Француздық шабуылға арналған ядролық сүңгімалы кемелері "Руби" класы

Кіріспе

Француз ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты кемелері класы

Рубис класы – француз әскери-теңіз күштерінде пайдаланылатын ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты кемелері класы. Оған алты кеме кіреді, алғашқысы 1983 жылы, соңғысы 1993 жылы қолданысқа берілді. Бастапқыда жоспарланған екі қосымша бірлік Суық соғыс аяқталғаннан кейінгі бюджеттік қысқартулар салдарынан тоқтатылды. Рубис класының барлық алты суасты кемесі Тулон портында орналасқан және ядролық шабуылдық суасты кемелері эскадрильясының құрамына кіреді. Басқа ірі әлемдік әскери-теңіз күштерінің заманауи жобаларынан кішірек болған Рубис класы, көптеген жүйелік дизайндарын дәстүрлі қуатпен жүретін суасты кемелерімен бөліседі. 1980-жылдардың соңында Рубис класы Канадаға ядролық қуатпен жүретін суасты кемелерін сатып алу жоспары аясында ұсынылды. Кластағы суасты кемелері екі партияға бөлініп салынды, соңғы екеуі бастапқы дизайндағы шуды азайту мақсатында жақсартылған стандартта жасалды. AMÉTHYSTE қайта жаңартуы деп аталған алғашқы төрт корпус, соңғы екеуінен айырмашылығы болмайынша, осы стандартқа сәйкес қайта жаңартылды. Рубис класы қолданыстан шығарылуда және жаңа буын ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты кемелерімен алмастырылуда. Жетекші кеме, француздық Suffren суасты кемесі, 2022 жылдың маусым айында операциялық қызметке кірді. Рубис класының алты суасты кемесінің үшеуі – Saphir, Rubis және Casabianca 2019, 2022 және 2023 жылдары тиісінше қызметтен шығарылды.

Негізгі деректері мен дизайны

Рубис класы – ядролық қуатпен қозғалатын шабуылдық су асты кемелерін құрудағы екінші талпыныс болды. Біріншісі, сондай-ақ Рубис деп аталды, 1964 жылы мақұлданған, бірақ 1968 жылы, бірінші кеменің құрылысы басталғанда тоқтатылды. Дегенмен, 1972 жылғы «Көк жоспар» деп аталған жаңа теңіз жоспарында ядролық және дәстүрлі қуатпен жұмыс істейтін 20 шабуылдық су асты кемесі қажет екені көрсетілді. Жаңа жоба, SNA 72 типі және sous marin nucléaire de chasse деп аталды, ол әлемнің басқа ірі теңіз флотыларындағы қазіргі заманғы ядролық қуатпен қозғалатын шабуылдық су асты кемелерінің жобаларынан кішірек болды. Шағын корпус дизайны, турбоэлектрлік жетегі бар ықшам, біріктірілген ядролық реактор алмастырғышын жасаудың нәтижесінде мүмкін болды. Тіпті сол кезде жоба тек қолданыстағы қару-жарақ және сенсорлармен жабдықталған жағдайда ғана жүзеге асырылатын болып есептелді, ал өртке бақылау, торпеда ұшыру және су асты кемелерін анықтау жүйелері де сол кемелерде болды. Салынған алғашқы төрт су асты кемесінің ұзындығы метр, ені метр, сусыру тереңдігі метрді құрады. Рубис класының стандартты сусыруы тонды құрады, бетінде тон, су астында тон. Кемелердің корпусы 80 HLES жоғары серпімділік болаттан жасалған, ал алдыңғы суға бату қанаттары бастион мұнарасының жоғарғы бөлігінде орналасқан. Рубис класы метрден аса тереңдікке суға батуға қабілетті. Су асты кемелері 48 мегаватт қуат өндіретін CAS 48 қысымды сумен жұмыс істейтін ядролық реакторымен жабдықталған, ол 7% төмен байытылған уранды пайдаланады және екі 3950 киловатттық турбогенератор жиынтығын қозғалтады. Бұл жиынтықтар бір ғана винтті қозғалтады. Төмен жылдамдықтарда су асты кемелері шуды азайту үшін табиғи айналымды пайдаланады. Реактордың істен шығуы жағдайында Рубис кемелері аккумуляторлармен жұмыс істейтін авариялық электрмоторымен немесе 16PA4 қуаты бар SEMT Pielstick дизель генераторлық қондырғысымен жабдықталған. Аккумуляторлық қуатпен кеменің қашықтығы шақырымды құрайды және 15 сағатқа дейін автономды жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Су асты кемелерінің круиздік жылдамдығы топ/сағ, ал автономдылығы 45 күн (максималды 60 күн). Екі (кезекпен алмасатын) экипажмен басқарылатын олар жыл сайын 240 күн белсенді қызмет атқарады. Бастапқыда экипаж 66 адамнан тұратын, оның ішінде 9 офицер болған. Агоста класының кемелерімен ортақ сенсорлар мен қару-жарақтармен жабдықталған Рубис кемелерінің алдыңғы бөлігінде төрт торпеда түтігі бар. Олардың қоймасында 14 F17 Mod 2 торпедасы және SM39 Exocet кемеге қарсы зымырандары сақталған. Су асты кемелері екі торпеданы бір уақытта атып, бағыттай алады. Торпедалардың орнына FG 29 миналарын орналастыруға болады. Су асты кемелері DRUA 33 навигациялық/іздестіру радарын, ARUR және ARUD электрондық соғыс жүйелерін, DSUV 22 көп функциялы пассивті сонар массивін, DUUA 2B белсенді сонарын және DUUX 2 акустикалық кедергі сонарын пайдаланған.

