Кіріспе
Американдық халық әншісі, ән жазушы және музыкант (1922–2015)
Жан Рут Ричи (8 желтоқсан 1922 – 1 маусым 2015) – американдық халық әншісі, ән жазушы және Аппалачи дульцимерін ойнаушы, кейбіреулер оны «Халық анасы» деп атайды. Ол жастық шағында жүздеген халық әндерін дәстүрлі жолмен (ауызша, отбасы мен қауымдастығынан) үйренді, олардың көптегені ғасырлар бойы сақталған британдық және ирландтық әндердің Аппалачи нұсқалары еді, соның ішінде ондаған балалар балладалары бар. Ересек болған соң, ол осы әндерді көптеген тыңдаушылармен бөлісті, сондай-ақ дәстүрлі негіздерді пайдаланып өзінің әндерін де жазды. Ол отбасылық әндерінің шығу тегін зерттеу және дәстүрлі музыканы сақтауға көмектесу мақсатында осылай істеді.
Отбасы
Жан Ричи Кенткидің оңтүстік-шығысындағы Камберленд тауларындағы Перри округіне қарасты Випер ауылында Әбигейл (туған Холл) Ричи (1877–1972) және Балис Вилмар Ричидің (1869–1958) отбасында дүниеге келді. Жанның әкесі Балис 1910 немесе 1911 жылы «Махаббат әуендері» атты ескі әндер жинағын басып шығарды, онда Хиндмендегі ең танымал әндер, соның ішінде «Жакаро», «Лорд Томас және Фейр Эллендер», «Жалған сер Джон және Мэй Колвин» және «Литтл Мусгрейв» кірді. Алайда Балис ән айтудан гөрі Аппалачи дульцимерін ойнауды ұнатты, көбінесе дульцимерін тартып, балладалардың барлығын іштей әндейтін. 1917 жылы халық музыкасын жинаушы Сесил Шарп Жанның үлкен әпкелері Мэй (1896–1982) және Унадан (1900–1989) әндер жинады, ал оның қарындасы Эдна (1910–1997) ескі балладаларды үйреніп, кейіннен дульцимермен сүйемелдеген дәстүрлі әндер альбомын шығарды. Ричитің көптеген туыстары дәстүрлі музыканы орындауға және сақтауға белсенділік танытты. Ричилердің көпшілігі Хиндман қоныстану мектебінде оқыды, бұл оқушыларды өз тарихын қадірлеуге шақыратын халықтық мектеп еді, және Шарп осы мектепте көптеген әндерін тапты. Ричилердің көптеген әндері көршілерден, туыстардан, достардан, мектептегі сыныптастардан және тіпті кітаптардан, сондай-ақ отбасылық дәстүрлер арқылы берілген болуы мүмкін. Оның әкесі Джеймс Ричи аға (1757–1818) Шотландияның Шығыс Айршир округіндегі Стюартоннан АҚШ-қа көшіп келді. Джеймс Ричи аға 1776 жылы Азаттық соғысында (Йорктаун қамалына қатысқан) шайқасты және отбасымен бірге қазіргі Кентукки штатының Кнотт округіндегі Карр-Крик көліне қоныстанғанға дейін Вирджинияда тұрды. Ол 1818 жылы көлде суға батып қайтыс болды.
Most of the Ritchies later fought on the Confederate Side in the Civil War, including Jean's paternal grandfather Justice Austin Ritchie (1834–1899), who was 2nd Lieutenant of Company C of the 13th Kentucky Confederate Cavalry. Alan Lomax wrote that:They were quiet, thoughtful folks, who went in for ballads, big families and educating their children. Jean's grandmother was a prime mover in the Old Regular Baptist Church, and all the traditional hymn tunes came from her. Jean's Uncle Jason was a lawyer, who remembers the big ballads like "Lord Barnard". Jean's father taught school, printed a newspaper, fitted specs, farmed and sent ten of his fourteen children to college. Her "uncle" Jason (1860–1959), who was actually her father's cousin,
Ritchie graduated from high school in Viper and enrolled in Cumberland Junior College (now a four year University of the Cumberlands) in Williamsburg, Kentucky, and from there graduated Phi Beta Kappa with a B. A. in social work from the University of Kentucky in Lexington in 1946. According to Ritchie, Maud Karpeles later said "[Ritchie] cannot be termed a folksinger, because she has been to college," which she took as a compliment. During World War II, she taught in an elementary school. Meanwhile, in 1946, whilst still in Kentucky, Ritchie was recorded performing traditional songs with her sisters Edna, Kitty and Pauline by Emily Elizabeth Barnacle and by Artus Moser.
