Виктор Франкенштейн: «Франкенштейн» романының басты кейіпкері

Кіріспе

Мэри Шеллидің 1818 жылғы "Франкенштейн" романының кейіпкері Виктор Франкенштейн – ойдан шығарылған тұлға, Мэри Шеллидің 1818 жылғы "Франкенштейн; немесе, Заманауи Прометей" романының басты және атау кейіпкері. Ол швейцариялық ғалым (Италияның Неаполь қаласында туған), химиялық процестерді және тірі организмдердің ыдырауын зерттегеннен кейін, өмірді жарату туралы түсінікке келеді және өзі жасаған жанға өмір сыйлайды (көбінесе "Франкенштейннің монстры" деп аталады, немесе көбінесе жай ғана "Франкенштейн" деп айтылады). Виктор кейіннен өзінің жаратылысы арқылы табиғатқа араласуына өкінеді, себебі ол еңсеретіндей жағдайға түсіп, өзінің, отбасының және достарының өміріне қауіп келтіреді, өйткені жаратылыс одан кек алады. Ол алғаш рет роман барысында Солтүстік полюс маңында монстрды ұстауға тырысқанда таныстырылады және Роберт Уолтон мен оның экипажы оны өлімнен құтқарады. Кейбір аспектілері 17 ғасырдың алхимигі Иоганн Конрад Диппельден шабыттанған болуы мүмкін деп саналады. Әрине, автор және оның айналасындағы адамдар Луиджи Гальвани мен оның жүрегі туысы Антонио Алдинидің электр және өлі тіндермен жасаған тәжірибелерінен, сондай-ақ Павия университетіндегі Алессандро Вольтаның жұмысынан хабардар болған.

Таңбаның шығу тегі

Перси Шелли, Мэридің күйеуі, кейіпкерге маңызды ықпал етті. Виктор – Перси Шеллидің псевдонімі, өйткені ол әпкесі Элизабетпен бірге жазған поэзия жинағында, «Виктор мен Казирдің түпнұсқа поэзиясы» деп аталды. Перси Шелли Мэри Шелли үшін Виктор Франкенштейннің үлгілерінің бірі болған деген болжам бар; ол Итон колледжінде студент кезінде «электрмен және магнетизммен, сондай-ақ ұңғымен және көптеген химиялық реакциялармен тәжірибе жасаған», ал Оксфорд университетіндегі бөлмелері ғылыми құрал-жабдықтармен толы болды. Перси Шелли бай, саяси байланыстары бар помещиктің үлкен ұлы және Касл Горингтің 1-ші баронеті Сэр Биши Шелли мен 10-шы Арундл графы Ричард Фицзаланның ұрпағы. Роман бойынша, Франкенштейн отбасы Женева республикасының ең беделді отбасыларының бірі және оның ата-бабалары кеңесшілер мен синдиктер болған. Перси Шеллидің әпкесі мен Франкенштейннің асырап алған әпкесінің екеуі де Элизабет деп аталды. 1815 жылдың 22 ақпанында Мэри Шелли екі ай мерзімінен бұрын сәби дүниеге келтірді; бала екі аптадан кейін қайтыс болды. Франкенштейннің жаратылысына деген жауапкершілігі мәселесі – кейбір жағынан ата-ананың баласына деген жауапкершілігі сияқты – кітаптың басты тақырыптарының бірі. 1790 жылы жарық көрген «Le Miroir des événements actuels ou la Belle au plus offrant» романының кейіпкерлерінің бірі «Wak wik vauk an son frankésteïn» деп аталған өнертапқыш, кейін «Франкестейн» деп қысқартылды, бірақ Шелли оны оқығанына дәлел жоқ.

