| көз1 = Анд таулары
| көз1 орны = Пастоның шығысы, Колумбия
| көз1 координаттары=
| көз1 биіктігі =
| саға = Амазонка өзені
| саға орны = Санту-Антониу-ду-Иса, Бразилия
| саға координаттары =
| саға биіктігі =
| даму = Амазонка → Атлант мұхиты
| өзен жүйесі = Солимоэс
| алқап көлемі =
| source1 = Andes Mountains
| source1 location = East of Pasto, Colombia
| source1 coordinates=
| source1 elevation =
| mouth = Amazon River
| mouth location = Santo Antônio do Içá, Brazil
| mouth coordinates =
| mouth elevation =
| progression = Amazon → Atlantic Ocean
| river system = Solimões
| basin size =
Барлау
XIX ғасырдың аяғында Иша өзенін француз саяхатшысы Жюль Крево (1847–1882) кезіп өткен. Ол 2 метр су батыратын бу кемесімен күндіз-түні жүріп, өзен сағасынан 1287 шақырым жоғарыдағы Куембиге жеткен, бірақ бірде-бір тасқақты кездестірмеген. Куемби тура сызық бойынша Тынық мұхитынан 322 шақырым (200 миль) қашықтықта, Оңтүстік Колумбиядағы Пасто қаласы арқылы өтеді. Крево өзен шөгінділерінің Анд тауларының негізіне дейін тас жоқ екенін анықтады; өзен жағалаулары сазды топырақтан, ал түбі ұсақ құмнан тұрады.
In the late 19th century, the Içá was navigated by the French explorer Jules Crevaux (1847–1882). He ascended it in a steamer drawing 6 feet (2 m) of water, and running day and night. He reached Cuembí, 800 mile (1287 km) above its mouth, without finding a single rapid. Cuembí is only 200 mile (322 km) from the Pacific Ocean, in a straight line, passing through the town of Pasto in southern Colombia. Creveaux discovered the river sediments to be free of rock to the base of the Andes; the river banks were of argillaceous earth and the bottom of fine sand.
Резеңке өрісі
Амазонканың каучук бумы кезінде, 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Путумайо аймағындағы жерлер маңызды каучук өндіруші аймаққа айналды. Хулио Сесар Арананың Перу Амазонка компаниясы Икитос қаласының жанында өндіріс желісін ұстады. Бұл өндіріс желісі негізінен жергілікті үндістердің еңбегіне сүйенді, олар кең тараған адам құқықтарын бұзудан зардап шекті. Бұл бұзушылықтар алғаш рет 1909 жылы британдық баспасөзде америкалық инженер Уолтер Харденбург тарапынан жарияланды, ол 1907 жылы Арананың жеке полиция күштерімен қысқа мерзімге қамауға алынған болатын. Харденбургтің бұл ашылуына жауап ретінде британ үкіметі консул Роджер Касментті (бұрын Конго еркін мемлекетіндегі каучук бизнесінде бельгиялық қиянаттарды жариялаған) мәселені тергеу үшін жіберді. 1910 және 1911 жылдар аралығында Касмент ПАК-тың қиянаттарын сынаған бірнеше айыптаушы есептерді жазды, осы еңбегі үшін ол рыцарлық атаққа ие болды. Кейіннен Касменттің есептері 1987 жылы антрополог Майкл Тауссигтің "Шаманизм, колониализм және жабайы адам" кітабының маңызды бөлігін құрады, онда британ капиталистерінің Колумбиядағы Путумайо өзені бойында жасаған террорлық әрекеттерінің ерекше "өлім кеңістігін" қалай құрғаны талданды.
During the Amazon rubber boom of the late 19th and early 20th centuries, the land around the Putumayo became a major rubber producing region, where Julio César Arana's Peruvian Amazon Company maintained a production network centered on the nearby city of Iquitos. This production network mainly relied on the labor of indigenous Indians, who suffered from widespread human rights abuses. These abuses were first publicized in 1909 within the British press by the American engineer Walter Hardenburg, who had been briefly imprisoned by Arana's private police force in 1907 while visiting the region; Hardenburg later published his book The Putumayo: The Devil's Paradise in 1913. In response to Hardenburg's exposé, the British government sent the consul Roger Casement (who had previously publicized Belgian atrocities in the rubber business of the Congo Free State) to investigate the matter; between 1910 and 1911, Casement subsequently wrote a series of condemnatory reports criticizing the atrocities of the PAC, for which he received a knighthood. Casement's reports later formed much of the basis for the 1987 book Shamanism, Colonialism, and the Wild Man by the anthropologist Michael Taussig, which analyzed how the acts of terror committed by British capitalists along the Putumayo River in Colombia had created a distinct "space of death."
Қазіргі заман
Бүгінде өзен маңызды көлік арнасы болып табылады. Өзеннің дерлік барлық ұзындығында қайықтар жүзеді. Осы қашық аймақтарды жылдам зерттеулердің мақсаты – жергілікті тараптарды біріктіріп, бірлесіп жабайы табиғатты қорғау.
Today, the river is a major transport route. Almost the entire length of the river is navigated by boats. The goal of these fast surveys of remote areas is to bring together local stakeholders to collaboratively protect wilderness.