Кіріспе

Прагадағы ғимарат, Чехия Республикасы

Билеуші үй немесе Джинджер мен Фред – Чехияның Прага қаласындағы Рашиново набережиінде (Рашин жағалауы) орналасқан Nationale Nederlanden ғимаратының лақап аты. Оны хорват-чех сәулетшісі Владо Милунич канадалық-американдық сәулетші Франк Геримен бірлесіп, бос тұрған өзен жағалауындағы жер учаскесінде жобалаған. Ғимарат 1992 жылы жобаланған. BESIX компаниясы жүргізген құрылыс төрт жылдан кейін, 1996 жылы аяқталды. Гери бастапқыда үйге Джинджер және Фред деп ат қойған (бишілер Джинджер Роджерс және Фред Астердің құрметіне – үй бишілер жұбына ұқсайды), бірақ қазір Джинджер және Фред лақап аты негізінен Dancing House қонақ үйінің жетінші қабатындағы мейрамханаға қатысты қолданылады. Кейін Гери өзінің бұл идеясынан бас тарды, себебі ол "Америкалық Голливуд китшын Прагаға әкелуден қорқыныш сезінді".

Шығу тегі

"Бейне үйі" тарихи маңызы зор жерге орналасқан. Оның орны 1945 жылы АҚШ-тың Прагаға бомбалауынан қираған пәтер ғимаратының орналасқан жері болды. 1960 жылға дейін жер учаскесі мен құрылысы тозығы жеткен, содан кейін бұл аймақ тазартылды. Көршілес жер учаскесі Вацлав Гавелдің отбасына бірлесіп тиесілі болды, ол өмірінің көп бөлігін сол жерде өткізді. 1986 жылы (коммунистік дәуірде) Чехословакиядағы беделді сәулетші Владо Милунич бұл жерде жоба жасау идеясын ойлап тапты және оны көршісі, сол кездегі көпке белгісіз диссидент Хавелмен талқылады. Бірнеше жылдан кейін, Барқыт революция кезінде Гавел халыққа танымал көшбасшы болды және кейін Чехословакия президенті болып сайланды. Оның ықпалы арқасында бұл жерді дамыту идеясы күшейді. Гавел ақырында Милуничке жерді зерттеуді тапсырды, оның нәтижесінде мәдени орта болуына үміттенді, бірақ бұл орындалмады. Нидерландтың "Nationale Nederlanden" сақтандыру компаниясы (1991-2016 жылдар аралығында "ING Bank") үйдің құрылысына демеушілік етуге келісті. Супербанк Милуничті бас дизайнер етіп тағайындады және оған процеске жақындасу үшін тағы бір әлемдік деңгейдегі сәулетшімен серіктестік құруды сұрады. Француз сәулетшісі Жан Нувель кішкентай ауданына байланысты бұл идеядан бас тартты, бірақ канадалық-американдық сәулетші Франк Гери шақыруды қабылдады. Банктің сол кездегі мықты қаржылық жағдайына байланысты, жобаға дерлік шексіз қаржылай қолдау көрсетуге мүмкіндік болды. 1992 жылы Женевада алғашқы кездесулерінде Гери мен Милунич Чехословакияның коммунистік режимнен парламенттік демократияға өтуін бейнелейтін, статикалық және динамикалық ("ин және ян") екі бөліктен тұратын ғимараттың Милуничтің бастапқы идеясын дамыта бастады.

Құрылымы

Бұл стиль өзінің ерекше пішініне байланысты деконструктивистік ("жаңа барокко" дизайнерлерге) архитектурасы деп аталады. "Билеп тұрғандай" пішінді 99 түрлі пішіндегі және өлшемдегі бетон панельдермен ұстап тұрады. Ғимараттың үстінде "Мария" деп аталған үлкен бұрылып тұрған металл құрылысы орналасқан. XVIII-XIX ғасырлардағы ғимараттардың алаңының ортасындағы Би үйі екі негізгі бөліктен тұрады. Біріншісі – биіктігінің жартысына дейін тарылатын және қисық тіреулермен қолдауға алынған шыны мұнара; екіншісі өзенге параллель созылып, толқынды өрнектермен және тегіс емес терезелермен ерекшеленеді. Бишілер Фред Астер мен Джинджер Роджерс бұл құрылымда бейнеленген. Фредті бейнелеу үшін тастан жасалған мұнара пайдаланылған, онда металл бас та бар. Джинджерді бейнелеу үшін шыныдан жасалған мұнара қолданылған. Бұл дизайн негізінен эстетикалық ойлармен жетектелді: егер терезелер тізбектелген болса, ғимараттың тағы екі қабаты бар екені анық байқалар еді, бірақ ол XIX ғасырдың екі жақын орналасқан ғимаратымен бірдей биіктікте. Терезелердің жақтаулары суреттердегідей ілгері шығып тұрады, себебі дизайнер оларға үш өлшемді эффект беруді көздеген. Фасадтағы иілген өрнектер де перспективаны шатастыруға және айналағы ғимараттармен контрастты азайтуға көмектеседі.

Интерьер

Чехтік британдық сәулетші Ева Джирична интерьердің көп бөлігін жобалаған. Ғимарат 9 қабаттан тұрады және жер астында 2 қабаты бар. Ғимараттың асимметриялық пішініне байланысты әр қабаттың жоспары әртүрлі, сондықтан ішкі бөлмелер де асимметриялық. Ғимараттың коммерциялық аймақтары вестибюльде және бірінші қабатта орналасқан. Жоғарыдағы алты қабат негізінен кеңселер ретінде пайдаланылады. Тоғызыншы қабатта мейрамхана болған. Ғимараттың жіңішке пішіні және тік бойымен екіге бөлінуі кеңселерге арналған орынды шектеді. Архитектор Джирична кеңістікті тиімді пайдалану үшін кемелерде қолданылатын дизайн элементтерін пайдаланды және ғимараттың ішкі жағына тар дәліздерді енгізді. Ғимараттың жалпы ішкі ауданы 3796 шаршы метрді құрайды. 2016 жылы бес айдың ішінде Luxury Suites s. r. o. компаниясы ғимараттың екі қабатын жаңартып, 21 бөлмелі қонақ үйге айналдырды. Қонақ үйде Фред пен Джинджер есімдерімен аталатын мұнаралардың әрқайсысында пәтерлер де бар. Қазіргі кезде жетінші қабатта "Ginger & Fred" мейрамханасы, сегізінші қабатта шыны бар және ғимаратта өнер галереясы жұмыс істейді.

Марапаттар

Ғимараттың жалпы пішіні қазір Чехия Ұлттық банкі шығарған 2000 чех кронасы номиналындағы алтын монетада бейнеленген. Бұл монета "Архитектураның он ғасыры" сериясын аяқтайды. "Билейтін үй" 1997 жылы "Тайм" журналының дизайн конкурсында жеңіске жетті.