Кіріспе

Бұл мақалада Джованни Боккаччоның «Декамерон» кітабындағы 100 әңгіменің тұжырымдамалары мен түсіндірмелері келтірілген. «Декамерон» әрбір әңгімесі оқиғаның мазмұнын қысқаша баяндайтын тақырыппен басталады. Осы тұжырымдамалардың көпшілігінде 1903 жылғы Дж. М. Ригг аудармасының тақырыптары қолданылған. Содан кейін әңгіменің өзі талданды.

Бірінші күн

Әңгіме айту сеанстарын бастамас бұрын, он жас флоренциялық – жеті әйел және үш ер адам, «Бригата» деп аталатын топ, Санта-Мария-Новелла базиликасында жиналып, қара өлімнен қашу үшін қаладан шығып, екі аптаға ауылдағы виллада тұруға келіседі. Олар әрқайсысы күніне бір оқиғадан, барлығы он күн бойы айтуға уаде береді. Оқиғалар компания тұратын алғашқы вилланың бағында айтылады, ол қаладан бірнеше шақырым жерде орналасқан. Панпинея басшылығымен, оқиға айтудың бірінші күні кез келген тақырыпта болады. Бұл күні әңгімелерге арнайы тақырып белгіленбесе де, алтысы бір адамның екіншісін кінәлауы туралы, ал төртеуі католик шіркеуін сынап көрсетеді.

Бірінші әңгіме (I, 1)

Бұл оқиғаны Панфило айтады. Сер Чеппарелло, көбінесе Чиапеллетто деп аталатын, өте жаман адам, Мусциатто Францезиге көмектесу үшін Бургундияға, ол жерде оған беймәлім аймаққа сапар шегеді. Сол жерде ол көп ұзамай қайтыс болатын ауруға шалдығады. Оны қонаққа алған флоренциялық екі бауырлас жақын жердегі монастырдан монахты шақырып, оған күнәсін мойндатып, соңғы қасиетті рәсімдерді өткізеді. Чиапеллетто монахқа өмірі туралы жалғанды айта бастайды, осылай өзін өте таза көрсетеді, ал ұсақ күнәлары үшін өкінгендей болады. Монах оған толық сеніп, ол қайтыс болғаннан кейін оның өмірі туралы уағыз айтады. Уағызды естіген қала тұрғындары оның қасиетті адам болғанына сенеді және Чиапеллетто қайтыс болғаннан соң да оны қастерлейді. Бұл алғашқы әңгіме сол кездегі Рим-католик шіркеуінің халық арасында қасиетті деп жариялау әдетін сынап көрсетеді. Бұл оқиғаның ең ерте дереккөзі Святой Сульпиций Севердің Святой Мартин Турский туралы өмірбаянының жиырма үшінші тарауында кездеседі. Өмірбаян шамамен 400 жылға дейін жатады.

Екінші әңгіме (I, 2)

Бұл оқиғаны Нейфил айтады. Париждік яһуди Абрахам, Жаннотто ди Сивиньидің досы. Бір күні Абрахам Римге аттанады және Жанноттоға шіркеу басшыларымен – папамен және куриямен кездесіп, дінін қабылдау жолында бару-бармауын шешкісі келетінін айтады. Рим дінбасыларының рассалыққа және іздесіздікке берілгенін білетін Жаннотто, Абрахам шіркеудің бұзылуын көргеннен кейін ешқашан дінге қайта оралмайтынінен қорқады. Бірақ Абрахам оралғанда, христиандық тіпті иерархиясы бұзылған жағдайда да тарай беретініне көз жеткізеді, демек ол Құдайдың нағыз сөзі болуы керек деген қорытындыға келеді. Бұл өткір сыналыққа ұшыраған антикатолик әңгімесінде, еврей Құдайдың қолдауымен ғана дін басшылығының жемқорлығына қарамастан гүлдей алады деген логикалық тұжырымға келгендіктен, дінін қабылдайды. Осы әңгіме туралы ең ерте дерек Бузоне да Губбионың 1311 жылы итальян тілінде жазған "Авантюрозо Цицилиано" еңбегінде кездеседі.

Үшінші ертегі (I, 3)

Бұл оқиғаны Филомена айтады. Салахдин, күшті сұлтан, қазынасының таусылғанын байқайды. Мәліксадек, яғни яһуди, жеткілікті ақшаға ие, бірақ Салахдин оның оны әділ түрде қарызға беру үшін тым ашкөз деп санайды. Салахдин Мәліксадектің кінәсін тудырып (және оның байлығын тартып алуға негіз беру үшін) яһудилік, христиандық немесе ислам – Құдайдың нағыз сөзі қайсы екенін сұрау арқылы алдауға тырысады. Мәліксадек бұл тұзақтан құтылу үшін, бағалы сақинасы мен үш ізгі ұлы болған саудагердің оқиғасын келтіріп, оны салыстырады. Патша барлық үшеуіне сақинаны – және оның ішіндегі мүлігін – уәде бергеннен кейін, екі бірдей құнды көшірме жасатып, әр ұлына бір-бір сақинадан сыйлады. Осылайша, мұрагер кім екенін анықтау мүмкін болмады. Сол сияқты, қай дін шындық екенін де анықтауға болмайды. Салахдин Мәліксадектің даналығын бағалайды және оған шыншыл болуға шешім қабылдайды. Ақырында, Салахдин қарыз алады және оны қайтарады, ал Мәліксадек Салахдиннің құрметіне және оның ақыл-ойына деген мақтау сыйлықтарына ие болады. Боккаччо басқа орта ғасырлық және Ренессанс дәуіріндегі авторлардан айырмашылығы, еврей халқына құрметпен қарады, себебі бұл оқиғада басты кейіпкер дана және жағымды жарықтандырылған. Боккаччо жас кезінде Неапольде тұрғанда еврейлермен байланысқа түскен болуы мүмкін. Ең көне дерек көзі француздық Стефан Бурбонның "Қасиетті Рухтың жеті сыйы" атты еңбегінде табылады. Дегенмен, Боккаччоның ықтимал көзі – Бозоне да Губбионың шамамен 1321 жылғы "Сицилиялық авантюрист" атты итальяндық әңгімесі болды. Бұл әңгіме Ренессанс дәуірінде ерекше танымал болды және оның көптеген нұсқаларын бүкіл Еуропадан табуға болады. Ол сондай-ақ "Үш сақина туралы әңгіме" және "Үш сақина жырлары" деп те аталады, ал Карло Гинзбургтің сөзіне сәйкес, итальяндық диірменші Меноккионың діни ісінде цитата келтірілген. "Сақина туралы парабола" Лессингтің "Натан ғалымы" пьесасында да кездеседі.

Төртінші әңгіме (I, 4)

Дионео, ең шексіз ертегіші ретінде танымал болған, осы әңгімені баяндайды. Жас монах жас әйелді құмарлыққа жетеді және қартайған абаттың жасырын бақылауында болады. Көрілгенін сезіне, ол жұмыс бітіргендей сылтаумен оны тастап кетеді. Өзінің бөлмесінің кілтін абатқа тапсырады, ал абат содан кейін өзі сол қызды құмарлыққа жетеуге барады. Монах жасырынып, бәрін көреді және жазадан құтылу үшін осы білімін пайдаланады. Монах пен абат әйелді монастырьдан асығыс шығарып, бірақ оны жиі қайтадан кіргізеді. Осы антиклерикалық әңгімеге қатысты ең ерте сақталған дерек XIII ғасырдың соңындағы итальяндық әңгімелер жинағы Cento Novelle Antiche-де табылады. Боккаччо бұл әңгімені француздық "L'Evesque qui benit sa maitresse" ("Күйеуінің әйелін бата берген епископ") фаблиосынан да алған болуы мүмкін.

Бесінші әңгіме (I, 5)

Фиамметта осы оқиғаны айтады. Монферрат графы крест жорығына жол тартқанда Франция королі Филиппке әдемі графиняға үйленгенін және бақытты екенін айтады. Король Филипп графтың оның сипаттамасына ғашық болып, оны азғыру үшін Монферратқа жолдан басуға себеп іздейді. Ол графиняға жақын арада келетінін және оның сарайында қонақ күтіп, кешкі ас беруін сұрап хабар жібереді. Графиня король Филипптің өзіне жақындауына бөгет қою үшін жоспар құрады. Ол келгенде, король Филиппке толығымен тауықтан тұратын дастархан жасайды. Король Филипп әтештердің бар-жоғын сұрайды. Графиня: "Мұнда әтеш жоқ, бірақ тауықтар мен әйелдер қайда болса да бірдей", - деп жауап береді. Король Филипп оның өткірлігі мен қарсы тұруына таңғалып, тамақты бітіріп, дереу крест жорығына қайтады. Оқиғаның бастауы "Мың бір түн" кітабынан.

Алтыншы әңгіме (I, 6)

Эмилия тағы бір дін басыларына қарсы әңгіме айтады, бүгін ол төртінші оқиға. Бір бай адам мас болып, ойсыздықпен шарабының "Иса Мәсіхтің өзіне де лайықты" екенін айтады. Ашкөз инквизитор мұны естіп, оны қудалайды. Оған тағайындалған жазаларын өтегеннен кейін, ол миссада "сіз жүз есе көп аласыз және мәңгілік өмірге ие боласыз" дегенді естиді. Ол инквизиторға қайта оралып, кедейлерге беріліп жатқан көп мөлшердегі "қоқысты" көрсетеді. Ол инквизиторға аянып, егер ол соңында 100 есе көп нәрсе алса, батып кететінін айтады. Бұл инквизиторды ашуландырады, сонымен қатар оның шексіз ашкөздігіне ұялтады. Кейбір зерттеушілер бұл инквизитордың 1345 жылы Флоренциядағы инквизитор Пьетро делла Акила екенін айтады.

