Кіріспе
Поли Вудсайд – Белфаст қаласында салынған, үш мачталы, темір корпусты барка, Мельбурн қаласында (Виктория, Австралия) сақталған және Оңтүстік Уорф аймағының басты көрнекті орны болып табылады. Кеме бастапқыда Белфастта Уильям Дж. Вудсайд шеберханасында салынды және 1885 жылы теңізге жіберілді. Поли Вудсайд – әлемдік теңіз саудасы үшін арналған, мүмкіндігінше тиімді пайдалануға есептелген, желкенді кемелердің соңғы жылдары салынған мыңдаған кішкентай темір баркалардың типік мысалы.
Саяхаттар 1885 1904
Полли Вудсайд 1885 жылы Уильям Дж. Вудсайд және Ко компаниясы үшін Белфасттың Куинс Айленд аймағындағы Уоркман, Кларк және Ко компаниясының солтүстік кеме құрылыс алаңында салынды. Кеме 1885 жылдың 7 қарашасында суға түсірілді, оның шашу рәсімін кеме иесінің әйелі, Мириан ("Полли") Вудсайд жасады, оның құрметіне кеме осылай аталды. Гилберт Йейтстің басқаруымен "Полли Вудсайд" кемесі көмір, нитрат және бидай тасымалдаған жүк кемесі ретінде Ұлыбритания порттары мен Монтевидео, Вальпараисо және Буэнос-Айрес сияқты Оңтүстік Америка порттары арасында жүріп тұрды. 1885 жылдың желтоқсанынан 1903 жылдың тамызына дейінгі он алты сапарда кеме Хорн мүйісін айналып бірнеше қиын жолдардан өтті. "Полли Вудсайд" кемесінің экипажы, капитан мен борт сержанттарын қоса алғанда, әдетте 20 адамнан аз болды.
Саяхаттары 1904-1922
1904 жылы Поли Вудсайд Жаңа Зеландияның А. Х. Тернбуллға сатылып, компания акционерінің қызы мисс Рона Монроның құрметіне Рона деп аталды. 1906 жылы 4,300 фунт стерлингке бағаланған Рона, негізінен Жаңа Зеландия – Австралия бағытында ағаш, тұз, цемент, астық және көмір тасымалдады. 1911 жылы кеме 3000 фунт стерлингке Жаңа Зеландия капитаны Харрисон Дугласқа, ал 1916 жылы Джордж Х. Скальс компаниясына сатылды. 1914-1918 жылдардағы соғыста көптеген кемелердің жоғалуына байланысты Рона Жаңа Зеландия порттары мен Сан-Франциско арасында да сауда жасады, мұнда ол май және копра тасыды. Кеменің теңізде жүрген соңғы жылдары екі оқиғаға ұшырады. 1920 жылдың наурыз айында Сан-Франциско портында буксирленген W. J. Pirie шхунасы тізгіште тұрған Ронамен соқтығысып, оның бағанасын бұзды. 1921 жылдың маусым айында Рона көмірмен жүктелген күйінде Веллингтон-Хедс жанындағы Стипл-Рокқа (Steeple Rock) тіреліп қалды. Тастың тегіс түбі кемеге көп зиян келтірмеді, оны Веллингтон портына сүйреп әкелді. Дегенмен, 1974 жылы кеме құрғақ докқа қойылғанда корпустың қабырғаларында шағын жарықтар байқалды.
Көмір отқаны 19221962
Теңіз тарихшысы Георг Каре 1920 жылдардың басында әлемнің көптеген теңіз елдерінің желкенді кемелерді толығымен қолданудан бас тартқанын айтты. "Ұлы соғыстың қарбалас экономикалық жағдайында [желкенді кемелердің] металлоломға сату туралы сөз болған жоқ". Бірақ 1922 жылға қарай жағдай өзгерді. "Соғыстан кейінгі төмендеу кезеңінде әлемдік жүк тасымалы тарифтері төмендеді; бұрын маргиналды болған нәрсе енді тиімсіз болып кетті". Аз ғана ірі желкенді кемелер бұл тенденцияға қарсы тұрды, бірақ салыстырмалы түрде шағын Рона тұра алмады. 1921 жылдың қыркүйегінде кеме Аделаида Steamship Company компаниясына сатылып, Австралияда көмір сақтау үшін пайдаланылды. Ол 1922 жылдың 8 қазанында Сиднейге келді, ал 1923 жылдың басында жалаңашталды. 1925 жылдың наурыз айында "Ламмеру" осы мақсатта Ронаны Мельбурнға сүйреп әкелді. Келесі 40 жыл бойы ол Мельбурн портында көмірмен жабдықталып, ешқандай ерекшеліксіз жұмыс істеді. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның әскери қызметі ерекше болды. 1943 жылы ол Австралия Корольдік Теңіз күштері тарапынан Жаңа Гвинея суларында басқа кемелермен бірге қызмет ету үшін көмір корпусы (өздігінен қозғалмайтын) ретінде алынды. 1943 жылдың 28 қазанында ST Tooronga кемесімен сүйреліп, 1943 жылдың 19 қарашасында Кернс қаласына жетті. Содан кейін оны ST Wato кемесі сүйретіп, Жаңа Гвинея суларындағы Милн шығанағына жеткізді. Капитан Дуглас Страт оны былай сипаттады: "Өзін-өзі қозғалтпайтын, бірақ күшті еңбек күшінің патшайымы – Рона. Ол жеткізуге, түсіруге, сақтауға, жөндеуге, құрылысқа және көптеген басқа да жұмыстарды атқаруға жеткілікті болды – ол маңызды қызмет көрсету флотының ажырамас бөлігі болды". 1946 жылы ол Мельбурнға қайта сүйреліп әкелініп, көмір корпусы ретінде қызметін жалғастырды.
