Кіріспе

Американдық дәрігер Джеймс Генри Солсбери (13 қазан 1823 – 23 тамыз 1905) – американдық дәрігер және Солсбери стейгін ойлап тапқан адам.

Ерте өмір

Солсбери 1823 жылы Нью-Йорк штатының Скотт қаласында дүниеге келген. 1844 жылы Ренсселер политехникалық институтында табиғи ғылымдар бакалавры дәрежесін алды. Ол Нью-Йорк геологиялық қызметіне көмекші химик ретінде қабылданды, 1849 жылы бас химик болып жоғарылатылды және 1852 жылға дейін осы қызметте қалды. 1850 жылы Олбани медициналық колледжінде медицина ғылымдарының дәрежесін, ал 1852 жылы Юнион колледжінде магистр дәрежесін алды. 1862 жылы Америкалық антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды.

Мансап

Солсбери Америка Азамат соғысы кезінде дәрігер болып қызмет етті және әскерлердің диареясын кофе мен майсыз ұсақталған сиыр етімен бақылауға болатынына көз жеткізді. Солсбери диета мен денсаулық арасындағы байланысты алғаш зерттеді. Ол тағамдық таңдаулар денсаулыққа әсер ете алатынын айтты. Оның пікірінше, көкөністер мен крахмалға толы тағамдар ас қорыту жүйесінде жүрек аурулары, ісіктер, психикалық аурулар және туберкулезге себеп болатын зиянды заттарды өндіреді. Солсбери адам тістерінің құрылымы адамдардың ет жеуге бейімделгенін көрсетеді деп есептеді және диетадағы көкөністердің, жемістердің, крахмалдың және майдың үлесін үштен бір бөлікке дейін шектеуге тырысты. Солсбери стейкі – осы мақсатқа жетудің жолы, ол пияз және дәмдеуіштер қосылған ұсақталған сиыр етінен жасалып, грильде пісіріліп, соуспен немесе қоңыр соуспен жабылады. Ол 1888 жылы таныстырылды. Солсбери сиыр етін көптеген физикалық проблемалардан қорғаудың тиімді құралы деп санады. Ол Солсбери стейкін күніне үш рет жеп, ас қорыту жүйесін тазарту үшін көп мөлшерде ыстық су ішуді ұсынды. Ол салмақ жоғалту үшін төмен көмірсулы диетаның алғашқы американдық жақтаушысы болды және осы мақсатта диетасын насихаттады. Оның диетасы «Солсбери диетасы» деп аталды. Бұл диетаның ерте мысалы ретінде танылды. Солсбери диетасын Эльма Стюарт өзінің «Мен қалай жақсы болуым керек?» деген кітабында насихаттады, ол кем дегенде 32 рет қайта басылды. Солсбери стейкі ұсақталған сиыр етінен жасалған басқа да тағамдарға ұқсас. Оның аты танымал болды, өйткені Бірінші дүниежүзілік соғыс ағылшын тілді елдерде «гамбургер» сияқты неміс тілінде естілетін сөздерден қашуға шақырды.

Өлім

Солсбери 81 жасында Нью-Йорктің Доббс-Ферридегі шалбасасында қайтыс болды және Огайо штатының Кливленд қаласындағы Лейк-Вью бейістігінде жерленді.