Кіріспе

Көбелектер түрі НОТОК

Шығыс көбелегі (Blatta orientalis), сондай-ақ ылғалды жерлерде тіршілік ететіндіктен "су көбелегі" немесе денесі көбінесе қара болғандықтан "қара көбелек" деп те аталады, ірі көбелек түрі. Ересек еркектерінің денесі және ересек әйелдерінің денесі болып табылады. Олардың денесі қоңыр немесе қара түсті, жылтыр. Әйел көбелегі еркек көбелегінен біршама өзгеше көрінеді, сырт қарағанда қанаттары жоқ сияқты болып көрінеді, бірақ іс жүзінде басының астында жетілмеген, функционалды емес қанаттары бар (брахиптер). Оның денесі еркек көбелегіне қарағанда кең. Еркек көбелегінің қанаттары ұзын, құрсақтың үштен екі бөлігін жабады және қоңыр түсті, ал денесі тар. Екеуі де ұша алмайды. Әйел шығыс көбелегі Флорида ормандары көбелегіне ұқсас болуы мүмкін және оны осымен шатастыру оңай. Бұл түр бастапқыда Қырым түбегінде және Қара теңіз мен Каспий теңізі маңындағы аймақтарда таралған.

Тіршілік ету ортасы

Шығыс тарақандары басқа түрлерге қарағанда сәл баяу жылжиды. Оларды көбінесе "су қоңыздары" деп атайды, себебі олар қараңғы, ылғалды жерлерді ұнатады. Олар әдетте шіритін органикалық заттардың маңында, бұталарда, жапырақ арасында немесе мульча астында, сондай-ақ кәріз құбырларында, дренаждарда, жертөлелерде, террасаларда және адамдар тұратын жерлердің ішінде және сыртындағы басқа да ылғалды орындарда кездеседі, онда олар маңызды зиянкестерге айналуы мүмкін.

Бейімделу

Өсіп-өркендеу үшін тарақандарға тамақ/су көзі және жасырынуға орын қажет, олар жылы жерлерді және салыстырмалы түрде жоғары ылғалдылықты ұнатады; шығыс тарақаны үшін ең қолайлы температура – аралығы. Аналық шығыс тарақандарының тегминасы (алдыңғы қанаттары) жетілмеген, ал аталықтарының тегминасы ұзын болады. Шығыс тарақандары көбінесе түнгі уақытта белсенді болады, сондықтан зарарланған үйді күндізгі уақытта қарапайым тексеруде тарақанның қызметінің ешқандай белгісі көрінбейді.

Оотека

Тарақандардың белгілері – олардың "жұмыртқа қапшықтары" болып табылатын аутекалары. Қара қоңыр түсті аутекалар жұптасудан бір күн өткен соң пайда болады және әдетте қалыптасқаннан кейін бір-екі күн (бірақ жеті күнге дейін) қорғалған жерге немесе ауыз сөлдері арқылы қандай да бір бетке жабысады. Шамамен ұзындығы бар, ішінде 16-18 жұмыртқасы бар, бөлінген жұмыртқа бөлімшелерінен тұрады, бастапқыда сары ақ түсті болып, содан кейін қызғылт, ал түріне қарай қара қоңыр түске айналады. Олар Солтүстік-Батыс, Орта-Батыс және Оңтүстік АҚШ-тың кейбір аймақтарындағы үйлерде кең таралған зиянкестер. Оларды Еуропа, Израиль, Австралия және Оңтүстік Америкада да кездестіруге болады.

Жәндіктерді жою

Шығыс тарақандарын басқа тарақандардан құтылу қиынырақ болуы мүмкін. Ересек тарақандарды қалдық әсері бар инсектицидтерді қолдану арқылы өлтіру оңай болғанымен, инсектицидтер шайылып кетіп, жаңа нимфалардың тірі қалуына жағдай тудыруы мүмкін.