Кіріспе

Гарибальди провинциялық паркі, сондай-ақ Гарибальди паркі деп аталады, Канаданың Британ Колумбиясының құрлық жағалауында, Ванкуверден 70 шақырым солтүстікке қарай орналасқан жабайы табиғат паркі. Ол 1920 жылы құрылды және 1927 жылы Британдық Колумбияның А класы провинциялық паркі мәртебесі берілді. Парк сыртқы демалыс үшін танымал орын, 2017/2018 жылғы маусымда 30 000-нан астам түнгі кемпингтік саяхатшы және 106 000-нан астам күндізгі келушіні қабылдады. Гарибальди паркінің ауданы 1 950 шаршы шақырымнан астам, ол Гарибальди жотасының көп бөлігін қамтиды. Парктің батыс жағы Теңізден Аспанға дейінгі тас жолының жанында орналасқандықтан, Эльфин көлдері, Гарибальди көлі, Қара Тюск, Чеакамус көлі және Веджемонт көлі сияқты мақсаттарға қол жеткізу оңай болғандықтан, көп адамға таныс. Парктің шығыс жағындағы жабайы табиғатқа жол табу қиын, сондықтан ол батыс жағына қарағанда шалқарырақ. Оңтүстікке қарай Гарибальди паркі Алтын құлақ провинциялық паркімен және Пайнкоун Берк провинциялық паркімен шектеседі, ал солтүстік бөліктері Уистлер шаңғы курортынан өтіп, Пембертон ауылына дейін созылады.

Жергілікті халықтар

Гарибальди тауы Сквамиш халқы Nch’ḵay̓ деп атайды, бұл Cheekye өзенінің лайлы суына байланысты "Лас орын" немесе "Қараңғы" деген мағынаны білдіреді. Тау Сквамиш халқы үшін маңызды мәдени нысан болып табылады, оның төңірегіндегі аймақ аң аулау, жинау және обсидиан жинау үшін пайдаланылған. Сквамиш мифологиясында Nch’ḵay̓ – халықтың Үлкен су тасқынынан аман қалу үшін қайықтарын байлаған шыңы.

Кейінгі тарих

Гарибальди провинциялық паркі өзінің қазіргі атауын Гарибальди тауынан алды, оны 1860 жылы Хоу шығанасын зерттеу кезінде капитан Джордж Генри Ричардс Джузеппе Гарибальдидің құрметіне атады. Осы лагерьлердің біріншісі Уильям Дж. Грей басқарыған топтың 1912 жылы Қара тісті тауға көтерілуімен және оның атының берілуімен аяқталды. 1967 жылы Гарибальди провинциялық паркінің оңтүстік бөлігі Питт көлінің және Стейв өзенінің арасындағы аумақта, Мейпл Ридж муниципалитетіне қарай созылатын Алтын құлақ провинциялық паркі болып бөлінді. Бүгінде Гарибальди паркі сыртқы демалысқа танымал орын болып табылады және соңғы он жылда пайдаланудың күрт өскенін көрсетіп отыр. 2012/13 маусымы мен 2017/18 маусымы арасындағы бес жыл ішінде түндеуге келген келушілер саны үш есеге артты, ал күндізгі келушілер саны он есеге өсті.

Геологиялық ерекшеліктері

Парктің ландшафты көптеген тік, қиыр таулардан, жағалау ормандарынан және альпілік көлдерден тұрады. Бұл ландшафттың көп бөлігі төртінші дәуірдің континенттік және альпілік мұз басуымен, сондай-ақ шамамен 13 000 жыл бұрын Гарибальди тауының жарылуы сияқты вулкандық белсенділікпен қалыптасқан. Паркте 150-ден астам мұздық бар, оның ішінде Гарибальди Неве және Мамкуам мұздықтары кіреді. Гарибальди паркіндегі ең биік шың – Кезек тауы, оның биіктігі көрсетілмеген. Оған Гарибальди жанартау белдеуінің бөлігі болып табылатын андэзит туясы (The Table), Опал конусы және Гарибальди тауы, Прайс тауы және Қара Тюск стратовулкандары сияқты вулкандық нысандар кіреді. Паркте Гарибальди көлі, Чеакамус көлі, Мамкуам көлі, Эльфин көлдері және көптеген кішірек көлдер сияқты бірнеше альпілік көлдер бар. Парк Фрейзер өзенінің саласы – Питт өзенінің бастауы болып табылады.