Жетіінші ертегі (I, 7)

Филострато осы әңгімені айтады. Бергамино, өзінің өткірлігімен және шешендігімен жақсы танымал ойын-сауық шебері, Мессер Кангранде делла Скаланың кенеттен шектен тыс ашкөздігін сыпайы түрде сынға алып, Прамассо (вероятно, Хью Прамас) және Клуни аббаты туралы оқиға айтады. Кангранде I делла Скала Дантеге жасаған жақсылығымен әйгілі, оны ол "Құдай комедиясының" Парадизо бөлімінде мақтайды, xvii, 68.

Сегізінші ертегі (I, 8)

Лоретта, бұрынғы әңгіменің тақырыбынан шабыттанған, осы әңгімені айтады. Эрмино де Гримальди Генуяның ең бай адамдарының бірі және әлемдегі ең жарылқау адамдардың бірі. Қалаға зерек және әдемі мінезді әзілкеш келіп, ондағы байлармен танысады. Ол Гримальдидің ашкөздігі туралы естіп, өзінің тапқырлығымен Гримальдиді өзін өзгелер қалай көретінін түсінуге көмектеседі.

Тоғызыншы ертегі (I, 9)

Элисса әділ сын туралы тақырыбын жалғастырады. Иерусалимге қажылық жасағаннан кейін, Гаскониялық әйел Кипрде қарақшылардың шабуылына ұшырайды. Ол өзінің тапқырлығымен Кипрдің алғашқы "патшасын" ұйқысынан оятып, оның мемлекетінің әл-ауқаты үшін жауапкершілікке итермелейді. Боккаччо бұл оқиғаны тікелей Cento Novelle Antiche-ден алған, онда ер адам кейіпкері де Кипр патшасы болып табылады.

Оныншы ертегі (I, 10)

Панпинея күнінің соңғы әңгімесін баяндайды. Мастер Альберто да Болонья – 70 жастағы, өте тәжірибелі дәрігер, ол бір ойын-сауық кешінде көрген, өзінен әлдеқайда жас жесірге ғашық болады. Өз сезімдерін тікелей білдірмей, әйел және оның достары оны қорлайды. Ал ол өз есін жиып, әйелдің ар-намысын киліктіретін бір сөз айтуына себеп болады.

Екінші күн

Филомена екінші күні патшалық құрды және әңгімешілердің әрқайсысына бір тақырып берді: күтпеген жерден жақсы аяқталатын оқиғалар.

Бірінші әңгіме (II, 1)

Мартеллино параличпен ауыратын болып көрінеді және Арыгоның денесіне қойылғаннан кейін емделгендей болып көрсетіп, алдау жасап көрінеді. Оның әрекеті ашылып, ол ұрылып, тұтқындалады және асылу қаупі туады, бірақ соңында қашып құтылады. Нейфиле осы оқиғаны айтады, бұл оқиға, мен сияқты, 1-тараудағыдай, қасиеттілерді анықтаудың католик дәстүрін сынап көрсетеді. Бұл әңгіменің ертерек жазылған көзі белгілі болмаса да, Мартеллиноның достары оны төсек үстінде алып кіргені туралы бөлім Марк 2:2 және Лұқа 5:19 аяттарына сілтеме жасайды.

Екінші әңгіме (II, 2)

Ринальдо д'Асти тоналып, Гульельмо қамалына келіп, жесір әйелдің қонақ күтімін көреді; оның мүлігі қайтарылады, тонаушылар қолға түсіріліп, дарға асылады, ал ол үйіне қауіпсіз оралады. Осы оқиға бастапқыда санскрит тілінде жазылған «Панчатантра» еңбегінен бастау алған болып көрінеді, ал Боккаччо оны қайта баяндаған кезде бұл шығарма 1500 жылдан астам уақыттан бері жатыр. Филострато осы әңгіменің осы нұсқасын айтады.

Үшінші әңгіме (II, 3)

Үш жас жігіт мүлкін ысырапқа жұмсап, кедейлікке түседі. Олардың жүрегі ауыр күйде үйіне оралған немере інісі, абат киімімен жасырынып жүрген әйелге ғашық болады, ол Англия королінің қызы екенін кейін біледі. Ол оған үйленеді, және ол жоғалғандарды өтейді, ағаларының байлығын қайта қалпына келтіреді. Панпинея осы оқиғаны айтады, оның бұрынғы нұсқасы белгілі емес.

Төртінші әңгіме (II, 4)

Ландольфо Руффоло кедейлікке түсіп, қарақшы болады, генуэздіктер оны тұтқынға алады, кемесі құлайды, ол қымбат тастарға толы сандықпен қашып құтылады, Корфу аралына жағаға иесіз қалдырылады, онда бір әйел оны қонақжайлы күтеді, содан кейін ол байлықпен үйіне оралады. Лоретта әңгімелейді.

Бесінші ертегі (II, 5)

Андреуксио да Перуджа Неапольге жылқы сатып алуға келеді, бір түні үш қауіпті оқиғаға тап болады, олардың бәрінен аман-есен шығып, үйіне рубинмен оралады. Фиамметта бұл оқиғаны екі ертеректегі әңгіменің қосылуынан құралғандай баяндайды. Әңгіменің бастауы алғаш рет 1228 жылы Куртуа д'Арас өзінің "Бовинь де Провинс" атты еңбегінде тіркелген. Андреуксионың архиепископтың мазарында қамалып, одан қалай құтылғаны туралы бөлім шамамен 150 жылы жазылған Ефестік Ксенофонттың "Ефестік әңгімесінен" алынған. Оқиғаның осы бөлігі соншалықты есте қаларлық болғандықтан, 20 ғасырдың басында Еуропаның қалалары мен ауылдарында әлі де шын оқиға ретінде айтылып келген.

Алтыншы әңгіме (II, 6)

Беритола ханым екі ұлын жоғалтады, аралда екі ешкімен табылады, содан Лунигиянаға барады, онда оның ұлдарының бірі әкесінің қызметіне тұрады және оның қызымен қарым-қатынас жасайды, соның салдарынан түрмеге қамалады. Сицилия король Карлға қарсы бүлік көтереді, ұлын анасы таниды, әкесінің қызына үйленеді, ал оның бауыры табылғаннан кейін, зор құрметпен қайта орналасады. Эмилия осы оқиғаны айтады. Бұл 1320 жылға дейін жазылған және ортағасырлық Англияда кең таралған Sir Isumbras әңгімесіне ұқсайды.

Жетіінші ертегі (II, 7)

Бабыл сұлтаны өзінің қызы Алатиелді Альгарве короліне үйлендіру үшін теңіз арқылы елсіз жерге жібереді. Төрт жылдың ішінде түрлі оқиғалар арқылы ол әртүрлі жерлерде тоғыз ер адамның қолына тиеді. Соңында ол әкесіне қайта оралады, одан кейін тағы да бойжеткен қыз болып шығып, бастапқы ниет еткендей, Альгарве короліне үйленеді. Осы арсыз әңгімені Панфило айтады. Оның шығу тегі туралы пікір білмейді, себебі сюжеті өте алуан түрлі, Боккаччо оны әртүрлі дереккөздерден жинаған болуы мүмкін. Бірқатар адамдар "Мың бір түн" немесе "Ефестік әңгіме" авторға осы әңгіме үшін шабыттандырған деседі, бірақ оларды нақты дереккөз деп айтуға жеткіліксіз.

Сегізінші ертегі (II, 8)

Антверпен графы негізсіз айыпталып, жер аударылады. Ол екі баласын Англияның әр түрлі аймақтарында қалдырып, Ирландияда қызмет етеді. Кейін Англияға белгісіз адам ретінде оралып, ұлы мен қызының өркендеп жатқанын көреді. Ол Франция патшасының әскерінде ат қосып жұмыс істейді; оның әділдігі дәлелденіп, бұрынғы мәртебесіне қайта ие болады. Элисса осы оқиғаны айтады, ол көптеген ежелгі әңгімелермен ортақ – әйелдің махаббатқа қанағаттанбағандықтан кек алуы туралы тақырып. Дегенмен, тікелей түбір Пьер де Ла Бросе мен Брабант әйелінің нақты өмір тарихы болуы мүмкін. Данте "Purgatorio" (VI) бөлімінде оның жаны туралы жазады. Әдеби бастау 1318 жылы Арно Видаль де Кастельнуардың "Гвийом де ла Барре" атты шығармасы болған деседі. Алайда, бұл тақырып соншалықты кең таралғандықтан, бір ғана негізгі көзін анықтау өте қиын.

Тоғызыншы ертегі (II, 9)

Амброгиуоло алдаған Генуялық Бернабо ақшасынан айырылып, әділетсіз түрде кінәсіз әйеліне өлім жазасын бұйырады. Ол қашып, ер адам кейпінде сұлтанға қызмет етеді. Ол алдамшыны әшкерелейді және Бернабоны Александрияға жеткізеді, онда алдамшы жазаланады. Кейін ол әйел киімін киіп, күйеуімен бірге Генуяға байлықпен оралады. Филомена осы оқиғаны айтады, ол ағылшын оқырмандарына Шекспирдің "Симбелин" пьесасы арқылы жақсы таныс. Бұл оқиғаның ең ерте нұсқасы – Гилберт де Монтрейдің 13 ғасырдағы француз романсы "Roman de la Violette ou de Gerard de Nevers".

Оныншы ертегі (II, 10)

Паганино да Монако Мессер Риккардо ди Чинзиканың әйелін алып қашады, ол оның қайда екенін білген соң Паганиноға барып, оны қайтарып беруін досқанша сұрайды. Ол келіседі, әйелі де келіссе ғана. Ол күйеуіне қайтудан бас тартады. Мессер Риккардо қайтыс болады, ал ол Паганиноға үйленеді. Екінші күннің соңғы әңгімесінде Дионео күннің соңғы әңгімесін айтуды бастайды, ол онкүндік аяқталғанға дейін жалғастырады. Осы әңгіменің мәні – жас әйел қарт еркекке үйленбеуі керек – кейінгі ортағасырлық халық әдебиетінде жиі кездеседі.

Үшінші күн

Нейфиле үшінші күні патшайымдық құрсауда отырды. Осы оқиғаларда адам бір нәрсені қиындықпен қолға түсіреді немесе жоғалтып, сосын қайтадан табады.