Ричилердің көпшілігі кейіннен Азамат соғысында Конфедерация жағында соғысты, соның ішінде Жанның әкесінің әкесі, судья Остин Ричи (1834–1899), 13-ші Кентукки Конфедерация кавалериясының C ротасының 2-ші лейтенанты болды. Алан Ломакс былай деп жазды: «Олар тыныш, ойлы адамдар еді, балладаларға, үлкен отбасыларға және балаларына білім беруге құштар еді». Жанның әжесі Ескі Тәртіпті Баптист шіркеуінің белсенді мүшесі болды, және барлық дәстүрлі әндер одан бастау алды. Жанның ағасы Джейсон заңгер болды, ол «Лорд Барнард» сияқты үлкен балладаларды есіне алатын. Жанның әкесі мектепте сабақ берді, газет шығарды, көзілдірік жасады, ферма шаруашылығымен айналысты және он төрт баласының он біреуін колледжге жіберді. Оның «ағасы» Джейсон (1860–1959), шын мәнінде оның әкесінің туысы, Ричи Випердегі орта мектепті бітіріп, Кентукки штатының Уильямсбург қаласындағы Камберленд кіші колледжіне (қазіргі Камберленд университеті) оқуға түсті және 1946 жылы Лексингтон қаласындағы Кентукки университетінен әлеуметтік жұмыс мамандығы бойынша бітірді. Ричидің айтуынша, Мод Карпельс кейіннен «Ричиді халық әншісі деп атауға болмайды, өйткені ол колледжге оқыған» деген, ол бұл сөзді мақтау ретінде қабылдады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бастауыш мектепте сабақ берді. Осы арада, 1946 жылы Кентуккиде Ричи өзінің әпкелері Эдна, Китти және Паулинмен бірге Эмили Элизабет Барнакл мен Артус Мозердің орындауында дәстүрлі әндерді жазды.
Most of the Ritchies later fought on the Confederate Side in the Civil War, including Jean's paternal grandfather Justice Austin Ritchie (1834–1899), who was 2nd Lieutenant of Company C of the 13th Kentucky Confederate Cavalry. Alan Lomax wrote that:They were quiet, thoughtful folks, who went in for ballads, big families and educating their children. Jean's grandmother was a prime mover in the Old Regular Baptist Church, and all the traditional hymn tunes came from her. Jean's Uncle Jason was a lawyer, who remembers the big ballads like "Lord Barnard". Jean's father taught school, printed a newspaper, fitted specs, farmed and sent ten of his fourteen children to college. Her "uncle" Jason (1860–1959), who was actually her father's cousin,
Ritchie graduated from high school in Viper and enrolled in Cumberland Junior College (now a four year University of the Cumberlands) in Williamsburg, Kentucky, and from there graduated Phi Beta Kappa with a B. A. in social work from the University of Kentucky in Lexington in 1946. According to Ritchie, Maud Karpeles later said "[Ritchie] cannot be termed a folksinger, because she has been to college," which she took as a compliment. During World War II, she taught in an elementary school. Meanwhile, in 1946, whilst still in Kentucky, Ritchie was recorded performing traditional songs with her sisters Edna, Kitty and Pauline by Emily Elizabeth Barnacle and by Artus Moser.
Нью-Йорк
Мектепті бітіргеннен кейін ол Нью-Йорктегі Генри-стрит қонысында әлеуметтік жұмыскер болып жұмыс істеді, онда жергілікті балаларға Аппалачи тауларының әндері мен дәстүрлерін үйретті. 1949 жылдың қазанында ол Оскар Брэндтің WNYC радиосындағы «Халық әндері фестивалі» радиошоуының тұрақты қонағы болды. Ричидің Ломакс жазған барлық жазбалары Ломакс сандық архивінің арқасында онлайн режимінде қолжетімді. Ол 1951 жылы Конгресс кітапханасы үшін көптеген жазбалар жасады. 1951 жылға қарай Ричи толық уақытты әнші, халық әндерін жинаушы және ән жазушы болды. Ән жинаушы ретінде ол анасынан білген 300 әнді жазып алды. 1954 жылы Ричи британдық және ирландтық жазбалардың бір бөлігін «Field Trip» альбомында, Ричи отбасының сол әндердің нұсқаларымен бірге шығарды. Бір күні Мод Карпелс Ричи мен Пикоуды Ральф Воан-Уильямс пен оның әйелі Урсулаға алып барды, ол олар үшін «Come All Ye Fair and Tender Ladies» әнін орындады; Пикоу олардың төртеуін бірге суретке түсірді.
Жеке өмір және өлім
Ричи 1950 жылдан бастап 2010 жылы қайтыс болғанға дейін фотограф Джордж Пиккоумен үйленген. Одан екі ұлы болды: Питер (1954 жылы туған) және Джонатан (1958–2020). Ол Нью-Йорк штатының Порт-Вашингтон қаласында тұрды және 2008 жылы Лонг-Айленд музыкасының даңқ залына енгізілді. 2009 жылдың желтоқсан айының басында Ричиге инсульт осырып, сөйлеу қабілетіне зиян келді, сол себепті ауруханаға жатты. Кейін ол қаншалықты да болса жазылып, Кентукки штатының Берея қаласындағы үйіне қайтып келді. Ричи 2015 жылдың 1 маусымында Береядағы үйінде 92 жасында дүние салды.