Кіріспе
Томас Маннның "Марио және сиқыршы" (Mario und der Zauberer) повесі – неміс жазушысы Томас Маннның 1929 жылы жазған повесі. Ол 1930 жылы Мартин Секкер баспасы Хелен Трейси Лоу Портердің ағылшын тіліне аудармасында жарық көрді, ал оның аудармасы Томас Маннның 1936 жылы Альфред А. Кнопф баспасынан шыққан "Үш онжылдықтың әңгімелері" жинағына енгізілді.
Mario and the Magician (Mario und der Zauberer) is a novella written by German author Thomas Mann in 1929. It was published by Martin Secker in 1930 in an English translation by Helen Tracy Lowe Porter, and her translation was included in Thomas Mann's Stories of Three Decades, published by Alfred A. Knopf in 1936.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Неміс баяндамашысы 1920 жылдары отбасының Италиядағы Torre di Venere ойдан шығарылған теңіз жағалау қаласына жасаған сапарын сипаттайды (бұл қала Forte dei Marmi туристік қаласының негізінде құрылған). Олардың Италиядағы демалысы ұнамсызға айналады, себебі ол итальяндықтардың тым ұлтшыл болып кеткенін байқайды. Отбасы "Cavaliere Cipolla" деген есіммен танысқан әйгілі сиқыршы мен гипнотизердің қойылымын тамашалайды, ол өз саналық күштерін көрермендерді зорлықпен бақылау үшін, немесе фашистік тәсілмен пайдаланады. Денесі қандай да бір жолмен деформацияланған, бірақ күшті санасы бар бұл сиқыршы сол кездегі Еуропадағы авторитарлық көшбасшылардың әсерлі күшін бейнелейді – ол өкімшілдік билікке ұмтылады, билікті теріс пайдаланады және халықты бағындыра алады, өзінің кемсінушілік сезімін жасанды түрде өзін-өзі бағалауды көтеріп, тепе-теңдікке келтіреді. Циполланың Torre di Venere тұрғыны Марио, сахнада соңғы рет сиқыршының зорлығына ұшыраған адам, тарапынан өлтірілуі трагедия ретінде емес, автор мен көрермендер үшін бостандық ретінде қабылданады.
Бейімделулер
Роман бірнеше рет опера сахнасына бейімделген. Стивен Оливердің бейімделуі 1988 жылы Батигнано фестивалінде тұңғыш рет қойылды. 1989 жылы венгр композиторы Янош Важда, Габор Бокконның либреттосына сүйене отырып, бір актілі опера жазды. 1990 жылы бұл опера Hungaroton лейблінде жазылып шықты. Род Андерсонның сөздерімен композитор Гарри Сомерстің үш сағаттық опералық бейімделуі 1992 жылғы 19 мамырда Торонтодағы Элгин театрында тұңғыш рет көрсетілді. «Марио мен сиқыршы» романы либретто жазушы Дж. Д. МакКлэчи мен композитор Фрэнсис Торн тарапынан ағылшын операсына бейімделді. Ол алғаш рет 2005 жылы Хантер колледжінің аудиториясында Заманауи опера орталығының қойылымында орындалды. Бұл қойылымның жазбасы 2006 жылы Albany Records компаниясымен компакт-дискте шығарылды. Бастапқы актерлік құрамында Джустин Викерс (Марио рөлінде), Ларри Смолл, Джессика Григг, Венди Браун, Беата Сафари, Санкофа Сара Уэйд, Джим Гейлорд, Эрик Джордан, Исай Джесс Муньос, Леандра Рамм, Ричард Касселл, Джейсон Камората және Натан Ресика болды. 1994 жылы Клаус Мария Брандауэрдің режиссерлік жұмысында Клаус Мария Брандауэр (Сиполла рөлінде) және Джулиан Сэндс (патриарх рөлінде) ойнаған фильм де түсірілді. «Брискула сиқыршы» - Боб Мисбиннің опералық бейімделуі, музыка авторы Фрэнсис Поллок. Бұл опера 2020 жылдың наурызында Мэриленд штатының Сильвер Спринг қаласында Bel Cantanti Opera қойылымында орындалды. Бұл нұсқада сиқыршы жеңіске жетеді. Бұл өзгеріс 1929 жылы Манн әңгімесін жариялаған кезде әлі көрінбеген Еуропадағы фашизмнің өрлеу тарихын көрсетеді. Доктор Марк Дрейсонстоктың 2020 жылғы 7 наурыздағы Maryland Theatre Guide басылымында жазғандай, бұл опера Томас Маннның шығармаларымен танысуға "оңай жол" болып табылады.