Бірінші әңгіме (III, 1)

Масетто да Лампореккьо тілсіз болып көрінеді және әйелдер монастырында бағбан болып жұмысқа орналасады, олар бірінен соң бірі онымен қарым-қатынас жасауға асығады. Филостратоның монастырьдағы қарындастармен физикалық қарым-қатынас жасау үшін қолданған амалдары туралы әңгімесі XIII ғасырдағы Cento Novelle Antiche жинағында да кездеседі.

Екінші әңгіме (III, 2)

Күйеу жігіт Агилуф патшасының әйелімен бірге болады, ол бұл жайтты біліп, құпия сақтайды, күйеу жігітті тауып, шашын қырқып тастайды. Шашы қырқылған ол барлық серіктерін де қырқып, жазадан аман қалады. Пампинеяның тапқыр әңгімесі 4-ші ғасырдағы санскритте жазылған "Панчатантра" немесе Геродоттың "Тарихынан" бастау алады. Дегенмен, Боккаччоның нұсқасы ерекше, себебі әңгімедегі күйеу өзінің де, әйелінің де ар-намысын сақтайды, сондай-ақ Боккаччоның өзі жататын Ренессанс дәуірінің саудагерлер қауымына тән "сыртқы көріністі сақтауға" ерекше мән береді.

Үшінші ертегі (III, 3)

Үйленген әйел бір еркекке ғашық болады. Оған тікелей жақындаса алмай, оның досы – монахқа шағымданып, оның өзін мазалап жатқанын айтады және одан тоқтауын сұрайды. Соңында, күйеуі қаладан кеткен кезде оның терезесіне шығып келгенін айыптайды, оған келуге болатынын ишаралайды. Бұл оқиғаны Филомена баяндайды.

Төртінші әңгіме (III, 4)

Дом Феличе монах Пуччоға тәубе жасау арқылы қалай бақытқа ие болуға болатынын айтады. Монах Пуччо тәубе етеді, ал осы уақытта Дом Феличе монах Пуччоның әйелімен көңіл көтереді. Панфило баяндайды.

Бесінші әңгіме (III, 5)

Зима Мессер Франческо Вержелесиге палфрей сыйлайды, ал ол оның әйелімен сөйлесуіне рұқсат етеді. Әйелі үнсіздік сақтайды, ол оның орнына жауап береді, ал одан кейінгі оқиға оның жауабына сәйкес дамиды. Бұл әңгіме бастапқыда санскрит тіліндегі «Хитопадеша» жинағында кездеседі. Дегенмен, Боккаччо бұл әңгімені «Жеті дана адам» еңбегінен алған болуы мүмкін, ол шығыс текті болғанымен, «Декамерон» жазылған кезде латын тілінде кеңінен таралған. Элисса баяндайды.

Алтыншы әңгіме (III, 6)

Риккардо Минутоло Филиппелло Фигинольфидің әйеліне ғашық, және оның қызғаныш екенін білгендіктен, өзінің әйелі ертеңгі күні Филиппелломен түрік моншасында кездесетініне сендіреді; осылайша ол сол жерге баруға мәжбүр болады, онда күйеуімен бірге екенін ойлап, шындығында Риккардомен бірге болғанын біледі. Фиамметта осы оқиғаны айтады, бұл оқиға да алдыңғысы сияқты, "Жеті дана шеберден" алынған.

Жетіінші ертегі (III, 7)

Тедальдо әйелінің құрметінен айырылып, Флоренциядан кетеді. Біраз уақыттан соң ол қажы ретінде қайтып оралып, әйелімен сөйлесіп, оның қатесін түсіндіреді. Оның күйеуі оны өлтіргені үшін кінәлі деп табылғаннан кейін, Тедальдо оны өлім қаупінен аман сақтап, бауырларымен қайта табыстырады, сосын әйелімен сырлы түрде бақытты болады. Эмилия осы оқиғаны айтады, және оның бұрынғы белгілі нұсқасы жоқ.

Сегізінші ертегі (III, 8)

Ферондо белгілі бір ұнтақ ішкеннен кейін өлі деп жерленеді; абат оны қайта қазба шығарып, оның әйелімен бірге болады; түрмеге қамалады және ол тазару орнында екеніне сендіріледі; содан кейін қайта тірілтіліп, абаттың оның әйелінен туған ұлын өзінің баласы ретінде тәрбиелейді. Лореттаның абаттың Ферондоның әйеліне қол жеткізу үшін қолданған әртүрлі айла-шарғыларын Боккаччо Жан де Бовестің "Le Vilain de Bailleul" деп аталатын француздық фаблиосынан алған болуы мүмкін. Боккаччо бұл оқиғаны өз замандастарының дін қызметкерлерін әжуалау үшін ғана емес, сонымен қатар кейбір елдестерінің ой-қиялының жетілмегендігін көрсету үшін де пайдаланды.

Тоғызыншы ертегі (III, 9)

Нарбоннан келген Жильет Франция королін фистуладан емдейді, оның еркіне қарсы үйленген Бертран де Руссильонға құштар болады, және оны Флоренцияға алып кетеді, онда ол жас бойжеткенге махаббат білдіргенде, Жильет оның орнына онымен жатады, және одан екі ұлы туады; осы себепті ол кейіннен оны жақсы көріп, әйелі ретінде құрметтейді. Нейфиле осы оқиғаны алғаш рет санскрит драматургі және ақыны Калидаса «Сакунталаның танылуы» атты шығармасында жазған. Калидасаның өмір сүрген дәуірі белгісіз, бірақ кейбір ғалымдар оның 5 ғасырда өмір сүргенін санайды. Боккаччо бұл оқиғаны 11 ғасырдағы француз нұсқасынан алған болуы мүмкін. Бұл оқиға Шекспирдің «Барлығы жақсы аяқталады» пьесасының негізі болып табылады.

Оныншы ертегі (III, 10)

Гафсалық христиан емес қыз Алибех шөлге шегініп, оқшау өмір сүреді, ал монах Рустико оған шайтанның тозаққа қалай түсірілетінін үйретеді. Кейін ол сол жерден алып кетеліп, Нербаледің әйелі болады. Дионео «Декамерон» жинағындағы ең ұятсыз және әдепсіз әңгімені баяндайды. Әлибех, тәжірибесіз жас қыз, Құдайға жақындау ниетімен шөлге кетеді. Ол монах Рустикоға кездеседі, ол оған Құдайға қалай ұнау керектігін үйрету сылтавымен оны тазалығынан айырады. Әлибех "Ібілісті тозаққа қайтару" (жыныстық қатынас) ісіне Рустикодан гөрі ынталырақ болады, тіпті оны қиын жағдайға түсіруге дейін барады. Осы уақытта оның отбасы мен үйі өртеніп кетеді, ол жалғыз мұрагер болып қалады. Нербале оны қашқақтап алады, бұл Рустикоға жеңілдік әкелсе, Әлибехті ренжітеді, содан кейін Әлибехті Нербалеге үйлендіруге мәжбүр етеді. Тойға бір күн қалғанда, басқа әйелдер одан Әлибех шөлде Құдайға қалай қызмет еткенін сұрайды. Ол әйелдерге шайтанның тозаққа қалай қайтарылғанын түсіндіргеннен кейін, Нербале оған Құдайға тағы да қызмет етуге көмектесетінін естітеді. Оның "ашық-қалыс" сипатынан туыстап, бұл әңгіме кейде толық аударылмаған, мысалы, Джон Пейннің аудармасында Әлибектің жыныстық оянуы аударылмаған және төмендегідей түсіндірмемен қоса берілген: «Аудармашылар сиқырдың жоғалып бара жатуына өкінеді, бұл құпия өнердің техникалық ерекшеліктерін қабылданатын ағылшын тіліне аудару мүмкін емес; сондықтан олар итальян тіліндегі бірнеше бөлімдерді қосуға мәжбүр болды». Оның бұрынғы нұсқалары белгілі емес.

Төртінші күн

Боккаччо осы күнді өзінің аяқталған туындысын қорғаумен бастайды. Оның айтуынша, осы туындының бір бөлімдері Тоскананың сауатты азаматтары арасында жазылу барысында таралған, бірақ мұның рас екені күмәнді. Керісінше, Боккаччо ықтимал қарсыластарын мойынсыздандыруға тырысып жатыр. Оқырман 14 ғасырдағы Италияда көркем проза жанрының құрметке ие болмағанын және Боккаччо төртінші күнге арналған кіріспесінде күрескен кейбір сын-пікірлердің осы жанрға қатысты жалпы көзқарастар екенін есінде ұстауы керек. Дегенмен, басқалары тікелей «Декамеронға» қатысты болды. Мұндай сынның бірі – Боккаччоның шамамен 38 жастағы ер адамның жас әйелдермен араласуының дұрыс болмауы. Бұл сынға қарсы тұру үшін Боккаччо ер адамның әйелдің қоғамын ұнатуының қаншалықты табиғи екенін түсіндіретін оқиға айтады. Оқиғада Филиппо Балдуччи әйелі қайтыс болғаннан кейін ұлымен Асинио тауында тұратын, кейде Флоренцияға жабдықтау үшін барып тұратын усақ-түйекке оқшауланған адам болып бейнеленеді. Бір күні оның ұлы – қазір он сегіз жаста, және бұрын таудан ешқашан шықпаған – әкесінің жалғыз сапарға шығуға тым осал болғандықтан онымен бірге жүреді. Флоренцияда ол бұрын ешбір әйелді көрмегендігіне қарамастан, әйелдерге қызығушылық танытады, ал Филиппо ұлын Флоренцияға әкелгеніне өкінеді. Бұл көбінесе «Декамеронның» 101-ші оқиғасы деп аталады. Оқиғаның бастауы б.з.д. 4 ғасырдан шыққан Санскрит эпосы «Рамаянаға» жатады. Орта ғасырларда бұл оқиға кеңінен таралды, «Барлаам мен Жосафат» (8 ғасырда жазылған), Жак де Витридің (13 ғасыр), «Cento Novelle Antiche» (сонымен қатар 13 ғасыр), «Жеті дана шеберлер», итальяндық аңыздар жинағы «Fiore di virtù» (14 ғасыр), Одо Ширтонның «De heremita iuvene» (12 ғасыр) және француздық fabliau (13 ғасыр) шығармаларында кездеседі. Соңғы екеуі Боккаччо үшін ең сенімді көздер, себебі оларда әке әйелдерді «қаздар» деп атайды, ал ертерек нұсқаларда оларды адамдардың жанын азғыртатын «шайтандар» деп сипаттайды. Филострато төртінші күні билік етеді, онда әңгімешілер апатқа ұшыраған махаббат оқиғаларын айтады. Бұл әңгімешінің билік құрған алғашқы күні және ол ер адам.