Тарих

Виктор Франкенштейн Неапольде, швейцариялық отбасында дүниеге келді (Шеллидің романының 1831 жылғы басылымына сәйкес). Ол Альфонс Франкенштейн мен Каролина Бофорттың ұлы, ал Виктор 17 жасында қызыл жегіден қайтыс болды. Ол өз тегін былай сипаттайды: «Мен туғаннан бастап Женевалықпын; менің отбасым сол республикадағы ең беделді отбасылардың бірі. Менің ата-бабаларым көп жылдар бойы кеңесшілер мен синдиктер болып қызмет еткен, ал әкем көптеген қоғамдық лауазымдарды құрмет пен даңқпен атқарды». Франкенштейннің екі кіші інісі бар: ең кішісі – Уильям, ортаңғысы – Эрнест. Франкенштейн Елизавета Лавенцаға ғашық болады, ол оның асырап алған қарындасы (1818 жылғы басылымда – туысқан) және, ақыры, оның келіні болады. Бала кезінде Франкенштейн Корнелий Агриппа, Парацельс және Альберт Магнус сияқты алхимиктердің еңбектеріне қызығушылық танытады және өмірдің аңызға толы эликсирін табуға ұмтылады. Он бес жасында ол осы ізденістерінен де, ғылымнан да бас тартады, себебі бір ғалымның электр теориясын түсіндіргенінен кейін, бір ағашқа шағын соққанда оның жойылғанын көреді. Оған әлем туралы ештеңе білу мүмкін емес сияқты көрінеді, сондықтан ол математиканы зерттеуге беріледі, оны «берік негізге салынған» деп сипаттайды. Алайда, Бавариядағы Ингольштадт университетінде Франкенштейн химияға деген құштарлығын дамытады.

Франкенштейн мәйіттерді тіркеп, электр энергиясын қолдана отырып, адам тәрізді жаратылысты жасап, оны тірілтеді, бірақ ол жаратылыстың сұмдығына қорқады. Ол жасаған нәрсесінен қашып кетеді, ал жаратылыс із-түзсіз жоғалады. Уильям өлтірілген кезде Франкенштейн оның жаратылысы кінәлі екенін бірден біледі, бірақ ештеңе айтпайды. Франкенштейндердің үй шаруасы Джастин, баланың өліміне кінәлі деп танылып, жазаланады; Франкенштейн өкінішпен мазаланады, бірақ шындықты айтпайды, өйткені ешкім оған сенбес деп ойлайды және мұндай оқиға қандай реакция тудыратынынан қорқады. Жаратылыс Франкенштейнге жақындап, оған өзіне серік болатын әйел жасауды өтінеді. Франкенштейн келіседі, бірақ ақыры осы жаратылысты жояды, себебі монстрлардың туындайтынынан сескенеді. Ашуға ішін тыйып, жаратылыс кек алуға ант етеді; ол Франкенштейннің жақын досы Генри Клервалды өлтіреді және Франкенштейнге «Мен сенің үйлену түнінде боламын» деп уәде береді. Жаратылыс Елизаветаны үйлену кереуетінде тұншықтырып өлтіреді. Бірнеше күннен кейін Франкенштейннің әкесі қайғыдан көз жұмады. Өмір сүруге мағынасы қалмаған Франкенштейн өмірін жаратылысты жоюға арнайды. Франкенштейн «шайтанды» немесе «Жынды» (өзінің жаратылысын осылай атайды) Арктикаға қуа жетеді, оны жою ниетімен. Солтүстік полюске экспедиция жасауға тырысқан кеме оны құтқарып алады, бірақ ол кеме капитаны Роберт Уолтонға оқиғасын айтып болған соң қайтыс болады. Оның жаратылысы, жасаушысының өлімін білген соң, қайғы мен өкініштен қиналып, «жер шарының ең солтүстік шетінде» өзін өртеу арқылы өліп, өз-өзіне қол жұмсауға ант етеді; содан кейін ол жоғалады, оны ешкім көрмейді және естімейді. Мэри Шелли бұл сөз тіркесін ойлап таппаған, ол 18 ғасырдың басында және оның соңында Иммануил Кант қолданған, ал Франкенштейн техникалық негізден тыс, мифтен алынғаннан басқа метафизикалық, эстетикалық және этикалық аспектілерді ұсынады. Франкенштейн өзінің жағдайынан асып түсуге тырысқан адамның оқиғасын баяндайды, ол ғаламның физикалық тәртібімен жойылған құс адам Икардың тағдырына ұқсас. Ол сондай-ақ, соңғы он сегізінші ғасырғы Фаустты еске салады; Шелли білім жанды маскүнемдейді және ол шамадан тыс болған кезде қауіпті болып табылады деген Фауст идеясына сілтеме жасайды, ол өзінде «жыланның шағылысына» айналады. Франкенштейн сонымен қатар Пигмалионды да еске түсіреді.