Қаттылық

Гарибальди көлін "Барьер" деп аталатын лава бөгеті сақтап тұрады. 1855-56 жылдардың күзінде немесе қысында бөгеттің бір бөлігі құлап, осының салдарынан төменгі аймақты қиратқан тасқынға әкеп соқты. "Барьердің" тұрақсыздығы 1970 жылдары көпшілік назарына жеткізілді, соның нәтижесінде 1981 жылы оның астындағы аймақ тұруға жарамсыз деп жарияланды. Осыған байланысты Гарибальди ауылы эвакуацияланды. Бүгінде BC Parks "Барьер" төменіндегі жерді "Барьер азаматтық қорғаныс аймағы" деп атайды. Оның төңірегіндегі аймақта қауіпті аймақта тіршілік етпеуге, тоқтамауға және ұзақ уақыт болмауға ескертетін белгілер орнатылған.

Мұздық рецессия

2007 жылы Саймон Фрейзер университетінің Жер ғылымдары кафедрасы Гарибальди паркіндегі мұздықтардың қарқынды қысқаруына қатысты зерттеу жүргізді. Бұл зерттеу 2005 жылға дейін парктегі мұздықтардың жабын аймағы 18 ғасырдың басындағы көрсеткіштің 49%-ына дейін азайғанын анықтады. Зерттеу авторы бұл азаюды 20 ғасырдағы жаһандық температураның өзгеру тенденциясына байланысты деп түсіндірді. 2013 жылы сол авторлар жүргізген ұқсас зерттеу парктегі мұздықтардың, сондай-ақ Батыс Канададағы өзге де мұздықтардың, соңғы бірнеше мың жылдағы ең кішкентай көлемге жеткенін растады.

Флора

Гарибальдидің өсімдік жамылғысы биіктікке қарай өзгеріп отырады. Парктің теңіз деңгейінен жоғарырақ орналасқан төменгі беткейлерінде Дуглас шыршасы, батыс қызыл кедрі және батыс гемилоктарының тығыз ормандары басым. Жоғарырақ биіктіктерде таулық гемилок, сары кедр, альпілік шырша және ақ қабықты пихта ағаштары кездеседі, олар ақырында суб альпілік климаттың ерекше тоқталған ағаштары бар ашық алаңдарға ауысады.

Фауна

Гарибальди саябағында жануарлар дүниесі гүлденеді, оның ішінде гризли және қара аю, тау ешкісі, елік, суырқан және сілеукелер сияқты сүтқоректілер мекендейді. Саябақта американдық үш саусақты тоқылдақ, қарақұс, канадалық жэй және птармиган сияқты көптеген құстар кездеседі. Парктің 1990 жылғы басқару жоспары аясында Спирхед аймағындағы тау ешкілерінің популяциясы бағаланды, сол кезде олардың саны 50-ден 70-ке дейін болды. Бұл мақсатты провинциялық қорғау аясы қолдады, жануарлардың сау және тұрақты популяциясын сақтау арқылы оларды "қауіп астында" санатына енбеуге бағытталды. 2012 жылдың наурызы мен 2013 жылдың наурызындағы мониторингтік ұшулар осы популяцияның "салыстырмалы түрде тұрақты және сау" екенін көрсетті.

Парктегі ең танымал әрекеттер – жаяу серуен және далалық кемпинг, сонымен қатар балық аулау, жүзу, каноэ/каякпен серуендеу, тау шатырларына көтерілу, альпинизм, тау велосипедімен жүру және тау шаңғысы сынды басқа да іс-шаралар бар.

Кіру нүктелері

Парктің бес негізгі кіру нүктесі Теңізден Аспанға дейінгі тас жол арқылы қолжетімді. Әрбір нүкте парктің нақты бір аймағына қосылады, бірақ парктің өзара байланысқан жолдары арқылы кейбір кіру нүктелерінен бірнеше аймаққа кіруге болады. Алмаз Бас – ең оңтүстік кіреберіс. Ол Мамкуам көлі, Қызыл Хизер шалғыны және Эльфин көлдері, соның ішінде Гарибальди тауының оңтүстігіндегі аймаққа жаяу және шаңғымен баруға мүмкіндік береді. Қара Тюск / Гарибальди көлі кіреберісі Сквамиш пен Уистлердің арасында шамамен ортасында орналасқан, және көптеген серпілістері бар тік жол арқылы Гарибальди көліне жетуге болады. Осы жолмен Гарибальди көлі мен Тейлор Медоуз кемпингтеріне жетуге болады. Бұл кіреберіс сонымен қатар Қара Тюск және Панорама Риджге кіруге мүмкіндік береді, және солтүстікке қарайғы жол арқылы Чеакамус көліне қосылады. Чеакамус көлі кіреберісі Уистлердің оңтүстігінде орналасқан, Чеакамус көліне кіруді қамтамасыз етеді, және парктің оңтүстігіндегі басқа да жолдарға жалғасады. Ән айту өткеліне Уистлер қаласынан кіруге болады. Бұл кіреберіс Фитцсимонс өзені арқылы Уистлер мен Блэккомб таулары арасында Ән айту өткеліне дейін созылады. Альпілік жол да Уистлер тауының басынан Ән айту өткеліне жалғасады. Уеджемаунт көлі – паркке ең солтүстік кіреберіс. Оған Веджемаунт көліне кіруді қамтамасыз ететін, пайдаланылмай қалған орман шаруашылығы жолы арқылы жетеді.