Бірінші әңгіме (IV, 1)

Салерно ханзадасы және Гисмонданың әкесі Танкреди, қызының жары Гвискардоны өлтіріп, оның жүрегін алтын тостағанда оған жібереді. Гисмонда, оның жүрегіне у қосылған дистиллят құйып, ішіп өледі. Фиамметта осы оқиғаны айтады, оның ең алғашқы көзі – Томас есімді адам жазған француз қолжазбасы. Дегенмен, бұл оқиға 12 ғасырдың басында Тристан мен Изольт туралы әңгімелерде де кездеседі.

Екінші әңгіме (IV, 2)

Алберто бауырлас әйелді періште Габриел оған ғашық деп алдап қояды. Оның қасында жату үшін сылтау ретінде, Алберто оған Габриел оның денесіне кіре алатынын айтады. Кейін, оның туыстарынан қорқып, терезеден секіріп түсіп, кедей біреудің үйіне қашады. Ертесі күні кедей оны жабайы адам кейпінде алаңға алып шығады, сол жерде танылғаннан кейін, оның әріптес монахтары оны ұстап алып түрмеге қамап қояды. Панпинея күніне екінші әңгімені айтады, бұл өте көне әңгіме. Дегенмен, бұл оқиға Ұлы Александрдың өмірінен алынған екендігі айтылады. Бұрынғы жазбалардың ішінде Иосиф Флавийдің "Еврей тарихы", "Панчатантра" және "Мың бір түндік" кітаптары бар.

Үшінші әңгіме (IV, 3)

Үш жігіт үш әйелге ғашық болып, олармен бірге Критке қашады. Әйелдердің үлкені қызғаныштан сүйіктісін өлтіреді. Екіншісі Крит герцогына бағынып, бірінші әйелдің өмірін сақтайды. Оның сүйіктісі оны өлтіріп, бірінші әйелмен қашып кетеді: үшінші әпке мен оның сүйіктісі кісі өлтіргені үшін айыпталып, тұтқындалады және қылмысты мойындайды. Олар күзетшілерге пара беріп, өлім жазасынан құтылып, Родосқа қашып, кедейлікте қалады. Содан кейін мұқтаж жағдайда қайтыс болады. Лоретта осы оқиғаны айтады.

Төртінші әңгіме (IV, 4)

Гербино, атасы Вильгельм корольдің берген сөзін бұзып, Тунис патшасының кемесіне шабуыл жасап, қызын құтқаруға тырысады. Бірақ ол кемедегілердің қолынан қаза табады, Гербино оларды өлтіреді, сосын өзі бас кесіледі. Элиссаның әңгімесіне ешқандай белгілі көзі жоқ.

Бесінші әңгіме (IV, 5)

Лисабеттаның ағалары оның жарына қастық жасайды, өлтіреді. Ол оған түсінде пайда болып, қайда жерленгенін көрсетеді. Ол оның басын қазып алып, базилик гүл отырған құмыраға қояды, содан кейін күнделікті көп жылайды. Оның ағалары құмыраны алып кетеді, ал ол одан көп ұзамай қайтыс болады. Филомена осы оқиғаны айтады, бұл Декамеронның ең әйгілі оқиғаларының бірі және Джон Китстің "Изабелла, немесе Базилик құмырасы" поэмасының негізі.

Алтыншы әңгіме (IV, 6)

Андреуэла Габриоттоны жақсы көреді: ол оған түсін айтады, ал ол өзінің түсін айтып, оның құшағында кенеттен көз жұмады. Олар оның мәйітін үйіне алып бара жатқанда, оларды Синьория ұстап алады. Ол болған жағдайды баяндайды, подста оны зорлық-зомбылықпен қорқытады, бірақ ол оған мойын бұрмайды. Әкесі оның қалай қорғалып шыққанын естіп, оның кінәсіз екені анықталған соң, оны босатады. Алайда, ол енді осы дүниеде қалуға ниетті емес, сондықтан монах болады. Бұл әңгімені күнінің алғашқы ер адам әңгімешісі Панфило айтады.

Жетіінші аңыз (IV, 7)

Симона Паскиноны жақсы көреді; олар бақта бірге. Паскино шалфей жапырағын тістеріне ысқалайды және қайтыс болады; Симона тұтқындалады, ал судьяға Паскино қалай өлгенін көрсету үшін, сол өсімдіктің жапырағының біреуін тістеріне ысқалайды, содан кейін ол да қайтыс болады. Эмилия баяндайды.

Сегізінші ертегі (IV, 8)

Жироламо Сальвестраны сүйеді: анасының тілегімен Парижге кетеді; ол оралғанда Сальвестраның үйленгенін біледі; ол жасырын түрде оның үйіне кіріп, оның қасына жатып, көз жұмады; оны шіркеуге әкеледі, онда Сальвестра оның қасына жатып, қайтыс болады. Нейфил баяндайды.

Тоғызыншы аңыз (IV, 9)

Гвильям де Руссильон мырза әйелінің ғашығы, Гвильям де Кабестенгті өлтіріп, оның жүрегін жеуге әйеліне береді. Әйелі бұл жайтты білген соң, биік терезеден секіріп, қайтыс болады және ғашығының қабіріне қойылады. Филострато осы оқиғаны айтады, ол IV, 1 ертегімен тым көп ұқсастықтарға ие, сондықтан екі ертегінің де бірдей бастауы болуы мүмкін.

Оныншы аңыз (IV, 10)

Есірткі ішкен жарын өлі деп ойлаған әйел оны сандыққа салады, ал оны екі қарыздармен айналысатын адам өз үйлеріне әкеп қояды. Ол есін жинап, ұры деп саналады, бірақ үй қызметшісі Signory-ге оны қарыздарлар ұрлаған сандыққа салып қойғанын хабарлайды. Осылайша ол дарға асылудан құтылады, ал қарыздарлар сандықты ұрлағаны үшін айып төлейді. Дионео, оның әңгімелері күннің тақырыбымен шектелмейді, буддалық түп тамырынан бастау алатын осы оқиғаны айтады.

Бесінші күн

Бесінші күні Фиамметта, оның аты «кішкентай жалын» деген мағынаны білдіреді, махаббаттары бақытты аяқталуға жеткенше қиындықтар мен апаттардан өтетін оқиғалардың тақырыбын ұсынады.

Бірінші әңгіме (V, 1)

Кимон, махаббатқа беріліп, даналыққа жетеді, әйелі Ифигенияны ашық теңізде жеңіп алады және Родос аралында түрмеге қамалады. Оны Лисимах босатады, сосын екеуі Кассандраны тұтқындайды және Ифигенияны олардың үйлену сағатында қайта қолға түсіреді. Олар әйелдерімен бірге Критке қашып кетеді, онда олар үйленеді де, үйлеріне қайтарылады. Төртінші күннің кіріспесіндегі әңгіме сияқты, Панфилоның әңгімесі Барлаам мен Жосапаттың оқиғасынан туындаған болып көрінеді.

Екінші әңгіме (V, 2)

Гостанца Мартуччо Гомитоны сүйеді және оның қайтыс болғанын естіген соң, отырықсызданып, өзін жалғыз ба қайыққа тығып алып, жел оны Сузаға қарай айдайды. Ол оны Тунисте тірі күйінде табады және өзін оған таныстырады. Патша кеңесі арқылы оның ықпалы артып, Гостанцаға үйленіп, онымен Липариге оралады. Эмилия осы оқиғаны айтады, оның бір бөлігі (өте жұқа жебе жіптерін пайдалану мотиві) Джованни Вилланидің жылнамасына сәйкес, нақты оқиғаға негізделген. Вилланидің баяндауында, татар императоры Касан 1299 жылы Мысыр сұлтанын жеңген екен.

Үшінші әңгіме (V, 3)

Пьетро Боккамацца Агнолелламен қашып кетеді және қарақшылар тобымен кездеседі. Қыз орманға тығынады, содан кейін қамалға басталады. Пьетро қолға түседі, бірақ қарақшылардан қашып құтылады. Біраз оқиғадан кейін ол қамалға жетеді және Агнолеллаға үйленеді; екеуі Римге оралады. Элисса осы оқиғаны айтады.

Төртінші әңгіме (V, 4)

Риккардо Манардиді Мессер Лицио да Вальбона оның қызымен болған қарым-қатынастан кейін табады, ол оған үйленеді және әкесімен бейбіт қарым-қатынаста болады. Филострато осы оқиғаны айтады, кейбіреулер оның 12-ғасырдың аяғындағы белгілі ақын Мари де Франстың "Лай дю Лаустик" туындысына ұқсас екенін мәлімдейді. Дегенмен, ұқсастық айқын емес, ал бұл оқиға Боккаччоның өнертапқышы болуы немесе ауыз әдебиетінен тарауы мүмкін.

Бесінші әңгіме (V, 5)

Гидотто да Кремона қайтыс болып, Джакомино да Павияға қыз мұра етіп қалдырады. Оның Фаенца қаласында Джанноле ди Северино мен Мингино ди Минголе деген екі жақыны бар, олар оған ие болу үшін таласады. Оның Джанноленің қарындасы екені белгілі болады, сосын оны Мингиноға күйеуге беруге келіседі. Нейфил осы оқиғаны айтады, бұл оқиға бұрын әдебиетте жазылмаған.

