Кіріспе

Уильям Стендиш Ноулз (1 маусым 1917 - 13 маусым 2012) – американдық химик. Ол Массачусетс штатының Таунтон қаласында туған. Ноулз 2001 жылғы химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты болды. Ол сыйлықтың жартысын Рёдзи Нойоримен асимметриялық синтез жөніндегі жұмыстары үшін, әсіресе гидрогенизация реакцияларындағы еңбегі үшін бөлісті. Қалған жартысы К. Барри Шарплесске окистену реакцияларындағы жұмысы үшін берілді.

Нобель сыйлығы

Ол 2001 жылы Химия саласындағы Нобель сыйлығының жартысын Рёдзи Нойоримен "хиральды катализделген сутектік реакциялар бойынша жұмысы" үшін бөлісті. Сыйлықтың екінші жартысы К. Барри Шарплесске каталитикалық асимметриялық тотығулардың кең ауқымын жасағаны үшін берілді. Ноулз Вилкинсон катализаторындағы ахиральды трифенилфосфин лигандтарын хиральды фосфин лигандтарымен алмастыру арқылы алғашқы асимметриялық сутектік катализаторлардың бірін жасады. Бұл тәжірибелік катализатор энантиоселективті синтезде тиімді болды, 15% энантиомерлік артық көрсеткіштерге қол жеткізді. Ноулз өнеркәсіптік масштабта энантиоселективті металл катализін алғаш рет қолданды; Монсанто компаниясында жұмыс істеген кезде ол L-DOPA өндірісі үшін DIPAMP лиганын пайдалана отырып, энантиоселективті сутектік реакция кезеңін жасады.

Жеке өмір

1986 жылы зейнетке шыққаннан кейін Ноулз Миссури штатының Честерфилд қаласында тұрды, ол Сент-Луис қаласының маңындағы шағын қала. Зейнетке шыққан соң ол әйелі мұра еткен 100 акрлық фермада туған дала шөптерін қалпына келтірді. Ол 66 жыл бойы Нэнси әйелімен бірге өмір сүрді және Элизабет, Питер, Сара және Лесли атты төрт баласы болды. Оның сондай-ақ төрт немересі болды. Ноулз 2012 жылдың 13 маусымында 95 жасында Честерфилд қаласында дүние салды. Ол және оның әйелі бұрын фермаларын қайтыс болғаннан кейін қалалық саябаққа айналдыру үшін сыйға беруге келісім берген.