Кіріспе

Луис "Моисей" Роуз, кейде Луис Роуз деп те жазылады (1785? – 1850/1851?), Тексас аңызы бойынша 1836 жылы қоршаудағы Аламодан соғысып, қаза тағудың орнына кеткен жалғыз адам. Ол сауатсыз болғандықтан, көптеген адамдар оның әңгімесін оның атынан жазғандар көбірек әшекейлегенін айтады. Бұл аңыздың дәлдігіне күмән келтіретіндер де бар.

Аламодан бұрынғы өмір

Көпшілікке танымал әңгімеге сәйкес, Роза – француз еврейі, Наполеонның армиясында қызмет еткен. Ол Италияда, Ресейге жасалған француз жорығында және Пиреней түбегіндегі соғыста болған деген аңыз бар. Оның 13 күндік қоршаудың қандай да бір бөлігінде Аламода келгені және 1836 жылғы 6 наурызда таңертеңгі қырғыннан құтылғаны белгілі. Ол Аламо гарнизоны туралы көп мәлімет білген, кейбір қатысушылардың есімдерін айтқан. Ал сұрағанда, соңғы шабуылға дейін мүмкіндік туғанда, өлуге дайын болмағандықтан кеткенін мойындаған.

Аламодағы қатысу

Техас штатының Накогдочес қаласындағы мал союшы Луис Роуз, Аламода қаза тапқан бес адамның мүлігіне қатысты куәлік бергені белгілі. Осы істердің әрқайсысында ол "1836 жылдың 3 наурызында Аламода қалдырды" сияқты мәлімдеме жасады. Роуз ешбір куәлігінде Аламо гарнизонының құрамында болғанын немесе Аламоға кіріп, кейін қашып шыққанын нақты айтқан жоқ. Кем дегенде бір жағдайда, ол куәлік берген адам Аламода болмаған, бірақ оның аты Аламоның белгілі қорғаушыларының бірімен сәйкес келген; екінші жағдайда, адам (Генри Тил) шайқас аяқталғаннан кейін қайтыс болғаны дәлелденді. Алайда, 1836 жылдың 14 наурызындағы «Телеграф және Техас тізілімі» басылымында Накогдочестен келген «Роуз» есімді адам Аламоның құрбаны ретінде тізілген. Аламодағы адамдарды атауға жасалған алғашқы тырастың авторы – Аламодан соңғы курьерлердің бірі Джон Уильям Смит және, мүмкін, курьер ретінде Аламодан кеткен Джеральд Наван болды. Аламодан аман қалған Сусанна Дикинсон 1853 және 1857 жылдары Аламода «Роуз» есімді жалғыз адамның Джеймс Роуз болғанын, ол Дейви Крокеттпен бірге болған және қаза тапқанын куәлік етті. Екінші жағынан, тарихшылар мойындаған тізімдегі белгілі қорғаушылардың көптегені Роузді қолдайтын дәлелдерден гөрі аз дәлелдермен расталған, және жылдар өте келе жаңа мәліметтер пайда болған сайын аттар қосылып немесе алынып тасталды. Тарихшы Томас Рикс Линдли Луис «Моисей» Роуздің Аламода соғысуға ниеттенгенін және 4 наурызда Аламоны нығайтуға тырысқан еріктілерге қосылғанын болжайды. Линдлидің сөзіне қарағанда, шамамен елу ерікті Аламо кешеніне кірсе, қалғандары мексикалық әскерлер тарапынан кері қайтарылды. Роуз кері қайтарылған топтың құрамында болуы мүмкін, және ол өз әріптестерінің Аламоға кіргенін көрген немесе олар сәтті кіргенін болжаған болуы мүмкін. Мұндай үлкен топтың қорғаушыларға көмектесуге тырысқанына басқа ешқандай дәлел жоқ.

Жеке тұлға

Томас Рикс Линдли былай деп жазды: "ХХ ғасырдың алғашқы отыз сегіз жылында Уильям П. Зубердің Мозес Роуздың Аламодан қашып құтылғандығы туралы әңгімесі аз ғана тарихшылар қабылдаған, расталмаған әңгіме болды". 1939 жылы Техас мұрағатшысы Роберт Блейк Накогдочес округі сотынан жер бергендік туралы құжаттарды тапты, онда Зубердің әңгімесін куәландыратын деректер болды. Блейк оған сенгендей, Стивен және Льюис немесе Луис Роуз, олар өз заманында Аламо қорғаушылары туралы Жер комиссарлары алдында куәлік берген, бір ғана ескі француз екенін, оның нағыз аты Луис Роуз екенін жорамалдады. Блейк айтуынша, ол 1873 жылғы Техас альманахинде сипатталған дәл сол Роуз еді, ал "Моисей" – Аламо қорғаушылары оның шамалы жасы үшін (50 жас) берген лақап аты болды (Гордон С. Дженнинг сол кезде Аламодағы ең егде жастағы жауынгер, оған 56 жас болған). 1982 жылы Техас университетінің Сан-Антониодағы салыстырмалы әдебиет профессоры Стивен Г. Келлман "Техастың сары гүлі" атты қысқа зерттеу жариялап, жаңа мәліметтер ұсынды. Келлман Францияның Винсен қаласындағы Service Historiques de la Défense қызметінен алған әскери құжаттарының көшірмелері лейтенант "Моисей, туған Луи" Розенің 1785 жылғы 11 мамырда Арденн аймағындағы Ла-Фереде туғанын көрсеткенін сендірді. Екі түрлі есім – Стивен және Льюис немесе Луис – және "Моисей" лақап аты, бәрі де профессор Келлман анықтаған Наполеон армиясының офицеріне тән еді. Луи Розенің өмірін зерттеу үшін ол Винсендегі Францияның тарихи мұрағаттарындағы Луи Розенің толық әскери жазбаларын, сондай-ақ Париждегі Ұлттық мұрағаттағы Онер Легионына қатысты толық істі қарастырды. Оның ассистенті Стефан Виелль де 1785 жылғы 11 мамырда Арденн аймағындағы Ла-Фереде туған лейтенант Луи Розеге қатысты түрлі ресми құжаттарды жинап, зерттеуге кірісті. Доль мен Виелль қателікке тап болды деген қорытындыға келді. Ла-Фереде туған Луи Розе Накогдочестегі және Аламодағы Луи "Моисей" Розе бола алмады, өйткені ол ешқашан Атлант мұхитын кесіп өте алмады, бірақ ол Аламо Розесімен бірдей уақытта, 1851 жылғы 25 мамырда Брейнде қайтыс болды. Куәлікке оның досы Пол Мазур қол қойып, куәлік берді, және Розе Онер Легионының Chevalier-і және Ла-Фереде туған адам екені қайтадан айтылды.