Assembling a humanoid creature through corpse assembling and ambiguous means involving electricity, Frankenstein successfully brings it to life, but he is horrified by the creature's ugliness. He flees from his creation, who disappears When William is found murdered, Frankenstein knows instantly that his creation is the killer, but says nothing. The Frankensteins' housekeeper, Justine, is blamed for the boy's death and executed; Frankenstein is wracked with guilt but does not come forward with the truth because he thinks no one will believe his story, and he is afraid of the reactions such a story would provoke. The creature approaches Frankenstein and begs him to create a female companion for him. Frankenstein agrees, but ultimately destroys this creation, fearing the idea of a race of monsters. Enraged, the creature swears revenge; he kills Henry Clerval, Frankenstein's best friend, and promises Frankenstein, "I shall be with you on your wedding night." The creature keeps his promise by strangling Elizabeth on her matrimonial bed. Within a few days, Frankenstein's father dies of grief. With nothing else left to live for, Frankenstein dedicates his life to destroying the creature. Frankenstein pursues the "fiend" or "Demon" (as he calls his creation) to the Arctic, intending to destroy it. Although he is rescued by a ship attempting an expedition to the North Pole, he dies after relating his tale to the ship's captain, Robert Walton. His creature, upon discovering the death of his creator, is overcome by sorrow and guilt and vows to commit suicide by burning himself alive in "the Northernmost extremity of the globe;" he then disappears, never to be seen or heard from again. Mary Shelley did not invent the expression, which had already been used in the early 18th century and, closer to its end, by Immanuel Kant, and Frankenstein goes far beyond the technical substratum, presenting, in addition to its borrowings from myth, metaphysical, aesthetic and ethical aspects. Frankenstein tells the story of a man seeking to surpass his condition, akin to that of Icarus, the bird man destroyed by the physical order of the universe. It also evokes the more recent eighteenth century Faust; Shelley refers to the Faustian idea that knowledge intoxicates the soul and proves dangerous when it becomes excessive, becoming in itself "a serpent's bite". Frankenstein also evokes Pygmalion,

Прометей аңызына сілтеме

Мэри Шелли алғаш рет грек мифін айтады – Зевстің құдіретіне қарсы күрескен, Олимптен отты ұрлап, оны адамзатқа әкеліп, оларға көмектесіп, құтқаруға тырысқан Прометей туралы. Мифтің осы нұсқасында, бүлікші Титан энергияның бастапқы элементін, сонымен қатар технологияның және Білімнің символын беріп, адамдардың тағдырын өзгертуді көздейді. Ол – Прометей Пирофорос, отты алып келуші, тасымалдаушы және беруші. Аты "сыйлаушы" деген мағына беретін бұл Прометей адамның жағдайын түсініп, онымен дос болады. Титан ретінде ол өлмейді, ал Эсхилдің айтуынша, оның жазасы Үндістандағы Кавказ тауына тізгіленіп, күнде бауырын жеп қоятын, ал түнде қайта жаңарып, азаптауға ұшырау болып табылады. Байрон да өз Прометейін жазды, бірақ Мэри Шелли оның жазылу және пайда болу жолын білген туынды, себебі ол 1818 және 1819 жылдар аралығында, "Франкенштейннен" кейін жазылған, оның сүйіктісі, кейін күйеуі Перси Биш Шеллидің "Шексіз Прометейі" пьесасы, төрт актілік туынды, Мильтонның "Жоғалған жұмағындағы" Люцифермен араласып, моральдық және гуманитарлық құндылықтардың жақтаушысы, Юпитердің жегінен босатылып, адамзаттың азаттығын жариялайды. Мэри Шелли тірі адам тәрізді жаратылыс туралы идеяны және оған жан беру әдісін Овидийдің "Прометейінен" алған болуы мүмкін. Титанның ісі өлімдікке айналды, бірақ ол ғылымға құмар болып, өзінің өлмейтініне сене бастады. Титан сияқты, ол да білімді пайдаланады, бұл жағдайда оқу арқылы, әсіресе табиғат ғылымдары, физика және химия салаларын зерттеу арқылы қол жеткізген білімді қолданады.