The Rubis class was the second attempt at constructing a nuclear powered attack submarine. The first, also dubbed Rubis, had been authorised in 1964 but cancelled in 1968, just as the first boat was about to commence construction. However, a new naval plan in 1972, called Plan Bleu, stated a requirement for 20 attack submarines of both nuclear powered and conventionally powered types. The new design, designated Type SNA 72 and called a sous marin nucléaire de chasse was smaller than any contemporary nuclear powered attack submarine design in other major world navies. The small hull design was capable due the development of a compact, integrated nuclear reactor exchanger with turbo electric drives. Even then, the project was only considered feasible if equipped with weapons and sensors already in service, with the fire control, torpedo launching and submarine detection systems also found in the
As built the first four submarines of the class measured long overall with a beam of and a draught of The Rubis class had a standard displacement of , surfaced and submerged. The boats are of single hull construction made of 80 HLES high elasticity steel and the forward diving planes are situated high on the conning tower. The Rubis class can dive to depths over
The submarines are powered by a CAS 48 pressurised water nuclear reactor creating 48 megawatts utilising 7% low enriched uranium, driving two 3,950 kilowatt turbo alternator sets. These power a single propeller creating At low speeds, the submarines use natural circulation to reduce noise emissions. In case of a reactor failure, the Rubises have an emergency electric motor powered by batteries or a SEMT Pielstick 16PA4 diesel generator set with an output of On battery power, the vessel has a range of and endurance for 15 hours. The submarines had an cruising speed of and endurance of 45 days (60 days maximum). Manned by two (alternating) crews, they have an active yearly service of 240 days. The crew initially numbered 66, including 9 officers. Sharing sensors and weapons with the Agosta class, the Rubises have four torpedo tubes forward. They have stowage for a mix of 14 F17 Mod 2 torpedoes and SM39 Exocet anti ship missiles. The submarines can fire and guide two torpedoes simultaneously. Instead of torpedoes, the submarine can embark FG 29 mines. The submarines was initially fitted with a DRUA 33 navigation/search radar, ARUR and ARUD electronic warfare systems, DSUV 22 multi function passive sonar array, DUUA 2B active sonar, and DUUX 2 acoustic intercept sonar.

АМЕТИСТЕ қайта құру

Рубистің бастапқы дизайны күтпегендей жоғары шу деңгейімен проблемалық болып шықты. Бұл Améthyste үнсіздеу бағдарламасына (AMÉlioration Tactique HYdrodynamique Silence Transmission Ecoute, сөзбе-сөз "Акустикалық таратудың тактикалық гидродинамикалық жақсартуы") әкелді, ол бесінші (Améthyste) және алтыншы (Perle) корпустарды салу кезінде жүзеге асырылды. Корпустың пішіні өзгертіліп, ұзартылды, ал үстіңгі құрылым мен баудың сыртқы бөлігі шынымен күшейтілген пластиктен жасалды. Шу шығарылымдарын одан әрі азайту үшін жабдықтар икемді тіреулерге орнатылды. Бағдарламаға сонарды жаңарту және электрониканы қосымша жаңарту кірді. Рубис класы DSUB 62C сүйретілетін пассивті сонар массивімен, DUUG 2 сонарлық кедергісімен, DMUX 20 сонарлық жиынтығымен жабдықталды және акустикалық кедергісі DUUX 5-ке жаңартылды. Жаңартулар сыналып, нәтижесі дәлелденгеннен кейін, бастапқы төрт қайық 1989 және 1995 жылдар аралығында бірдей стандарттарға қайта жаңартылды және сыныптың соңғы екі кемесіне дерлік ұқсас болды.