Алтыншы әңгіме (V, 6)

Жанни ди Просида, өзі сүйіп жүрген қызбен бірге табылғаннан кейін, ол қыз патша Фредерикке сыйға берілген болатын. Олар екеуі тірідей өртелу үшін қазыққа байланды. Оны Руджиери делл'Ория таниды, босатады және оған үйленеді. Бұл оқиғаны Пампинея баяндайды.

Жетіінші ертегі (V, 7)

Теодор бала кезінде Мессер Америгоға құл ретінде сатылады. Ол христиан дініне өтеді және қожайынының қызы Вайолентемен бірге өседі. Екеуі ғашық болады, ал Вайоленте соңында ұл туады. Ашулы әкесі өлтірумен қорқытып, ол баланың әкесін айтады, оған өлім жазасы беріледі. Америго қызына пышақ немесе у таңдауды, ал баланы өлтіруді бұйырады. Саяхатта жүрген армян қонақтары сотталғанды құлпынай пішіндес туылғы белгісінен таниды. Осылайша, оның өмірі де, Вайолентенің өмірі де соңғы сәтте құтырылады. Олар әкелерінің батасын алып, үйленеді және қарттыққа дейін бақытты өмір сүреді. Лоретта баяндайды.

Сегізінші ертегі (V, 8)

Траверсари әулетінің жас әйеліне ғашық болған Настажио дельи Онести оған өшпеушілік танылса да, байлығын ысыраптайды. Оның достары қаладан кетуге көндіреді, ол Киассиға барады, онда әр апта сайын бір атты кісінің қуып жететін, өлтіретін және иттің тобы жейтін қарғысқа ұшыраған әйелдің күлкісін көреді. Ол қарғысқа ұшыраған атты кісінің өзінің жағдайына ұқсас болғанын біледі, ал ол әйел оның өліміне кінәлі болғандықтан өкініш білдірмей қайтыс болғаннан кейін өзін-өзі өлтірген. Содан кейін Настажио туған-туыстарын және сүйген әйелін осы жерде тойға шақырады, нәтижесінде әйелдің күлкісі сүйіктісінің көз алдында жыртылады, ол осыған ұқсас тағдырдан қорқып, Настажионы күйеу ретінде қабылдайды. Филоменаның әңгімесі Хелинандтың 13 ғасырдың басындағы Хроникасынан бастау алған болуы мүмкін. Дегенмен, бұл кең таралған әңгіме және Боккаччо оны көптеген көздерден немесе тіпті ауызша дәстүрден алған болуы мүмкін.

Тоғызыншы ертегі (V, 9)

Федериго дельи Альбериги, сүйгеніне жауапсыз махаббатпен, бар ақшасын оған ұнау үшін жұмсайды және тек бір соқолды қалдырады. Ол әйел үйіне келгенде, ештеңе бере алмайтындықтан, соқолды жеуге ұсынады. Бірақ ол бұл туралы білген соң, ойын өзгертіп, оны күйеуі ретінде қабылдайды және оны байытады. Фиамметтаның әңгімесі (бұл оқиғаны баяндаушы – ол, кейбір қате дереккөздердің айтуынша емес) 6 ғасырда өмір сүрген және грек императорының елшісіне тамақ дайындау үшін сүйікті атын құрбан еткен аңызды Хатим Тай туралы да айтады. Бұл ертегінің ең алғашқы нұсқасы парсы тілінде пайда болған.

Оныншы ертегі (V, 10)

Пьетро ди Винчиоло тамақ ішуге үйден шығады, ал әйелі оған серік болу үшін үйге бір жігітті алып келеді. Пьетро қайтып келеді, ал ол өзінің сүйіктісін құс үйірісінің астына жасырады. Пьетроның айтуынша, ол Ерколаноның үйінде тамақтанып жатқанда, Ерколаноның әйелі сыйлаған жас жігіт табылған. Әйел Эрколаноның әйеліне наразылық білдіреді, бірақ құйрығы құрғақ үйдің астында жасырылған баланың саусақтарына түсіп, өкпелі күйі жылап жібереді. Пьетро сол жерге жүгіріп барып, оны көріп, әйелі оған жасаған әзіл-қасіретті түсінеді, алайда ол ақырында оны кешіреді, өйткені ол өзі кінәсіз емес. Он аңызшы арасында қалыптасқан әдет бойынша Дионео күннің соңғы және ең әдепсіз әңгімесін айтады. Бұл әңгіме Люций Апулейдің 2 ғасырдағы "Алтын есегі" атты еңбегінен алынған.

Алтыншы күн

Алтыншы күндік әңгіме айту кезінде Элисса бригаданың патшайымы болып сайланады және кейіпкердің тапқыр сөз арқылы шабуылдан немесе ұяттан құтылу туралы әңгімелерді таңдайды. Алтыншы күнгі әңгімелердің көптегені бұрынғы нұсқаларынан мүлдем жаңа. Боккаччо олардың көп бөлігін өзі құрастырған болуы мүмкін. Әрине, ол осы жағдайларды және оларға берілген жауаптарды ойлап табуға жетерліктей білімді болған.

Бірінші әңгіме (VI, 1)

Бір шабандоз Мадонна Ореттаға атпен бірге жол көрсетуге және әңгіме айтуға ұсыныс жасайды, бірақ оны соншалықты нашар айтады ki, ол оны түсіруге рұқсат етуін өтінеді. Филомена осы оқиғаны баяндайды, көптеген адамдар бұл Боккаччоның жақсы немесе жаман әңгімешінің қандай қасиеттерге ие болу керектігі туралы пікірін көрсетеді дейді, дәл осылай «Гамлет» және «Жазғы түннің арманы» шығармалары Шекспирдің жақсы немесе жаман актердің қандай қасиеттерге ие болу керектігі туралы ойларын көрсетеді.

Екінші әңгіме (VI, 2)

Сести, нан пісіруші, тиімді сөздермен Мессер Гери Спинаға ол еңбектеп сұраған нәрсесінің оған сұрауға болмайтын нәрсе екенін жеткізеді. Пампинея баяндайды.

Үшінші ертегі (VI, 3)

Мона-Нонна де' Пульчи дайын жауабымен Флоренция епискобының әдепсіз әзілдерін тоқтатады. Лоретта әңгімелейді.

Төртінші әңгіме (VI, 4)

Чичибио, Курадо Джанфильяццидің аспазы, жылдам тапқан жауабының арқасында өмірін сақтап қалады, соның көмегімен Курадоның ашуын күлкіге айналдырып, Курадо оны қорқытқан жаман тағдырдан қашып құтылады. Нейфил әңгімелейді.

Бесінші әңгіме (VI, 5)

Мезер Форзе да Рабатта, білімді заңгер, және Мастер Джиото, суретші, Мугеллодан оралғанда бір-бірінің сыртқы келбетіне күліп, қалжыңдайды. Панфило осы оқиғаны баяндайды.

Алтыншы әңгіме (VI, 6)

Микеле Скальза кейбір жас жігіттерге барончилердің әлемдегі ең жақсы джентльмендер екенін және Маремманың ең жақсы жер екенін дәлелдейді, соның арқасында кешкі ас жеңіп алады. Фиамметта осы оқиғаны айтады.

Жетіінші ертегі (VI, 7)

Мадонна Филиппа күйеуімен бірге сүйіктісімен кездескен кезде, адалдықсыздық пен жезөкшелікті ажыратпайтын заң бойынша сотқа шақырылады, екеуіне де өртеу арқылы өлім жазасы беріледі. Тексеру кезінде ол күйеуінің жыныстық қатынасқа деген ықыласын ешқашан жоққа шығармайтынын айтады, ол мұны растайды. Содан кейін ол одан қаншалықты алғанын сұрайды, ол одан көп нәрсені алса, ол артық нәрсені не істеу керек. Бұл сотқа ұнайды, ол оны ақтап, неке адалдығын бұзу мен жезөкшелікті ажырату үшін заңды өзгертеді. Филострато бұл оқиғаны баяндайды.

Сегізінші ертегі (VI, 8)

Фреско немересіне өз бейнесін айнада қарауды тыйым салады, егер ол, өзі айтқандай, жаман адамдарды көруге қиналса. Эмилия баяндайды. Орта ғасырларда мақтанға қарсы насихаттар жиі кездесетін.

Тоғызыншы ертегі (VI, 9)

Гвидо Кавальканти білгіштілікпен Флоренциялық мырзалардың біріне, оны алдағандықтары үшін әдепті түрде жауап береді. Элисса айтады.

Оныншы ертегі (VI, 10)

Брат Чиполла кейбір ауыл тұрғындарына періште Габриельдің қауырсынын көрсетуге уәде береді, бірақ оның орнына көмір табады, оны киелі Лоренстің қуырылған көмірі деп айтады. Дионео реликвияларға табынуды паш етіп көрсететін осы оқиғаны айтады. Бұл әңгіме Санскрит тіліндегі "Кантхаманчари" әңгімелер жинағынан алынған. Бұл әңгіме – жинақтың классикалық туындысы – Боккаччоның туған қаласы Сертальдода (содан кейін қайтыс болған жері) орын алады. Брат Чиполланың есімі "Пияз аға" дегенді білдіреді, ал Сертальдо сол дәуірде пиязбен мәшһүр болған. Оқиғада Боккаччоның Сертальдо халқына деген сыйлылығын, тіпті оларды әжуалай сәтте де сезінуге болады.

Жетінші күн

Жетінші күні Дионео бригаданың патшасы болып тағайындалады және әңгімелердің тақырыбын белгілейді: күйеулеріне алаяқтық жасайтын әйелдер туралы әңгімелер.