Фильм

Виктор Франкенштейннің экранға алғаш рет 1910 жылы шыққан (Томас Эдисон жасаған) фильмде пайда болуымен басталады, онда ол көбінесе әдемі әйбарына жақын болған. Кейіпкердің маңызды фильмдегі алғашқы көрсетілімі Джеймс Уэйлдің режиссерлігімен Universal Pictures-тің 1931 жылғы бейімделуінде болды. Мұнда кейіпкердің аты Генри Франкенштейн болып өзгертіледі (кейінгі фильмде оның қабір тасы Генрих фон Франкенштейн деген атты көрсетеді) және оны британдық актер Колин Клайв Борис Карлоффтың монстрына қарсы сомдайды. Клайв 1935 жылғы «Франкенштейннің қалыңдығы» жалғасында рөлін қайта ойнайды, ол Клайв, Уэйл және Карлоффты қайта біріктірді, сонымен қатар Франкенштейнге барондық атақты ресми түрде берді. Клайвтің 1937 жылы қайтыс болуына байланысты кейінгі жалғауларда кейіпкер болмаса да, 1939 жылғы «Франкенштейннің ұлы» фильмінде Клайвтің сомдаған суреті пайда болады; ол сондай-ақ «Франкенштейннің арбағы» (1942) фильмінде басты рөлде, Седрик Хардвик (фильмде Генридің ұлы Людвиг Франкенштейннің рөлін де ойнайды) сомдайды. Кейіпкер 1957 жылы Питер Кушингтің «Хаммер Фильмздің» «Франкенштейннің қарғысы» фильмінде Кристофер Лимен қарсы Жаратылыс рөлінде алғашқы рет сомдағанда жаңа өмірге ие болды. Кушинг студия үшін тағы бес фильмде Барон ретінде танылған Виктор Франкенштейн рөлін ойнады, сериядағы әрбір келесі фильм кейіпкердің әртүрлі жақтарын ашады; мысалы, 1958 жылғы «Франкенштейннің кек алуы» фильмінде ол басқаратын кедей аурухананың науқастарына шынайы қамқорлық көрсетеді, ал «Франкенштейн жойылуы керек» (1969) фильміндегі Бароннан айырмашылығы, Кушинг айналасындағыларды қорқыту үшін шантаж, зорлау және кісі өлтіруді қолданатын аяусыз мегаломан болып бейнеленеді. 1967 жылы түсірілген «Ақымақ жындылар кешінде?» фильмінде Барон Борис фон Франкенштейн (дауысы Борис Карлофф) Виктор Франкенштейнге негізделген. Борис толық жойылудың құпиясын ашады және оны бүкіл әлемдегі Монстрлар ұйымына жариялап, зейнеткерлікке шығуын хабарлайды. Оның Феликс Фланкен есімді немере інісі бар, ол өзінің кіші әпкесінің (шеберлікпен сиқырмен айналысатын маман) және емшінің ұлы деп мәлімдейді, бірақ фильмнің соңында ол Борис жасаған сезімтал автомат екені ашық көрінеді. Кушинг 1969 жылғы «Франкенштейн жойылуы керек» фильмінен кейін уақытша рөлден бас тартқаннан кейін, Хаммер 1970-жылдарға арналған сериалды қайта жаңартуды шешті. «The Horror of Frankenstein» фильмі «Франкенштейннің қарғысы» фильмінің қара комедиялық қайта түсірілімі болып табылады, онда Ральф Бейтс Кушингтің түсінігіндегі қорқынышты кейіптегі жас, «хиппі» Барон рөлін ойнайды. Фильм Хаммер күткендей табысқа жетпеген соң, олар Кушингті 1974 жылғы «Франкенштейн және тозақтағы жәндік» соңғы фильміне шақырады. 