Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дихлор моноксиді — молекулалық формуласы Cl2O болатын бейорганикалық қосылыс. Оны алғаш рет 1834 жылы Антуан Жером Балард синтездеді, ол Гей-Люссакпен бірге оның құрамын анықтады. Ескі әдебиеттерде ол көбінесе хлор моноксиді деп аталады, бірақ бұл қазір ClO• радикалын білдіретіндіктен, жаңылысуға әкелуі мүмкін. Бөлме температурасында ол суда да, органикалық еріткіштерде де еритін қоңыр сары газ күйінде болады. Химиялық жағынан, ол хлор оксидтері отбасының мүшесі және гипохлор қышқылының ангидриді болып табылады. Ол күшті тотықтырғыш және хлорлағыш зат.
Dichlorine monoxide is an inorganic compound with the molecular formula Cl2O. It was first synthesised in 1834 by Antoine Jérôme Balard, who along with Gay Lussac also determined its composition. In older literature it is often referred to as chlorine monoxide, which can be a source of confusion as that name now refers to the ClO• radical. At room temperature it exists as a brownish yellow gas which is soluble in both water and organic solvents. Chemically, it is a member of the chlorine oxide family of compounds, as well as being the anhydride of hypochlorous acid. It is a strong oxidiser and chlorinating agent.
Құрылымы
Дихлор монооксидінің құрылымы су мен гипохлор қышқылының құрылымына ұқсас, молекула бүгілген молекулалық геометрияны қабылдайды (оттегі атомындағы бос электрон жұптарының әсерінен) және нәтижесінде C2V молекулалық симметрияға ие болады. Байланыс бұрышы қалыптыдан сәл үлкен, мұның себебі көлемді хлор атомдарының арасындағы стерикалық итергілеу болуы мүмкін. Қатты күйде ол I41/amd тетраэдрлік кеңістік тобында кристалданады, бұл оны судың жоғары қысымдағы VIII мұзының құрылымымен изоструктуралық етеді.
The structure of dichlorine monoxide is similar to that of water and hypochlorous acid, with the molecule adopting a bent molecular geometry (due to the lone pairs on the oxygen atom) and resulting in C2V molecular symmetry. The bond angle is slightly larger than normal, likely due to steric repulsion between the bulky chlorine atoms. In the solid state, it crystallises in the tetrahedral space group I41/amd, making it isostructural to the high pressure form of water, ice VIII.
Реакциялар
Дихлор моноксиді суда өте жақсы ериді, онда ол HOCl-мен тепе-теңдікте болады. Гидролиз жылдамдығы Cl2O-ны CCl4 сияқты органикалық еріткіштермен экстракциялауға мүмкіндік беретіндей баяу.
Dichlorine monoxide is highly soluble in water, where it exists in an equilibrium with HOCl. The rate of hydrolysis is slow enough to allow the extraction of Cl2O with organic solvents such as CCl4,
2 HOCl ⇌ Cl2O + H2O K (0 °C) = 3.55x10−3 дм³/моль
2 HOCl ⇌ Cl2O + H2O K (0 °C) = 3.55x10−3 dm3/mol
Дегенмен, дихлор моноксиді HOCl-ның олефиндермен және ароматикалық қосылыстармен реакцияларында, сондай-ақ ауыз суды хлорлау кезіндегі белсенді зат болуы мүмкін деген пікір бар.
Despite this, it has been suggested that dichlorine monoxide may be the active species in the reactions of HOCl with olefins and aromatic compounds, as well as in the chlorination of drinking water.
Жарылыс қасиеттері
Дихлор моноксиді жарылғыш, бірақ осы қасиеті туралы қазіргі зерттеулер жеткіліксіз. Бөлме температурасындағы оттегімен қоспалары кемінде 23,5% Cl2O мөлшеріне жеткенше электр ұшқынымен жарылмайды, бұл едәуір жоғары жарылыс шегі. Күшті жарыққа ұшырағанда жарылып кеткені туралы әртүрлі хабарлар бар. 120 °C-тан жоғары температурада қыздыру немесе төмен температурада жылдам қыздыру да жарылысқа алып келуі мүмкін.
Dichlorine monoxide is explosive, although there is a lack of modern research into this behaviour. Room temperature mixtures with oxygen could not be detonated by an electric spark until they contained at least 23.5% Cl2O which is an exceedingly high minimum explosive limit. There are conflicting reports of it exploding on exposure to strong light. Heating above 120 °C, or a rapid rate of heating at lower temperatures also apparently lead to explosions.