Кемпингке шығу

Гарибальди саябағында жаяу аралап жүріп орналасатын және далалық кемпингтер, сондай-ақ бірнеше паналау орындары бар. Барлық жаяу кемпингтеріне бару үшін алдын ала брондау қажет, ал далалық кемпинг (яғни, белгіленген шатыр орнынан басқа жерлерде кемпинг құру) тек Гарибальди далалық кемпинг аймағында ғана рұқсат етіледі. Бұл аймақ парктің көп кететін жерлерінен алыс орналасқан және далалық кемпингке арналған ережелер мен ұсынымдарға ие. Паркте барлығы 11 жаяу кемпингі бар, бірақ олардың бірі – Red Heather Meadows кемпингі тек қыс мезгілінде ғана ашық. Рассет көліндегі бұл кішкентай паналау орынды тамақ дайындауға және аюлардан қорғануға пайдаланады, онда 6 адам жата алады. "Спиархед" паналау орындары жобасының аясында "Рассел көлі" паналау орынын жаңару жоспарлануда. Wedgemount Lake паналау орыны 1970 жылы Wedgemount көлінде салынды және көбінесе төтенше жағдайларда паналау үшін қолданылады. Бертон паналау орыны, сондай-ақ Сфинкс паналау орыны деп те аталады, Гарибальди көлінің қарсы бетінде, Сфинкс мұздығының басында орналасқан және 10–15 адамды қабылдай алады. Оны 1969 жылы Британдық Колумбия университетінің Varsity Outdoor клубы салған. Varsity Outdoor клубымен байланысты болғандықтан, бұл паналау орыны провинциялық парк веб-сайты емес, клуб арқылы брондалады.

Жаяу жүру

Паркте жыл бойы қолжетімді, күтілген көптеген саябақ жолдары бар, бірақ қысқы жаяу жүру үшін көбінесе қарға бату аяқкиімдері немесе шаңғылар қажет. Ең көп қолданылатын бағыттар:

Гарибальди көліне апаратын жол, ол туристерді Гарибальди көліне және сол көлдегі кемпингке жеткізеді. Панорама Ридж жолы – Гарибальди көліне керемет көрініс ашылатын тұсқа созылады. Қара Тюск жолының басталу орындары Гарибальди және Чиакамус көлдерінде орналасқан. Бұл жол сізді Қара Тюск тауының етегіне жеткізеді, ал қалауыңызша, таудың шаңырағына қауіпті жолмен өте аласыз. Elfin Lakes жолы көлдерге дейін жетеді және көбінесе жаз айларында танымал. Бұл жол сонымен қатар Опал конусы мен Мамкуам көліне баруға мүмкіндік береді. Веджмоунт көліне апаратын жол – тік көтеріліспен Веджмоунт көліне жетеді. Прайс тауына апаратын жол – ресми емес, қиын жол.

Басқа қызмет түрлері

Қысқы спорт түрлері қарлы айларда кең таралған. Парктің көптеген нысандарына, кемпингтерге және жолдарына қыста шаңғымен жүру арқылы қол жеткізуге болады. Гарибальди, Чеакамус және Мамкуам көлдерінде рұқсат алып балық аулауға болады. Каноэ және байдаркамен жүруге тек Чеакамус көлінде ғана рұқсат етіледі. Эльфин көлдерінде (белгіленген аймақтарда), Гарибальди, Чеакамус, Русет және Уеджемунд көлдерінде жүзуге рұқсат етіледі, бірақ құтқарушылар кезекшілік жасамайды. Көлдер мұздықтармен қоректенгендіктен, жыл бойы өте суық болады. Парктің айналасындағы әртүрлі граниттік қабырғаларда тау шатыруға болады, олар туралы ақпаратты жергілікті тау шатыру нұсқаулықтарынан табуға болады. Қара Тюскке көтерілу, көбінесе, тұрақсыз тау жынысының болуына байланысты ұсынылмайды. Парктің көп бөлігінде велосипедпен жүруге тыйым салынған, бірақ Эльфин көлдері жолының және Чеакамус көлі жолының кейбір бөліктерінде жүруге рұқсат етіледі. Тау өрлеу – Гарибальди тауының алғашқы шыңына көтерілген сәттен бері парктегі ең көне сыртқы спорт түрлерінің бірі. Парктегі көптеген шыңдарға шатылып, тау өрлеу және альпинизммен айналысуға жеткілікті мүмкіндік бар.