1972 жылғы «Mad Mad Mad Monsters» телефильмі («Mad Monster Party» сериалының «алдынан түсірілген» фильмі) Барон Генри фон Франкенштейннің (дауысы Борис Карлоффты еліктейтін Боб МакФадден) бейнесін көрсетеді. Телефильмде Генри және оның көмекшісі Игорь әйел монстр жасап, оны алғашқы жаратылыстың қалыңдығы етіп жасауға ниеттенді. Франкенштейн үйлену тойының дайындығы үшін Трансильвания Астория қонақ үйіне барады. Удо Кир 1973 жылғы «Франкенштейн үшін ет» фильмінде Барон Виктор Франкенштейн рөлін сомдайды. Бұл кейіпкердің нұсқасы – өз қарындасына үйленген сериялық кісі өлтіруші. Леонард Уайтинг 1973 жылғы «Франкенштейн: Шынайы оқиға» фильмінде Виктор Франкенштейн рөлін ойнайды. Роберт Фоксворт 1973 жылғы «Франкенштейн» теледидарлық бейімделуінде Виктор Франкенштейн рөлін ойнайды. 1974 жылы Мель Брукстің «Жас Франкенштейн» комедиясында Джин Уайлдер Виктор Франкенштейннің немересі Фредерик Франкенштейн рөлін сомдайды, ол отбасылық мүлікті мұраға алады, бірақ атасының еңбегінен ұялады (оның есімін «Фронкенстин» деп айтуды талап етеді). Ақырында ол жұмысты жалғастыруға шабыттанады, соңында өзінің монстрын (Питер Бойл ойнайды) жасайды. Барретт Оливер Тим Бертон режиссерлік еткен 1984 жылғы «Франкенвини» қысқаметражды фильмінде Виктор Франкенштейннің жас нұсқасын сомдайды. Чарли Тахан 2012 жылғы анимациялық қайта түсірілімде Виктор рөлін ойнайды. Стинг 1985 жылғы «Күйеуші» фильмінде «Чарльз» Франкенштейн рөлінде, Клэнси Браунның монстр рөлінде ойнайды. Рауль Джулия Роджер Корманның 1990 жылғы «Франкенштейннің шегі» фильмінде (Брайан Олдис романы негізінде) Франкенштейн рөлін сомдайды. 1992 жылы Дэвид Уикс Тернер Пикчерс үшін Франкенштейннің телефильмді бейімделуін шығарады. Онда Патрик Бергин Виктор және Рэнди Куэйд монстр рөлінде ойнайды. Бұл фильмде Виктор жаратылысты жасаудың орнына өзін клондайды. Бұл бейімделуде Виктор мен монстр телепатиялық байланысқа ие және бір-бірінің қатысуын сезе алады. Кеннет Брана 1994 жылғы «Мэри Шеллидің Франкенштейні» фильмінде Роберт Де Нироның монстрына қарсы Шеллінің бейнесіне сәйкес кейіпкерді жаңаша түсіндіреді. 1999 жылғы «Алвин және чипмунктар Франкенштейнмен кездеседі» анимациялық фильмінде доктор Франкенштейн (дауысы Майкл Белл) басты қарсыласы болып табылады. Ол монстрды жасырын түрде аттракционда жасағаннан кейін, оның зертханасын чипмунктар табады және ол оны олардың соңынан жібереді. Жаратылыс қайтып келмеген соң, ол чипмунктардың үйіне барады және Алвинды ұрлайды. Содан кейін ол Алвинды бақытсыз ететін формула қолданады. Алвин қалыпқа келтірілгеннен кейін, Франкенштейн парктің маскоты Сэмми Сквиддік кейпінде оны электр тогымен соққыға ұрынуға тырысады, бірақ өзінің жаратылысымен электр тогы соққысына ұшырайды. Ол есін жиғанда, масканы шеше алмайды. Фильмнің соңына жақын ол парктің ойын-сауықшысы ретінде пайда болады. 