Кіріспе
Жер жұмыстары техникасы еңбекті азайтуға бағытталған. Жер жұмыстарында, қазба және тоғысу әдісі – теміржол, жол немесе канал салу кезінде қолданылатын, онда қазбадан алынған материал мөлшері, жақын жердегі үйінділерді жасауға қажетті топырақ мөлшерімен шамалас келеді, бұл құрылыс еңбегін азайтуға мүмкіндік береді.
In earthmoving, cut and fill is the process of constructing a railway, road or canal whereby the amount of material from cuts roughly matches the amount of fill needed to make nearby embankments to minimize the amount of construction labor.
Шолу
Жолдың немесе теміржолдың кесілген бөліктері – жолдың қоршаған жерге қарағанда төмен жатқан жерлері. Толықтырылған бөліктер – жолдың немесе теміржол төсегінің жоғары көтерілген бөліктері. "Cut and fill" әдісі кесілген қазбалардан материал алып, оны толықтырылған бөліктерді жасау үшін пайдаланады. Материалды қазу, оны тасымалдау, толықтырылған бөліктерді тығыздау және дайындау үшін ресурстар жұмсалады. Бұл техника қазылған материалды тасымалдауға кеткен еңбекті азайтуға, сондай-ақ маршрут бойындағы белгілі бір еңісті сақтау сияқты басқа да шектеулерді ескеруге бағытталған.
Басқа да ескертулер
Құрылыс шығындарын азайтудан басқа, кесу немесе толтыру бөлімдерінің орналасуына басқа да факторлар әсер етеді. Мысалы, ауа ластағыштары кесуден пайда болған сайларда жиналуы мүмкін. Керісінше, кесу бөлімдері шуды азайтады, себебі төмендетілген жол дизайны дыбыс таралуына тиімді кедергі жасайды. Толықтыру бөлімдерінің қоршаған ортаға тигізетін әсері ауа ластануын тарату тұрғысынан көбінесе жағымды, бірақ шу таралуына қатысты, жақын жердегі тұрғындардың шуға ұшырауы көбінесе артады, себебі осы геометрияда дыбыс қабырғалары және басқа да шу жолын тоқтату құралдары тиімді болмайды. Толықтыру жасау себептеріне жол бойындағы биіктікті төмендету немесе жолды судан, батпақты жерден немесе қар жиі жиналатын аймақтардан жоғары көтеру кіруі мүмкін. Толықтыруларды ағаш түптерін, тастарды немесе тұрақсыз топырақты жабу үшін де қолдануға болады, мұндай жағдайда жол немесе теміржол салмағын көтеру және тегіс емес шөгуді азайту үшін кедергілердің үстіне артық жүктемеге төтеп бере алатын материал орналастырылады.
Тарих
Британ аралдарында төбелі-доңды жерлерге рельс салу үшін кесіп-тозу тәсілі кеңінен қолданылды. Кейіннен ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ирландияға оралған ветерандар үшін жаңа үйлер салуда да пайдаланылды. Бұл тәсілді ирланд теміржол инженері Лаклан Дж. Боланд жасады, ол теміржол құрылысы тәжірибесін тұрғын үй салуға енгізудің тиімділігін байқады.
Бағдарламалық жасақтама
Кесу және толтыруды есептеуге арналған бірнеше бағдарламалық өнімдер бар. Жай тәсіл компьютерлік бағдарламада әртүрлі топырақ жұмыстарының элементтерін анықтау және одан кейін оңтайлы кесу мен толтыруды есептеу үшін биіктіктерді қолмен реттеуді қамтиды. Күрделі бағдарламалық қамтамасыз ету материалдарды ескере отырып, кесу мен толтыруды автоматты түрде теңестіре алады. Мұндай мүмкіндігі бар бағдарламалық өнімдер топырақ жұмыстарын есептеу бағдарламалық қамтамасыз етуінің жалпы санаттарына жатады.