қамтиды. 13 түрі Оңтүстік Үндістанға ендемик, оның ішінде 5 түрі қорғауға алынған. Жеті түрдегі көбелектер мыңдаған көбелектердің аралас тобымен Салиент-Вэлли ұлттық паркіне қарай ұшып бара жатқаны байқалды. Бірде бір бақылаушы бірнеше құстың осы көбелектерді ұстауға тырысқанын көрді. 2018 жылдың қыркүйегінде Үндістанның стрекозалар қоғамы мен Орман және жабайы табиғат департаменті бірлесіп жүргізген зерттеуде Силент-Вэлли ұлттық паркінің буферлік аймағында 82 түрдегі одонаталар табылды. Табылған түрлерге Indosticta deccanensis, Burmagomphus laidlawi, Microgomphus souteri, Onychogomphus nilgiriensis, Euphaea dispar, Idionyx travancorensis, Megalogomphus hannyngtoni және Lestes dorothea кіреді.
Басқа
Саябақта кемінде 500 түрге жуық жер құрты мен сорғыш түрлері де анықталды.
Флора
Аңғардың флорасы шамамен 1000 гүлді өсімдік түрі, 108 орхидея түрі, 100 папоротник және папоротниктерге жақын өсімдіктер, 200 бауыр, 75 лишайник және 200-ге жуық балдырларды қамтиды. Осы өсімдіктердің көп бөлігі Батыс Гаттарға ендемик.
Гүлді өсімдіктер
Қазіргі кезде мұнда анықталған гүлді өсімдіктер флорасы 134 отбасы мен 599 туысқа жататын 966 түрді қамтиды. 113 отбасы мен 420 туысқа жататын 701 екіжарнақты өсімдік бар. Мұнда 21 отбасы мен 139 туысқа жататын 265 біржарнақты өсімдік кездеседі. Ең көп өкілді отбасылар – 108 түрі бар орхидеялар, оның ішінде сирек, эндемикалық және жойылу қаупі төніп тұрған Ipsea malabarica, Bulbophyllum silentvalliensis және Eria tiagii орхидеялары, астық тұқымдас (56), бұршақ тұқымдас (55), Rubiaceae (49) және астра тұқымдас (45). Кардамон Ellettaria cardamomum, қара бұрыш Piper nigrum, ямс Dioscorea spp., бұршақ Phaseolus sp., зиянкестерге төзімді күріш сорты Oryza Pittambi және аюрведа медицинасында қолданылатын 110 өсімдік түрі сияқты көптеген сирек, эндемикалық және экономикалық құнды түрлер бар. Силент-Вэллиде жеті жаңа өсімдік түрі тіркелді, оның ішінде 1996 жылы ашылған Balsaminaceae тұқымдасына жататын Impatiens sivarajanii түрі.
Генетикалық ресурстар
Адамзат тарихы бойында табиғатта кездесетін генетикалық қордың шамамен 10 пайызы дәмді әрі жоғары өнімді дәнді дақылдарға, жеміс-жидектерге және көкөністерге селекцияланды. Болашақтағы азық-түлік қауіпсіздігі Силлент-Вэлли сияқты жоғары биологиялық әртүрлілікке ие орталарды қорғау арқылы қалған 90 пайызды сақтауға байланысты. ICAR (Үндістан) Өсімдік генетикалық ресурстарының ұлттық бюросы, Өсімдіктерді зерттеу және жинау бөлімі, Силлент аңғарының жоғары биологиялық әртүрлілікке ие екенін және рекомбинантты ДНҚ инновациялары үшін маңызды гендік қор екенін анықтады. Жабайы тұқымдық плазманы пайдаланудың маңызды мысалы – күріштің жабайы түрлері Ориза нивара (Орталық Үндістан) және Силлент аңғарында табылған Ориза Питтамби-ден гендік іріктеу жасау, бұл жоғары өнімді гибридтік күріш сорттарында, соның ішінде IR 36-да кең спектрлі ауруға төзімділік қасиеттерін қамтамасыз етті, олар Азияның көп бөлігіндегі Жасыл революцияға үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, Силлент аңғарынан алынған өсімдіктердің өсуін күшейтетін ризобактериялардың генетикалық бағалауы IISR 331 штаммының қара бұрыштың кесіктерінің өсуін 228 пайызға дейін арттыра алатынын көрсетті, ал зертханалық сынақтарда (in vitro) Phytopthora capsici жалпы өсімдік қурау ауруын 82,7 пайызға тоқтатуға қабілетті екені анықталды.
Орман өрттері
Өрт – Керала штатындағы орманға төнген маңызды қауіптің бірі. Мал жаюмен айналысатын адамдар көбінесе, әсіресе құрғақ маусымда, өрт қаупі ең жоғары болған кезде, малдарына жаңа шөп өсіру үшін жерді өртеп тастайды. Сонымен қатар, заңсыз қызметтер, мысалы, есірткі өсімдігі (каннабис) өсіру, браконьерлік, ағаш кесу, орманнан алынатын ағаш емес өнімдерді жинау және көбінесе салмақты емес туристер мен қажылар ірі орман өрттеріне себеп болады.
Канопля өсіру
Үндістанның ең ірі заңсыз марихуана егістіктерінің бірі осы Үнді қыраттарында орналасқан. Марихуана осы орманның дәстүрлі егістіктерінің бірі болып табылады және "марихуана экономикасына" тәуелді болып күн көретін адамдар бар. Ирула, Мудуга және Курумба (әсіресе соңғысы) тайпалары тарихы бойында марихуана өсірген. Үнді қыраттарында өсірілетін тұқымсыз марихуананың түрі Сайрандри деп аталады және әлемдік деңгейде сапасымен танымал. Бұрынғы қосымша бас хатшы Мадхава Менонның сөзіне сәйкес, мұнда өсірілетін марихуана әлемдегі ең жақсыларының бірі саналады және бүкіл әлемге сатылады.