2004 жылғы «Ван Хельсинг» фильмінде Виктор Франкенштейн (Сэмюэл Уэст сомдайды) граф Дракуламен монстр жасау үшін жалданады, оны Дракула өзінің балаларын тірілту үшін пайдаланады. Франкенштейн бас тартқанда, Дракула оны өлтіреді, бірақ монстр шабуыл жасайды. Монстр Франкенштейннің денесін жел тегірменіне апарып, бірақ сарайдың сыртындағы ашулы халық монстрды көріп, жел тегірменіне қуады. Олар монстрды өлтіру үшін жел тегірменін өртейді, бірақ Дракула мен оның қалыңдықтары оларды қуып шығарады. Монстр жел тегірменінің үстіңгі қабаты құлағанда аман қалады. Монстр – Франкенштейннің әкесі/анасы деп аталады – кейін Дракуланың балаларын тірілту үшін қолданылады, бірақ Ван Хельсингтің көмегімен сарайдан қашып шығады. 2004 жылғы тәуелсіз «Франкенштейн» фильмінде Виктор Франкенштейн Томас Кречманн сомдаған Виктор Гелиос болып табылады, ол өзінің зерттеулерін қолданып өмірін ұзартады, содан кейін өзінің жаратылыстарын жасау арқылы адамзатты алмастыру мақсатымен тәжірибелерін жалғастырады. Оған оның алғашқы жаратылысы қарсы тұрады, ол оның жасаушысын жеңуге бейім, бірақ Гелиос барлық жаратылыстарына оған зиян келтірмейтін психикалық тосқауыл қойғандықтан қиындыққа тап болады. 2004 жылғы Hallmark телеарнасының «Франкенштейн» фильмінде Виктор Франкенштейн рөлін Алек Ньюман, ал монстр рөлін Люк Госс сомдайды. 2007 жылғы «Франкенштейн» фильмі Виктория Франкенштейнге назар аударады. Ол денелерден емес, сақтық жасушаларын пайдаланып жаратылысты жасайды, өзінің өліп бара жатқан ұлын құтқаруға ниеттенді. Алайда тәжірибе сәтсіз аяқталады және жаратылыс қашып кетеді. Франкенштейн монстрды қуып жетеді, ол оның ұлы қайтыс болғаннан кейін оның жалғыз байланысы болғандықтан оны жақсы көреді. Виктор Франкенштейн 2014 жылғы «Мен, Франкенштейн» фильмінде Эйден Янг сомдайды. Виктор Франкенштейн 2015 жылғы «Виктор Франкенштейн» фильмінде Джеймс МакЭвой сомдайды. Бұл нұсқада ол Игорьды (Дэниел Рэдклифф) – бұрын аты жоқ, цирктан келген, медициналық дағдыларымен Викторт таң қалдырған дөңгелек адамды – өмірін жаратуға серіктес ретінде шақырады, кейіннен оның ниетін бала кезінде қар қыранында өлген ағасын құтқару құралы ретінде түсіндіреді. Виктор оның алғашқы адам жаратылысында нағыз өмірдің ұшқыны жоқ екенін мойындайды, бірақ фильм оның жобасын жақсарту жолын іздеп отырады.

