Мартон Букови: Венгр футболшысы және жаттықтырушысы

Кіріспе

Мартон Букови: Мартон Букови (10 желтоқсан 1903 – 2 ақпан 1985) – венгр футболшысы және бапкері. «Ференцвароси ТК», «ФК Сете» және Венгрия құрамасы үшін ойнағаннан кейін, ол бапкерлікке көшті, ең белгілілері – «Граждански Загреб», «МТК Hungária», «Олимпиакос» және Венгрия ұлттық құрамасы. Бела Гутман және Густав Себеспен бірге ол 4–2–4 формациясын енгізген инновациялық венгр бапкерлерінің үштігін құрады.

Мансап

Букови өзінің жаттықтырушылық мансабын 1935 жылы «Градянский Загреб» клубымен бастады, кейіннен клубты екі Югославия және екі Хорватия лигасында жеңіске жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін «Градянскийге» тыйым салынды және оның орнына «Динамо Загреб» құрылды, Букови жаңа клубтың бас жаттықтырушысы болып қалды. 1947 жылы Букови «MTK Hungária» ФК-нің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 1949 жылы Венгрия коммунистік мемлекетке айналған кезде, «MTK» клубы құпия полиция, «ÁVH» бақылауына өтті, содан кейін клуб «Textiles SE» деп аталды. Кейін «Bástya SE», «Vörös Lobogó SE» болып, ақырында «MTK» атауын қайта алды. Осы тұрақсыздыққа қарамастан, 1950-ші жылдар клуб үшін сәтті дәуір болды. Петер Палотас, Нандор Хидегкути, Михай Лантос және Йозеф Закариас сияқты ойыншылары бар командамен Букови оларды үш Венгрия лигасының чемпионы және Венгрия кубогының иегері етіп шығарды. «Олимпиакос» клубында Букови жанкүйерлер үшін аңызға айналды және грек футболында 12 рет қатарынан жеңіске жетіп, тарих жасады. Ол «Олимпиакосты» жаңартты және көптеген жас грек ойыншыларын тәрбиеледі. 1967-68 маусымдағы нашар нәтижелерден кейін, сондай-ақ әскери режимнің оны коммунист деп тануына байланысты клубты тастап кетуге мәжбүр болды. 1967 жылдың 12 желтоқсанында отставкаға кетіп, 1967 жылдың 21 желтоқсанында көмекші жаттықтырушысы Михай Лантоспен бірге Грекиядан кетті. Букови сонымен қатар «Магьярлар» деп танылған легендарлық Венгрия құрамасының табысына да зор үлес қосты. «MTK» клубында Петер Палотас және Нандор Хидегкутимен бірге жұмыс істеген Букови маңызды 4-2-4 формациясын жасады, кейіннен ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы Густав Себес қабылдап, Бела Гуттман Бразилияға экспорттады. Бұл формацияда Палотас немесе Хидегкути терең жатқан орталық шабуылшы ретінде ойнады. 1953 жылы Хидегкути осы позицияны тиімді пайдаланып, Венгрияның «Уэмбли» стадионында Англияны 6:3 есебімен жеңген кезде хет-трик жасады. «Магьярлар» дәуірінде Букови Себестің көмекшісі болып жұмыс істеді және 1956 жылдың наурыз айында Себес ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы лауазымынан босатылған кезде оның орнына келді. 1956 жылдың 23 қыркүйегінде Гюла Грошич, Йозеф Бозсик, Сандор Кочис, Нандор Хидегкути, Ференц Пушкаш және Золтан Циборды қамтыған Венгрия құрамасын Ленин стадионында КСРО-ға қарсы 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Бұл КСРО-ның өз алаңында алғашқы жеңілісі болды.

Bukovi began his coaching career with Građanski Zagreb in 1935, and subsequently guided the club to two Yugoslav and two Croatian league titles. After the Second World War, Građanski was banned and replaced with Dinamo Zagreb and Bukovi remained on as manager of the new club. In 1947 Bukovi was appointed manager of MTK Hungária FC. In 1949 when Hungary became a communist state, MTK were taken over by the secret police, the ÁVH, and subsequently the club became known as Textiles SE. They then became Bástya SE, then Vörös Lobogó SE and then finally back to MTK. Despite this turmoil, the 1950s proved a successful era for the club and with a team that included Péter Palotás, Nándor Hidegkuti, Mihály Lantos and József Zakariás, Bukovi guided them to three Hungarian League titles and a Hungarian Cup. In Olympiacos Bukovi became a legend for the fans, and wrote history in Greek football by gaining 12 consecutive victories. He transformed Olympiacos and produced many young Greek players. Eventually he was forced to leave the club after a string of poor results in the 1967–68 season but mainly because of the military regime, labeled as a communist. He was forced to resign on 12 December 1967 and left Greece along with his assistant coach Mihály Lantos on 21 December 1967. Bukovi also played a major role in the success of the legendary Hungary team known as the Mighty Magyars. It was Bukovi, working at MTK with Péter Palotás and Nándor Hidegkuti, who developed the vital 4 2 4 formation, later adopted by national coach Gusztáv Sebes and exported to Brazil by Béla Guttmann. This formation involved the use of either Palotás or Hidegkuti as a deep lying centre forward. In 1953 Hidegkuti would exploit this position to great effect as he scored a hat trick for Hungary when they beat England 6 3 at Wembley Stadium. During the Mighty Magyar era, Bukovi also worked as an assistant to Sebes and in March 1956, when the latter was sacked as national coach, he succeeded him. On 23 September 1956 he coached a Hungary team that included Gyula Grosics, József Bozsik, Sándor Kocsis, Nándor Hidegkuti, Ferenc Puskás and Zoltán Czibor to a 1–0 victory over the USSR at the Lenin Stadium. This was the first time the USSR had lost at home.