1968 жылдан бері сақталып, қалпына келтірілді
Австралияның теңіздік мұрасын сақтауға 20 ғасырдың ортасында бірнеше жарымжан тыраныс жасалды, бірақ сол кезде Австралия порттарынан кемелер тез жоғалып кетті. 1934 жылы Виктория кеме сүйгіштер қоғамы Shandon (1400 тонналық бұрынғы барк) көмір кемесін жартылай қайта жөндеуден өткізіп, еуропалық қоныстанудың жүз жылдығын тойлау үшін статикалық көрме ретінде жабдықтады. Дегенмен, 1960 жылдардың басында Рона Австралиядағы соңғы осындай кеме болды. Тағы бірнеше кеме суға толы, тасталып, ұмытылған – Джеймс Крейг Тасманиядағы Recherche шығанағында; Сантьяго Аделаида маңындағы Порт өзенінде. Поли Вудсайдты қалпына келтіруге Сан-Франциско теңіз мұражайының бұрынғы директоры Карл Кортумның еңбегі үлкен үлес қосты, ол 1962 жылы Австралияның Ұлттық қорынан (Виктория) доктор Грейм Робертсонды кемені сақтау туралы ұсыныс жасауға шабыстады. Сол кездегі жағдайды ескеретін болсақ, бұл ұсыныс өте тәуекелді болды, бірақ керемет көрегендік танытты. Австралияның Ұлттық қоры толығымен еріктілердің еңбегіне сүйенді және тіпті статикалық көрме үшін де, желкенді кемені қалпына келтіруде тәжірибесі болмады. Рона/Полли Вудсайдты қалпына келтіру – ауқымды міндет болатын. Ұзақ науқан нәтижесінде Австралияның Ұлттық қоры 1968 жылы оны Говард Смит Индустриесінен бір центке сатып алды. Шамамен 60 000 сағаттық қажырлы ерікті еңбек кемені дерлік түпнұсқалық күйіне келтірді. Жобаға бизнес, кәсіподақтар, бұрынғы экипаж мүшелері және бірнеше капитандар күшті қолдау көрсетті. Реставрацияның алғашқы капитаны Г. Х. Хейен – шебер желкенші болды. Поли Вудсайдтың 27 жыл бойы қалпына келтіру жұмыстарындағы бас тетігі Тор Линдквист болды, ол бұрын Lawhill, Passat және Viking кемелеріндегі тәжірибелі матрос және желкенші болған. 1978 жылы кеме бастапқы атауымен көпшілікке ашылды және қазір Мельбурн маңындағы Ярра өзеніндегі ескі герцог және Оррдың құрғақ догында тұрақты түрде орналасқан. Жақын жердегі көпірдің салдарынан құрлыққа шығып, Сиднейдегі қалпына келтірілген Джеймс Крейг кемесі сияқты теңізге шыға алмайды. 1988 жылы World Ship Trust Полли Вудсайдке «теңіздік мұраны сақтаудағы ең үлкен жетістігі» үшін жетінші теңіздік мұра сыйлығын табыс етті – қалпына келтірілген сауда кемесі үшін бұл алғашқы сыйлық болды. 2007 жылдың наурыз айында Полли Вудсайд Виктория мұра тізіліміне енгізілді.
2006 жылдан кейінгі қайта құру және құрғақ доктар
Поли Вудсайд 2006 жылғы 30 сәуірде төменгі Ярра өзенінің оңтүстік жағалауын кеңейту мақсатымен жұртшылыққа жабылды. Виктория үкіметі 2006 жылғы ақпан айында жариялаған 1,4 миллиард долларлық қайта дамыту жобасының аясында, Поли Вудсайдтың жанында жаңа Мельбурн конвенциялық және көрме орталығының құрылысы жүргізілді. Кеме 2008 жылғы 26 тамызда 50 метрдей қашықтыққа, Ярра өзеніндегі жақын орналасқан кеме тоқтағына уақытша көшірілді – соңғы 33 жылдағы алғашқы орын ауыстыру. Бұл, кеменің 13 миллион долларлық құрғақ док үйін, кеме жүретін алаңын және іргелес бұрынғы кемежай ғимараттарын жөндеуге және қалпына келтіруге жұмсалды. Осы кезең аралығында және 2009 жылғы мамыр айында Герцог және Оррдың құрғақ догынан су сорғыланып, кіреберісіне қақпалы бөгет орнатылды. Құрғақ доктың түбі қазылып, Поли Вудсайдтың тұруы үшін бетон негізге берік кель тіректері орнатылды, бұл кемені жөндеу үшін мерзімді түрде құрғақ докқа қоюға мүмкіндік берді. 2009 жылғы 19 мамырда бөгеттің қақпалары ашылып, су құрғақ докқа қайта ағызылды және Поли Вудсайд Герцог пен Оррдың құрғақ догына қайтарылды. Поли Вудсайд 2010 жылғы 23 желтоқсанда қайтадан жұртшылыққа ашылды.