Бірінші әңгіме (VII, 1)

Джанни Лоттеррихи түнде есігін қағуды естиді: ол әйелін оятады, ол оны бұл қасқыр екеніне көндіреді, олар оны дұға арқылы айдап шығарады; содан кейін қағу тоқтайды. Эмилия күнің алғашқы әңгімесін айтады. Онда Боккаччо бұл оқиғаны шындығын айтқан қарт әйелден естігенін және бала кезінде естігенін мәлімдейді. Боккаччоның бұл оқиғаны қарт әйелден шынымен естіген-естігенін білмесек те (мүмкін), бұл оқиғаның шындыққа жанаспайтыны анық. Ол Пьер Анфонстың "Le revenant" деп аталатын бұрынғы француздық фаблиосына ұқсайды. Сонымен қатар, ағылшын тіліндегі "werewolf" деп сипатталған жануар тура емес. Италия тіліндегі "fantasima" сөзі, табиғаттан тыс мысық-маймыл немесе жай ғана әуе құбылысын білдіреді.

Екінші әңгіме (VII, 2)

Күйеуі үйге келгенде, Перонелла жасырын сүйіктісін шелекке жасырады; күйеуі оны сатқанда, ол бұрыннан бір адамға сатқанын, қазір сол адам іштен тексеріп отырғанын айтады. Сүйіктісі шелектен секіріп шығып, шелек жеткілікті таза емес екенін, сатып алу үшін жақсылап тазалау қажет екенін түсіндіреді. Күйеуі оны тазалайды, басын шелек ішіне салады, ал әйелі де басын сонда тығып, бағыт-нұсқау береді. Осы уақытта ғашық әйеліне артынан шабуыл жасайды, содан кейін күйеуіне шелекке үйіне апарып беруді тапсырады. Филострато осы оқиғаны айтады, Боккаччо оны Апулейдің "Алтын есек" кітабынан алғанын, бұл оқиға V, 10 оқиғасымен байланысты екенін мәлімдейді.

Үшінші ертегі (VII, 3)

Монах Ринальдо өзінің құдасының анасымен бірге жатыр: оның күйеуі оны осы әйелмен бір бөлмеде табады; және олар оған құдасын құрттардан сиқыр арқылы емдеп жатқанына сендіреді. Элисса осы оқиғаны айтады, оның француз, итальян және латын тілдерінде көптеген ұқсас нұсқалары бар, сондықтан осы оқиғаның қайсысы бастау болғанын анықтау мүмкін емес. Сол кезде баланың асыл атасы мен биологиялық атасы арасындағы қарым-қатынасқа аса құрметпен қаралып, олардың арасындағы жыныстық қатынас туысқа отыру деп есептелген. Бұл сенімді Боккаччо кейінірек (VII, 10) әңгімесінде қынжырлайды.

Төртінші әңгіме (VII, 4)

Бір түні Тофано әйелін үйден шығарып қояды. Оны үйге кіргізуге көндіре алмаған соң, әйелі құдыққа секіріп кетеді деп көрсетіп, үлкен тас лақтырып жібергендей етеді. Тофано үйден шығып, сол жерге жүгіріп барады, ал әйелі үйге кіріп, оны сыртқа қамап қойып, іштен оны тілге келмейтін сөздермен сөкпейді. Лоретта осы өте көне әңгімені айтушы. Оның ең ерте нұсқасы 6-шы ғасырда жазылған санскрит тіліндегі «Śukasaptati» («Көкпектің жетпіс әңгімесі») еңбегінде кездеседі. Кейінірек, 11-ші ғасырда «Disciplina Clericalis» атты латынша кітапта да осы әңгіме бар, оны еврей дінінен христиан дініне ауысқан Петрус Альфонси жазған. Бұл әңгіме өте танымал болғандықтан, сол заманғы көптеген халық тілдерінде де кездеседі.

Бесінші әңгіме (VII, 5)

Қызғанышпен толған күйеу дін қызметкері кейпіне кіріп, әйелінің мойындауын тыңдайды: ол оған әр түн сайын келетін дін қызметкерін сүйетінін айтады. Күйеу есікте күтіп отырып дін қызметкерін күтеді, ал әйел осы уақытта сүйіктісін шатыр арқылы кіргізіп, онымен бірге қалады. Фиамметтаның әңгімесі француздық фаблиодан немесе, мүмкін, провансальдық романстан бастау алған болуы мүмкін, екеуі де «Декамерон» жазылғанға дейін жазылған.

Алтыншы әңгіме (VII, 6)

Мадонна Изабелла өзінің мойындалған сүйіктісі Леонеттомен бірге болғанда, оны Мессер Ламбертуччо күтпеген жерден қарсы алады, ол оған ғашық болған. Оның күйеуі де сол кезде үйге келгендіктен, Мадонна Изабелла Мессер Ламбертуччоны қылышын тартып, үйден қуа жөнелтеді, ал күйеуі кейін Леонеттоны үйіне сүйемелдейді. Панпинея бұл ортағасырлық әңгіменің нұсқасын айтады, ол Үндістанның «Хитопадеша» еңбегінен бастау алады. Кейінірек бұл әңгіме парсы, француз, латын (Жеті дана ұстаз) және еврей тілдеріне аударылады.

Жетіінші ертегі (VII, 7)

Лодовико Мадонна Беатриске оған деген махаббатын айтады. Ол күйеуі Эганоны өзінің киімімен баққа жіберіп, оның орнына Лодовикомен жатады. Кейін Лодовико оянып, баққа барып, Эганоны қатты ұрып-соғады. Филоменаның әзілді әңгімесі бұрынғы француздық fabliau-дан шыққан болуы мүмкін.

Сегізінші ертегі (VII, 8)

Күйеуі әйеліне қызғанышпен қарайды және ол сүйіктісінің келуін түнде үлкен саусағына байлаған жіп арқылы біледі. Ол сүйіктісінің соңынан қуалайтын кезде, әйелі оның орнына басқа әйелді төсекке жатқызады. Күйеуі оны сол жерде тауып, ұрып-соғып, шашын кесіп тастайды. Сосын ол әйелінің бауырларын шақырады, олар оның айыптауын жалған деп есептеп, оны қатты сөкпейді. Бұл әңгімені Нейфил айтады. Ол бастапқыда Панчатантрадан алынған, кейін санскрит, араб, француз және парсы тілдеріндегі басқа да әңгімелер жинақтарына енген. Боккаччо, мүмкін, оның француз тіліндегі нұсқасын пайдаланған.

Тоғызыншы ертегі (VII, 9)

Лидия, Никостраттың әйелі, Пиррге ғашық, ол оның сезімін анықтау үшін одан үш талап қояды, Лидия барлығын да орындайды, содан кейін Никостраттың көзінше Пиррмен бірге болады және Никостратқа оның көргенінің шындық емес екеніне сендіреді. Панфило баяндайды. Боккаччо бұл әңгімені жасау үшін екі ежелгі халық әңгімесін біріктірді. Адалдық сынағы туралы жазбалар бұрын француз (фаблио) және латын (Лидия, элегиялық комедия) тілдерінде кездеседі, бірақ оның бастауы Үндістан немесе Парсы елдерінен шыққан. Ағылшын тілді оқырмандарға "Кентерберийлік әңгімелерден" белгілі болған алмұрт ағашы туралы әңгіме де Парсының Бахар Дануш еңбегінен алынған, онда күйеу алмұрт емес, құрма ағашына шығады. Бұл әңгіме Еуропаға «Мың бір түн» арқылы немесе Румидің «Маснави» кітабының VI бөліміндегі нұсқасы арқылы келген болуы мүмкін.

Оныншы ертегі (VII, 10)

Екі Сиеналық ер адам бір әйелге ғашық, олардың бірі оның баласының шайқасы: шайқас қайтыс болады, серігіне өзге дүниеден оған қайтып келуге уәде береді; ол осылай істейді және оған онда қандай өмірдің бар екенін айтады. Әдеттегідей, Дионео күннің соңғы әңгімесін баяндайды. Баланың ата-анасы мен шайқасы арасындағы қарым-қатынас туралы мәліметтерді VII, 3-ке түсіндірмеде қараңыз.

Сегізінші күн

Лоретта әңгіме айтудың сегізінші күні патшалық құрды. Осы күні топ мүшелері әйелдердің ерлерді алдауы немесе ерлердің әйелдерді алдауы туралы әңгімелер айтады.

Бірінші әңгіме (VIII, 1)

Гулфардо Гуаспаруолодан ақша қарызда алады, оны Гуаспаруолоның әйеліне беруге уәде береді, осылайша ол онымен жақындыққа түсуі үшін. Ол оған ақшаны береді, және оның куәлігінде Гуаспаруолоға бұл істі жасағанын айтады, ал ол да оның рас екенін мойындайды. Нейфил баяндайды. Бұл әңгіме (және келесісі) XIII ғасырдағы француздық фаблядан алынған. Ағылшын тілінде сөйлейтіндер оны Чосердің "Кемешінің әңгімесінен" жақсы біледі. Чосер Боккаччо сияқты осы фаблядан қарыз алған.

Екінші әңгіме (VIII, 2)

Варлунго шлюсі Монна Белколормен бірге болады: ол оған кепіл ретінде плащын қалдырып, одан аудыш алады. Ол аудышты қайтарып, кепілге қалдырған плащын сұрайды, ал әйел оған қысып қайтарады. Панфило осы оқиғаны айтады, оны VIII, 1-ші повестьдің өзгеше түрі деп санауға болады.

Үшінші әңгіме (VIII, 3)

Каландрино, Бруно және Буффалмако Мугнон өзенінің жанында гелиотроп (қан тасын) іздеуге шығады. Оны тапқандай болып, Каландрино үйіне тас-талқанмен толы жүкті әкеледі. Әйелі оны кінәлайды, содан ол ашуланып, оны ұрып, бұл жайды өз достарына айтады, бірақ олар бұл туралы одан жақсы біледі. Элисса осы оқиғаны баяндайды, бұл Бруно мен Буффалмаконың тұңғыш рет пайда болуы. Екеуі де ерте Ренессанс дәуірінің итальян суретшілері еді. Дегенмен, олардың суретшілік еңбектерінен гөрі, әзіл-қалжыңға құмарлықтарымен әйгілірек. Боккаччо, мүмкін, осы әңгімені өзі құрастырған, ал кейіпкерлер ретінде белгілі әзілкештерді пайдаланған.