Құрылыс және мансап

Бірінші корпус 1976 жылдың желтоқсанында салынып, 1979 жылы суға жіберілді. Бірінші кеме 850 миллион француз франкіне тұрғызылды. Алғашқы үш кеме бастапқыда «Прованс», «Бретань» және «Бургундия» деп аталды, бірақ 1980 жылдың қарашасында олардың аттары қазіргі аттарына өзгертілді. «Рубис» үшінші әскери жабдықтар жоспары арқылы қаржыландырылды, ал келесі үш корпус төртінші әскери жабдықтар жоспарының бөлігі болды. «Рубис» реакторы 1981 жылдың ақпан айында іске қосылды және маусымда сынақтар басталды. Бесінші және алтыншы корпус 1984 жылдың 17 қазанында, ал жетінші корпус 1990 жылдың 24 сәуірінде тапсырылды. Алайда, осы кластағы сегізінші суасты кемесінің жоспары 1991 жылдың қыркүйегінде тоқтатылып, жетінші кеменің құрылысы кейінге шегерілді. 1992 жылдың маусымында жетінші корпус құрылысы тоқтатылды, бірақ француз теңіз күштері оны дәстүрлі қуатпен жұмыс істейтін суасты кемесі ретінде сатуға тырысты, бірақ сатып алушы таба алмады. Барлық алты суасты кемесі Тулон портындағы ядролық шабуылдық суасты кемелері эскадрильясында орналасқан. «Сафир» 1989 жылдың қарашасынан 1991 жылдың мамырына дейін қызметтен шығып, «AMÉTHYSTE» қайта құрудан өткен алғашқы кеме болды. «Рубис» 1992 жылдың қыркүйегінен 1993 жылдың шілдесіне дейін соңынан келді. 1993 жылдың 20 тамызында «Рубис» мұнай танкері «Лириямен» соқтығысты. 1993-1994 жылдары «Касабианка» «AMÉTHYSTE» қайта құрудан өтті. 1994 жылдың 30 наурызында «Эмеральд» екінші бу контурында будың ағып кетуіне ұшырады, нәтижесінде кеме командирінің ішінде он адам зардап шекті. «Эмеральд» 1994 жылдың мамырынан 1995 жылдың желтоқсанына дейін «AMÉTHYSTE» қайта құрудан өтті. 1998 жылғы Пеан халықаралық маневрлері кезінде «Касабианка» АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдағышы «Дуайт Д. Эйзенхауэрді» және оны сүйемелдеген кемені «батыруға» қол жеткізді. 2000 жылдың қыркүйегінде «Сафир» негізгі реактор контурында радиоактивтіліктің артық деңгейін сезінді, нәтижесінде суасты кемесі алты айға қызметтен алынып, қайта жабдықтау жұмыстары жүргізілді. COMPTUEX 2015 жаттығуларында, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басшылығымен өткен жаттығуда «Сафир» ұшақ тасымалдағыш «Теодор Рузвельтты» және оның сүйемелдеуші кемелерін жеңіп, АҚШ тасымалдағышын «батыруға» қол жеткізді. Бұл туралы француз теңіз күштері кеңінен хабарлады, бірақ АҚШ теңіз күштері бұл туралы ештеңе айтпады. 2020 жылдың 12 маусымында «Перль» кемесі күрделі жөндеу жұмыстары кезінде құрғақ докта өртенді. Өрт жергілікті уақыт бойынша сағат 10:35 шамасында суасты кемесінің алдыңғы бөлігінде басталды және «өте қатты» деп сипатталды. Француз теңіз күштерінің мәліметінше, сол кезде кемеде қару-жарақ немесе ядролық отын болған жоқ. 2020 жылдың қазан айында «Перльдің» жөндеу жұмыстары қолданыстан шығарылған «Сафир» кемесінің алдыңғы бөлігін пайдаланып жүргізілетіні хабарланды. Жөндеу жұмыстары 2022 жылы аяқталуы және 2023 жылы қызметке оралуы күтілуде. «Перль» 2023 жылдың мамырында жөндеуден кейінгі сынақтарды бастау үшін теңізге қайта оралды. Француз теңіз күштері 2020 жылдан бастап «Рубис» класын жаңа кластармен алмастыра бастады.