Victor Frankenstein's first appearance on screen was in a 1910 film (produced by Thomas Edison) in which he seemed more of a magician. The character's first significant film appearance was in Universal Pictures' 1931 film adaptation, directed by James Whale. Here, the character is renamed Henry Frankenstein (a later film shows his tombstone bearing the name Heinrich von Frankenstein) and is played by British actor Colin Clive opposite Boris Karloff as the monster. Clive reprised his role in the 1935 sequel, Bride of Frankenstein, which reunited Clive, Whale and Karloff, as well as first giving Frankenstein the official title of Baron. Although the character is not present in the following sequels due to Clive's death in 1937, an oil painting of Frankenstein (as portrayed by Clive) appears in 1939's Son of Frankenstein; he is also the title character, in spite of having only a cameo, in The Ghost of Frankenstein (1942), where his ghost is portrayed by Cedric Hardwicke (who also plays Henry's son Ludwig Frankenstein in the film). The character gained new life in 1957 when Peter Cushing first essayed the role in Hammer Films' The Curse of Frankenstein, opposite Christopher Lee as the Creature. Cushing went on to star as Victor Frankenstein, identified as a Baron, in five more films for the studio, with each subsequent movie in the series uncovering different aspects of the character; for example, in 1958’s The Revenge of Frankenstein he shows genuine concern for the patients of the poor hospital he controls, in contrast to the Baron as portrayed in Frankenstein Must Be Destroyed (1969), where Cushing is a ruthless megalomaniac who utilises blackmail, rape and murder to terrorise those around him. The 1967 film Mad Monster Party? featured Baron Boris von Frankenstein (voiced by Boris Karloff) who is based on Victor Frankenstein. Boris discovers the secret to total destruction and plans to reveal it to the Worldwide Organization of Monsters while announcing his retirement. He has a nephew named Felix Flanken, whom he claims is the son of his youngest sister (an expert in witchcraft) and a medicine man, though the film's twist ending reveals him to actually be a sentient automaton built by Boris. After Cushing temporarily retired from the role following 1969's Frankenstein Must Be Destroyed, Hammer decided to reboot the series for the 1970s. The Horror of Frankenstein was a tongue in cheek black comedy remake of The Curse of Frankenstein, which featured Ralph Bates as a younger, "hipper" Baron in the sinister mold of Cushing's interpretation. After the film failed to be the success Hammer had hoped for, they brought Cushing back for one final film, in 1974's Frankenstein and the Monster from Hell. The 1972 TV film Mad Mad Mad Monsters (a "prequel of sorts" to Mad Monster Party?) featured Baron Henry von Frankenstein (voiced by Bob McFadden impersonating Boris Karloff). In the TV film, Henry and his assistant Igor construct and bring to life a female monster, intended to be the original creature's bride. Frankenstein goes to the Transylvania Astoria Hotel in order to make the wedding arrangements. Udo Kier played Baron Victor Frankenstein in 1973's Flesh for Frankenstein. This version of the character is a serial killer who is married to his own sister. Leonard Whiting played Victor Frankenstein in Frankenstein: The True Story (1973). Robert Foxworth played Victor Frankenstein in a 1973 television adaptation Frankenstein. In Mel Brooks' 1974 comedy Young Frankenstein, Gene Wilder portrays Frederick Frankenstein, grandson of Victor Frankenstein, who inherits the family estate, but is ashamed of his grandfather's work (to the point of insisting that his name is pronounced "Fronk en steen"). He is ultimately inspired to take up the work, eventually creating his own monster (played by Peter Boyle). Barrett Oliver portrays a young version of Victor Frankenstein in 1984 short film Frankenweenie, directed by Tim Burton. Charlie Tahan plays Victor in the 2012 animated remake. Sting appeared as "Charles" Frankenstein in 1985's The Bride opposite Clancy Brown as the monster. Raul Julia portrayed Frankenstein in Roger Corman's Frankenstein Unbound (1990) based on the Brian Aldiss novel. In 1992, a TV film adaptation of Frankenstein was produced by David Wickes for Turner Pictures. It