Төртінші әңгіме (VIII, 4)

Фиезольдің ректоры бір жесір әйелге ғашық, бірақ оған өзінің сезімімен жауап қайтарылмайды. Онымен қарым-қатынасқа түсуге тырысқанда, әйел оны алдап, оның қызметшісімен жатуға мәжбүр етеді, ал әйелдің бауырлары оны епископымен бетпе-бет кездестіреді. Эмилияның хикаясы Гвийом Ле Норманның "Le Prestre et Alison" фаблиосына негізделген.

Бесінші әңгіме (VIII, 5)

Үш жас жігіт Маршадан келген судьяның шалбарын сот отырысында әділдік жасай жатқанда түсіріп алады. Филострато баяндайды.

Алтыншы әңгіме (VIII, 6)

Бруно мен Буффалмако Каландринодан шошқа ұрлап, оны имбирь және Верначча шарабының көмегімен қайта табуға көндіреді. Олар оған екі таблетка береді, бірін соң бірі, иттің имбирі мен алоэ қосылған; содан кейін оған шошқаның өзінде болғандай көрінеді, олар оны сатып алуға мәжбүр етеді, әйтпесе оның әйеліне айтады. Филомена баяндайды. Бруно мен Буффалмако сияқты, Каландрино да шын мәнінде 14 ғасыр итальяндық Ренессанс суретшісі болған. Дегенмен, Каландрино замандастарының пікірінше, ақымақ адам болған. Бұл оқиға шын болуы мүмкін, ал Боккаччо оны бірінші болып жазған. Бруно мен Буффалмаконың Каландриноға жүргізген тестісі – шын мәнінде ортағасырлық өтірік анықтағыш, және бұл әңгіме үш суретшінің мінез-құлқы туралы біз білетін нәрсеге сай келеді.

Жетінші ертегі (VIII, 7)

Бір ғалым жесір әйелге ғашық болады, бірақ ол басқа біреуге құмар болғандықтан, ол оны қыстың бір түнін қарда күтіп өткізеді. Кейін ол оны шілде айында бір күн бойы мұнарада жалаңаш, шыбықтардың, масалардың және күннің ыстығына ұшыраған күйінде тұруға мәжбүр етеді. Pampinea бұл, бұрынғы заманда, орта ғасырларда, Ренессанс дәуірінде және жаңа заманда көптеген тілдерде кездесетін, жауапсыз махаббаттың өш алу туралы айтылатын әңгіме дейді.

Сегізінші ертегі (VIII, 8)

Екі адам бір-бірімен байланыста болады: біреуі екіншісінің әйелімен қарым-қатынас жасайды, ал екіншісі бұл туралы біліп, әйелінің көмегімен оны сандыққа қамап қояды, содан кейін ол сандықтағы адамның әйелімен қарым-қатынас жасайды. Фиамметта осы әңгімені айтады. Сегізінші күннің көптеген әңгімелері сияқты, бұл да ежелгі және орта ғасырлардағы көптеген әңгімелермен ортақ тақырыпқа ие, және Боккаччоға шабыт берген нақты бір көзді анықтау мүмкін емес.

Тоғызыншы аңыз (VIII, 9)

Бруно мен Буффалмако дәрігер Симонды түнде белгілі бір жерге алып барып, жарысқа қатысатын топқа тіркелуге көндіреді. Буффалмако оны лас суаруға тастап, сол жерде тастап кетеді. Лоретта Бруно мен Буффалмаконың және олардың жасаған әзілдері туралы тағы бір әңгіме айтады. Бұл әңгіме, баяғыдағы VI, 10-шы әңгіме сияқты, Боккаччоның сөздермен ойын жасау шеберлігін көрсету үшін ғана жазылған болуы мүмкін.

Оныншы ертегі (VIII, 10)

Сицилиялық әйел саудагерден Палермоға әкелгенін ақылмен сұрап алады; ол бұрынғыдан гөрі әлдеқайда көп тауармен келгендей болып, одан ақша қарыздап алып, орнына су мен жұқа мата қалдырып кетеді. Дионео айтқан оқиға Альфонстың "Disciplina Clericalis" және "Gesta Romanorum" еңбектерінде кездеседі, екеуі де латын тілінде жазылған.

Тоғызыншы күн

Эмилия бригаданың патшайымы болып тоғызыншы күнін өткізіп тұр. Екінші рет күннің оқиғаларына белгілі бір тақырып қойылмады (алғашқы рет бірінші күні болған).

Бірінші әңгіме (IX, 1)

Франческа Мадонна екі ғашықпен – Ринуччо мен Алессандромен – байланыста болады, бірақ екеуін де жамандамайды. Ол біреуін қабірде өлгендей болуға мәжбүр етеді, ал екіншісін оны қабірден шығару үшін ішке жібереді. Алайда, екеуі де оның күтілгенін орындамайды, сондықтан ол екеуінен де ақылмен құтылады. Бұл оқиғаны Филомена баяндайды.

Екінші әңгіме (IX, 2)

Бір абысыны асығып, қараңғыда тұрып, айыпталып отырған қарындасты жатақханада жауаптысымен кездестіруді ниет етеді: өзінің тымақын киюге ойын жолдағанда, өзімен бірге алып жүрген дін қызметкерінің шалбарын киіп қояды. Қарындас, абысынының бас киімін көрсеткен соң, кінәсінен босатылады, және содан кейін жауаптысымен кездесуі жеңілдейді. Элисса осы оқиғаның баяндаушысы, ол Жан де Конденің 1313 және 1337 жылдар аралығында жазылған фаблиосынан немесе шамамен 1260 жылы жазылған «Алтын аңыз» кітабындағы Әулие Иероним туралы әңгімеден алынған. Бұрынғысы Боккаччо үшін көзі болуы ықтимал.

Үшінші әңгіме (IX, 3)

Симон мырза, Бруно, Буффалмако және Неллоның қысымымен Каландриноға жүкті екенін ұқтырады. Каландрино оларға қазандықтар мен дәрілерге ақша береді, бірақ босанбай-ақ жазылып кетеді. Филострато осы қызықты оқиғаны айтады.

Төртінші әңгіме (IX, 4)

Чеччо, мессир Фортарригоның ұлы, Буонконвентодағы ойында барлық нәрсесінен айырылады, сонымен қатар мессир Анджульеридің ұлы Чеччоның ақшасын да жоғалтады; ол көйлектің ішінде оны қуалап, тоналағанын айқайлағанда, шаруалар ұстап әкетеді: содан кейін ол киімдерін киіп, атын мінеді және оны көйлектің ішінде қалдырып кетеді. Нейфил осы әңгімені баяндайды.

Бесінші әңгіме (IX, 5)

Каландрино үй иесінің әйелі Николосаға ғашық болады. Бруно оған бір шиыршық береді, егер ол онымен оған тисе, ол оның бәрін істейді дейді. Оларды әйелі Тесса бірге табады және оны ұрып-соғып, тырнап жазалайды. Бруно мен Буффалмако, бастапқыда Тессаға осы жайтты айтқандар, Каландриноның бақытсыздығына күледі.

Алтыншы әңгіме (IX, 6)

Екі жас жігіт қонақ үйде тоқтаса, біреуі үй иесінің қызымен жатады, ал оның әйелі мүлдем басқасымен. Қызбен жатқан жігіт кейін әкесінің төсегіне кіріп, оған барлығын айтады, оны өз достасы деп қателеседі. Екеуі сөз алмасады: содан кейін әйелі жағдайды түсініп, қызымен бірге төсекке жатады және тиісті сөздермен толық келісімді қалпына келтіреді. Панфилоның әңгімесі Жан Бодельдің "Гомберт және екі дін қызметкері" фаблиосынан алынған, бұл әңгімені Шосер "Рив ертегісі" үшін де пайдаланған.

Жетіінші аңыз (IX, 7)

Талано ди Молезе түсінде қасқыр әйелінің мойны мен бетін жыртып, жаралайтынын көреді: ол оған бұл туралы ескертеді, бірақ ол тыңдамайды, ал түс шындыққа айналады. Бұл оқиғаны Пампинея баяндайды, және оның бұрынғы көзі белгісіз.

Сегізінші ертегі (IX, 8)

Бионделло мен Цякко екеуі де өздерінің қаржылық мүмкіндігіне сай емес, зәулім өмірге тырысады, соның салдарынан олар бәсекелес болады. Бионделло Цяккоға таңғы астың қате орнын айтады, ал Цякко осы әрекеті үшін Бионделлодан ақылдылықпен кек алады, нәтижесінде Филиппо Арженти оны қоршалай ұрып-сабап, ұятқа қалдырады. Екеуі соңында келісімге келеді. Лоретта осы повестьтің баяндаушысы рөлін атқарады.

Тоғызыншы ертегі (IX, 9)

Екі жас жігіт Сүлейменнен ақыл сұрайды: біреуі өзін қалай жақсы көруге болатынын, екіншісі – қалай тәртіпсіз әйелін бағындыруға болатынын білгісі келеді. Патша біреуіне махаббатқа ұмтылуды, екіншісіне – Қаз көпіріне баруды бұйырады. Махаббат іздеген адам, шын махаббатты табады. Екіншісі көпірден керуен өтетінін көреді, сонда өрескел есекті ұрып-соғу арқылы оны көпірден өткізеді. Үйге келген соң, ол әйеліне де сол әдісті қолданады; ол кешкі асқа қалағанын дайындаудан бас тартқанда, оны сабап жазалайды. Ол ертесіне ыстық таңғы ас тамашалап, кешкісін өзі сүйіп жейтін тағамын жеп үйіне оралады. Ол әйелінің өрескелдігінен құтылғандай көрінеді. Эмилия осы әңгімені айтады, ол, әдетте, Азияда пайда болған.