The first hull was laid down in December 1976 and launched in 1979. The first ship cost 850 million French francs to build. The first three vessels originally sported the names Provence, Bretagne and Bourgogne respectively, but their names were changed to their current monikers in November 1980. Rubis was financed via the Third Military Equipment Plan, and the following three hulls were part of the Fourth Military Equipment Plan. Rubis reactor went critical in February 1981 and trials began in June. Hulls five and six were ordered on 17 October 1984 and the seventh on 24 April 1990. However, plans for the eighth submarine of the class were cancelled in September 1991 and construction for the seventh was delayed. Eventually construction of the seventh hull was cancelled in June 1992, but not before the French Navy attempted to sell the vessel as a conventionally powered submarine, but found no buyers. All six submarines are based at Toulon as part of the Escadrille de sous marins nucléaires d'attaque. Saphir was the first to undergo the AMÉTHYSTE rebuild, being out of service from November 1989 to May 1991. Rubis followed from September 1992 to July 1993. On 20 August 1993, Rubis collided with the oil tanker Lyria. From 1993 to 1994, Casabianca underwent the AMÉTHYSTE rebuild. On 30 March 1994, Émeraude had a steam leakage in the secondary steam loop, suffering ten casualties including the vessel's commanding officer. Émeraude would undergo the AMÉTHYSTE rebuild from May 1994 to December 1995. During the Péan inter allied manoeuvres of 1998, Casabianca managed to "sink" the United States Navy aircraft carrier Dwight D. Eisenhower and the that was escorting her. In September 2000 Saphir experienced excessive radioactivity in the primary reactor loop forcing the submarine to be withdrawn from service for six months to undergo recoring. During COMPTUEX 2015, an exercise led by the United States Navy, Saphir successfully defeated the aircraft carrier Theodore Roosevelt and her escort, managing to "sink" the US carrier. This was widely advertised by the French Navy but unmentioned by the US Navy. On 12 June 2020, Perle caught fire in dry dock while undergoing major renovations. The fire broke out around 10:35 local time in the forward section of the submarine and was described as being "unbelievably fierce". According to French naval sources, there were no weapons or nuclear fuel aboard at the time. In October 2020 it was announced that Perle would be repaired using the forward section of the decommissioned boat, Saphir. The repairs were projected to be completed in 2022 and her return to service was anticipated in 2023. Perle returned to sea in May 2023 to begin post refit sea trials. The French Navy started replacing the Rubis class with the s in 2020.

Канада класының ұсынысы

1987 жылы Канаданың қорғаныс жөніндегі ақ кітабы технологияны беру арқылы 10-12 «Руби» немесе оған ұқсас суасты кемесін сатып алуды ұсынды, ол жаңа типтегі суасты кемесі ретінде белгілі болар еді, ал суасты кемесінің түрі 1988 жылғы жазға дейін нақтылануға тиіс болды. Мақсаты – үш мұхитты қамтитын флот құру және Арктика суларындағы Канаданың егемендігін нығайту еді. Екі жобаның ешқайсысы да Канаданың талаптарына (SOR) толыққанды жауап бермеді, ал бастапқы «Руби» дизайны су астында шулы және баяу болып саналды. Сонымен қатар, алғашқы 4-5 суасты кемесі Францияда салынуы керек екені де ескертілді. Алайда, британдық «Трафалгар» классынан айырмашылығы, «Руби» дизайнына ядролық қуатты беру үшін АҚШ-тың рұқсаты қажет болмады, себебі американдықтар Канадаға сатуға вето қоятыны анық еді. Француздар өз жобасына түзету енгізіп, оны «Канадалық АМЕТИСТ» деп атады, бұл ұсыныстың сериялық өндірістегі бесінші француз суасты кемесі «Аметист» стандартына сәйкес келетінін көрсетті, ал бұрынғы 4 кеме де бастапқы дизайндағы мәселелерді, әсіресе шуды жою үшін жақын арада жаңартылатын болады. Француздар суасты кемесінің мұз астында жүзе алуы үшін «мұз тескіш» құрылмын қосты және Mark 48 торпедаларын қолдануға тым қысқа торпеда түтіктерін жетілдіруде. Сатып алу 1989 жылғы сәуірде ядролық суасты кемелеріне қарсылық, бағдарламаға американдық оппозиция және, әсіресе, Суық соғыстың аяқталуына байланысты жоғары құн салдарынан тоқтатылды.