Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қара Мадонна үйі – Чехияның Прага қаласының Ескі қаласында орналасқан кубистік ғимарат. Оны Йозеф Гочар жобалаған. Бірінші қабатта кафе орналасқан, ал төрт жоғарғы қабаты Чехия кубизмінің мұражайына тиесілі. 1912 жылы салынған бұл ғимарат, сол жерде бұрын болған ғимараттың қалдығы – қара мадоннаның барокко мүсінімен әшекейленген. Прагадағы кубистік архитектураның алғашқы мысалы осы ғимарат. Ғимараттың бастапқы түрі көп жыл бойы өзгеріске ұшырап, зардап шеккеннен кейін, 2003 жылы толыққанды түрде қалпына келтірілді.
The House of the Black Madonna is a cubist building in the Old Town of Prague, Czech Republic. It was designed by Josef Gočár. The first floor houses a café, while the four upper floors are used by the Museum of Czech Cubism. The building, completed in 1912, is named after the baroque sculpture of a Black Madonna that adorns it, a remnant of an earlier building on the site. It is the earliest example of cubist architecture in Prague. After years of alteration and damage to the original fabric of the building, it was fully restored in 2003.
Тарих
Гочар үйді 1911 жылдың ортасында, 31 жасында, көтерме саудагер Франтишек Йозеф Гербст үшін жобалаған. Гербст өзінің дүкенін салу үшін Гочарды таңдады, өйткені архитектордың 1909-1911 жылдары салынған Яромерьдегі модернистік Венке дүкенін салудағы жетістігіне куә болған. Бұл жердегі барокко стиліндегі ғимаратты бұзу туралы шешім даулы болды, ал Гочардың осы учаскеге арналған ертедегі модернистік жоспарлары тарихи ескерткіштерді сақтау комитеті тарапынан тиісінше қабылданалмады. Қаланың орталық орнында орналасқандықтан, Гочардың ғимараты қатаң сәйкестік талаптарына бағынды, оған сәйкес дүкеннің архитектурасы тарихи ортамен қақтығысуға тиіс емес еді. Сондықтан Гочар барокко элементтерін пайдалану арқылы ғимаратты тарихи ортамен үйлестірді. 1911 жылдың 4 тамызында Прага қалалық кеңесі жобаны бекітті. Гочардың көптеген ғимараттары сияқты, Қара Мадонна үйі де Чикаго мектебінен шабыттанған темірбетон қаңқасымен салынды. Темірбетон қаңқаны қолдану төбелік тіреулерсіз кең ішкі кеңістіктерді құруға мүмкіндік берді, бұл кубистік эстетикаға өте қолайлы болды. Ішкі тіректері жоқ бірінші қабаттағы кафе сол кездегі инженерлік шешімдердің бірі болды. Гербст дүкені мен оған іргелес кафе ғимараттың бірінші және екінші қабаттарын алып жатты, ал жоғары қабаттарда пәтерлер орналасқан. 1922 жылы дүкен жабылып, алғашқы екі қабаты банк кеңселеріне айналдырылды. 1941 жылы функционалистік сәулетші В. Кубик төменгі қабаттағы терезелердің ағаш жақтауларын болатпен алмастырғанда ғимараттың архитектуралық келбетіне қосымша өзгерістер енгізілді. Коммунистік кезеңде ғимарат Ұлттық көрме экспозициясы үшін кеңселерге бөлінді. 1994 жылы ғимарат толыққанды қайта жаңартылып, чех өнері мен мәдениетінің орталығына айналды. 2002 және 2003 жылдар аралығында жүргізілген қосымша жөндеу жұмыстарынан кейін ғимарат Прага сәндік өнер мұражайының басқаруымен Чехия кубизмінің мұражайына айналды. Екінші және үшінші қабаттар кубистік өнердің тұрақты көрмесіне арналған, ал жоғарғы қабаттар уақытша көрмелер мен шеберлік сабақтары үшін пайдаланылады. Түпнұсқа жоспарлардың көп бөлігі сақталмағанмен, 1912 жылға қарай кафе ішкі декорациясын көрсететін қара-ақ фотосуреттер қайта жаңарту жұмыстары кезінде пайдаланылды. Кафе жиһазының көшірмелері мен латуньден жасалған люстралар кафе атмосферасын қайта жаңғырту және тұтынушыларға чех кубизмін көрсету үшін жасалды.
Gočár designed the house in mid 1911 at the age of 31 for the wholesale merchant František Josef Herbst. Herbst chose Gočár to build his department store because of the architect’s success building the modernist Wenke Department Store in Jaroměř, built from 1909 1911. The demolition of the baroque building on the site was controversial, and Gočár’s early modernist plans for the site were not well received by the historical buildings authority. Because of its prominent location in the heart of the city, Gočár’s building was subject to strict harmonization rules requiring that the department store not conflict with its historical setting. Thus, Gočár contextualized the building in its historic surroundings through its use of baroque forms. The Prague City Council eventually approved the plans on August 4, 1911. Like many of Gočár’s buildings, the House of the Black Madonna was built with a reinforced concrete skeleton inspired by the Chicago School. The use of a reinforced concrete skeleton allowed for large interior spaces without ceiling support, which was better suited to Cubist aesthetics. The first floor café, free of interior pillars, was a feat of engineering at the time. Herbst’s department store and the attached café occupied the ground and second floor of the building, above which were apartments. After the department store closed in 1922, the first two floors were converted to bank offices. Further alterations to the architectural integrity were made in 1941, when functionalist architect V. Kubik refashioned the wooden frames on the ground floor windows with steel. During the communist period, the building was further subdivided office space for the National Enterprise Exhibition. In 1994, the building was thoroughly renovated and made a center for Czech art and culture. After further renovation works between 2002 and 2003, the building was made home to the Museum of Czech Cubism, operated by the Prague Museum of Decorative Arts. The second and third floors are dedicated to a permanent exhibition of Cubist art, while the upper floors are used for temporary exhibitions and workshops. Although few original plans had survived, black and white photographs documenting the café's interior décor from 1912 were used during renovation. Replicas of café furniture and brass chandeliers were constructed to revive the café and showcase Czech cubism to customers.