Оныншы ертегі (IX, 10)

Джанни үйі Пьетроның тікелей өтінішімен Пьетроның әйелі Гемматаны биеге айналдыру үшін сиқыр қолданады; бірақ, ол құйрығын қосуға келгенде, Пьетро құйрық керек емес десіп, сиқырдың күшін жояды. Дионеоның ұятсыз әңгімесі француздық "De la demoiselle qui vouloit voler en l'air" фаблиосынан алынған.

10-шы күн

Панфило – әңгіме айтудың соңғы күнінің патшасы және ол компанияға жомарттық туралы әңгімелер айтуға бұйырады. Осы әңгімелер күннің (және бүкіл Декамеронның) аясындағы сабырлы Гризельданың оқиғасындағы шегіне дейін жомарттық дәрежесін күшейтіп бара жатқандай көрінеді.

Бірінші әңгіме (X, 1)

Испания патшасының қызметіндегі рыцарь өзін лайықсыз жазаланған деп есептейді. Сондықтан патша, нақты дәлелдермен, кінә патшада емес, рыцарьдың өзінің бақандай бақытсыздығында екенін оған көрсетеді; одан кейін, ол оған құнды сыйлық сыйлайды. Нейфилдең әңгімесі – бүкіл жинақтағы ең көп тараған әңгімелердің бірі. Оның бастауы екі әртүрлі әңгімеге байланысты. Бірінші бөлігі (патшаны есекпен салыстыру) шамамен 1333 жылы итальян тілінде жазылған Бузоне де Раффаелли да Губбионың "Фортунатус Сицилус" шығармасынан алынған. Екінші бөлігі (ағылшын тіліндегі оқырмандарға Шекспирдің "Венеция саудагері" пьесасынан таныс жәшіктер туралы) шамамен 800 жыл шамасында Иоанн Дамаскеннің Барлаам мен Иосафат туралы баяндамасынан шыққан және грек тілінде жазылған. Дегенмен, Боккаччоға "Gesta Romanorum" кітабы үлкен әсер еткені мүмкін.

Екінші әңгіме (X, 2)

Гхино ди Такко Клуни абысын тұтқындап, асқазан дертiнен емдеп, босатып жiбердi. Рим сотына қайтқан абат Гинноны Папа Бонифациймен келістіріп, оны Аурухананың жетекшісі етіп тағайындайды. Элисса баяндайды. Гхино ди Такко – ағылшын Робин Гудтың итальяндық нұсқасы, ерекшелігі – ди Такко нағыз адам, оның қарақшылар тобының басшысы ретіндегі істері аңызға айналды. Ол 13 ғасырдың соңында өмір сүрген. Дегенмен, Боккаччо айтқан оқиға оның айналасында туған көптеген аңыздардың бiрi ғана.

Үшінші ертегі (X, 3)

Катайдың қарт байы Натан елордадан шығатын жолдағы үйіне келген қонақтарға көрсеткен шексіз жомарттығымен әйгілі. Натанға жақын жерде тұратын Митридан деген жас бай оған ұқсауға тырысады, бірақ сәтсіздікке ұшырап, оны өлтіруге бейімделеді. Міне, Митридан білмей Натанмен кездесіп қалады, ал Натан оған өзінің соңғы сағатын қалай өткізу керегін айтады. Натанның кеңесімен, ол қарт мырзаны бір тоғайда кездестіреді, оны таниды, ұялады және оның досы болады. Филострато осы оқиғаны айтады. Ол оны "әртүрлі генуэздіктерге" жатқызады, бірақ бұл Марко Полоны (венециялық ретінде Флоренцияның жауы және Боккаччо жеке басы ұнатпаған адам) мойындаудан бас тарту болуы мүмкін; Полоның еңбектерінде осыған ұқсас нақты оқиға болмаса да, оның Кублай ханның жомарттығы туралы баяндамалары оқиғаға шабыт берген болуы ықтимал.

Төртінші әңгіме (X, 4)

Моденалық Мессер Джентиль де' Карисенди өзі сүйіп жүрген әйелдің денесін қабірден шығарады. Ол қайта тірілгеннен кейін ұл туады; Мессер Джентиль оны ұлымен бірге күйеуі Николуччо Каччианимикоға қайтарады. Лоретта осы оқиғаны айтады, оның анық көзі сақталған жоқ. Бұл оқиға 14 ғасырдың соңғы онжылдығында болған Флоренциялық Гвинера дельи Амиери жыр-дастанына ұқсас, бірақ ол 16 ғасырдың басында ғана жарияланды.

Бесінші әңгіме (X, 5)

Мессер Ансальдо үйленген әйел Мадонна Дианораға ғашық және оған өзінің махаббаты туралы жиі хабар жібереді. Ол оның сезіміне жауап қайтармайды, сондықтан оны тоқтату үшін қаңтар айында мамыр айындағыдай әдемі бақ жасаса ғана оның болатынын айтады. Мессер Ансальдо үлкен ақы төлеп бір некромантты жалдайды, осылайша ол бақты алады. Мадонна Дианора күйеуіне берген уәдесін айтады, ал күйеуі, мүмкін болса, оның өзіне адал болуын қаласа да, Мессер Ансальдоға берген сөзін орындауы керек дейді. Мессер Ансальдо бұл жайтты білген соң, оны уәдесінен босатады және ол күйеуіне қайтады. Осыдан кейін Мессер Ансальдо Мадонна Дианораға тек құрметті махаббат сезімін ғана сақтады. Некромант осы әрекетіне таңғалып, Мессер Ансальдодан ешқандай төлем алмауға келіседі. Бұл оқиғаны Эмилия баяндайды. Бұл аңыз "Сукасаптатидің" кейінгі қолжазбаларында кездеседі. Ол Азияның көптеген әңгімелер жинағында және түрлі тілдерде таралған.

Алтыншы әңгіме (X, 6)

Ескі Карл патша, жаулаушы болғандықтан, жас қызға ғашық түседі, кейіннен өз ақымақтығына қынжылып, оны және оның қарындасын құрметті үйлендіреді. Фиамметта әңгімелейді.

Жетіінші ертегі (X, 7)

Педро патшасы Лиза Пуччинидің оған деген шұғылалы махаббатын естіп, науқас қызды жұбатады, дереу бір жас жігітке үйлендіріп қояды. Содан соң маңдайынан сүйіп, өзін оның мәңгілік қорғаушысы деп жариялайды. Пампинея осы хикаяны айтады. Бұрынғы нұсқалары белгілі емес, алайда Макальда ди Скалеттаның Педро патшамен болған оқиғаларына негізделген халық әңгімесі болған болуы мүмкін.

Сегізінші ертегі (X, 8)

Софрония, өзін Гизипптің әйелі деп есептесе де, шын мәнінде Тит Квинтиус Фулвустың әйелі болып, онымен бірге Римге барады. Ал Гизипп мұңайып, кедей күйде Римге келгенде, Тит оны жек көреді деп ойлап, өз өліміне қол жету үшін, адам өлтіргенін мойындайды. Тит оны таниды және өмірін сақтап қалу үшін, сол адамды өзі өлтіргенін мәлімдейді. Алайда, істің куәгері болған адам өзін нағыз қылмыскер деп жариялайды. Осының нәтижесінде Октавиан олардың үшеуін де босатады. Тит Гизиппке қарындасын әйел етіп беріп, бар мүлкін ортаға салады. Филомена осы оқиғаны айтады, Боккаччо оны Альфонстың "Disciplina clericalis" еңбегінен алған болуы мүмкін. Дегенмен, оның түпкі көзі Шығысқа саяды, бірақ оның нақты қайда және қашан пайда болғаны туралы пікір таластар тоқтамайды.

Тоғызыншы ертегі (X, 9)

Саладин сұлтан, саудагер кейпінде, мырза Торелло тарапынан құрметпен қабылданады. Крест жорығы басталып, мырза Торелло әйелінің қайтадан үйлену мерзімін белгілейді: ол Саладиннің тұтқынына айналады, сосын бүркіт бағу арқылы Саладиннің назарына ілігеді. Саладин оны таниды, өзін таныстырып, оған ең жоғары құрметпен қарап, жақсылық тілейді. Мырза Торелло ауырып, сиқырлы күштермен бір түнде Павия қаласына жеткізіледі, онда оның әйелі екінші рет үйленуге дайындалып жатыр, ол онда оны таниды және онымен бірге үйіне оралады. Бұл оқиғаны Панфило баяндайды.

Оныншы ертегі (X, 10)

Салуццо маркизі Гуальтьери вассалдарының жалбарынуына көніп, әйел алуға келіседі, бірақ оны өзі таңдап, шаруаның қызы Гризельданы әйел етеді. Оның екі баласы болады, екеуін де өлтірді деп оған сендіреді. Кейін, одан жалыққандай болып, басқа әйел алғанын айтып, оны үйден шығарып жібереді, жалғыз көйлекті қалдырып, орнына қызын әйел ретінде үйге кіргізеді. Бірақ оның барлық қиындыққа шыдамды екенін көріп, оны қайтадан үйге әкеліп, енді өсіп жеткен балаларын көрсетеді, оған және оның мәртебесіне құрмет көрсетеді, маркиза ретінде қадірлейді. Дионео "Декамеронның" соңғы (немесе ең көп айтылған) әңгімесін айтады. Бұл әңгімені алғаш рет Боккаччо жазғанмен, оны ол өзі ойлап таппағаны анық. Петрарка оны Боккаччодан бұрын көп жылдармен естігенін айтады. Сондықтан, "Декамерон" жазылған кезде бұл әңгіме ауызша таралып жүрген болуы керек. Кейін Петрарка осы оқиғаны латын тілінде қайта баяндады, бұл, әлдебір, келесі ғасырларда оның үлкен танымалдығына ең үлкен үлес қосты.

Қорытынды

Жұмыс күрт аяқталады. Боккаччо, төртінші күннің кіріспесіндегідей, өзінің туындысын қарсыластарға қарсы қорғайды. Бірақ бұл жолы ол оны әзілмен және құдайға қарсы келетін тәсілмен жасайды.