starred Patrick Bergin as Victor and Randy Quaid as the monster. In this film, Victor clones himself instead of creating the creature from the dead. In this adaptation, Victor and the monster share a psychic link, and can sense each other's presence. Kenneth Branagh reinterpreted the character along the lines of Shelley's portrayal in Mary Shelley's Frankenstein (1994) opposite Robert De Niro as the monster. In the 1999 animated film Alvin and the Chipmunks Meet Frankenstein, Dr. Frankenstein is the main antagonist voiced by Michael Bell. After secretly creating the monster in a roller coaster, his lab is discovered by the Chipmunks and he sends his creation after them. After the creature had not returned, he goes to the Chipmunks' house and kidnaps Alvin. He then uses a formula that makes Alvin go out of control. After Alvin is returned to normal, Frankenstein, in disguise as the park's mascot Sammy the Squirrel, tries to electrocute him, but is electrocuted by his own creation. When he regains consciousness, he is unable to get the mask off him. Later near the end of the film, he appears as the theme park's entertainer. In the 2004 film Van Helsing, Victor Frankenstein (portrayed by Samuel West) is hired by Count Dracula to create the monster for Dracula to use to bring his offspring to life. When Frankenstein refuses, Dracula kills him, only to be attacked by the monster. The monster takes Frankenstein's body to the windmill, but an angry mob outside of the castle sees the monster and chases it to the windmill. They set fire to the windmill in order to kill the monster, but are chased off by Dracula and his brides. The monster survives when the floor on top of the windmill caves in. The monster – which refers to Frankenstein as his/its father – is later used to bring Dracula's offspring to life, only to escape from the castle with help from monster hunter Gabriel Van Helsing. The 2004 independent movie Frankenstein features a Victor Frankenstein known as Victor Helios (portrayed by Thomas Kretschmann), who has used his own research to extend his life into the modern day, where he continues his experiments to create life with the goal of replacing humanity with his own creatures. He is opposed by his original creation, who is determined to defeat his creator while being hampered by a mental 'block' Helios has installed in all his creatures to prevent them from harming him. The 2004 Hallmark TV production of Frankenstein starred Alec Newman as Victor Frankenstein opposite of Luke Goss as the monster. The 2007 film Frankenstein introduces Victoria Frankenstein. Instead of making the creature out of corpses, she uses stem cells, intending to use her experiment to save her dying son. The experiment goes wrong, however, and the creature escapes. When Frankenstein catches up with the monster, she comes to love it because it is her only remaining link to her son who has since died. Victor Frankenstein briefly appears in the 2014 film I, Frankenstein, in which he is played by Aden Young. Victor Frankenstein was portrayed by James McAvoy in the 2015 film Victor Frankenstein. In this version, he rescues Igor (Daniel Radcliffe) – formerly an unnamed hunchback from a circus who impressed Victor with his exceptional self taught medical skills – to enlist him as his partner in creating life, later attributing his desire as a means of making up for a childhood incident where his elder brother died in a blizzard. Although Victor acknowledges that his first human creation has no true spark of life in it, the film concludes with him speculating how he shall improve on his project in the future.

Теледидар

"Мистер Магудың танымал шытырман оқиғалары" сериалында "Доктор Франкенштейн" атты эпизод Виктор Франкенштейн мен ол жасаған құбыжық туралы баяндайды. Бұл эпизод 1965 жылдың 13 наурызында көрсетілді. Виктор Франкенштейн "Мунстерлер" сериалының Герман Мунстерін жасаған адам ретінде айтылады, бірақ серияда пайда болмайды. Герман мен Лилидің үйлену тойында Франкенштейн Германды "жобаларымен" алып жүрді. Қазір ол қайтыс. "Жоханның сапары" (1966) эпизодында Виктор Франкенштейннің үлкен немересі Виктор Франкенштейн IV (Джон Эбботт сомдаған) таныстырылды. Carry On Christmas (1969) телефильмінде, Carry On Christmas Specials-тің бірінде Франкенштейн оқиғасын пародизациялайтын эпизод бар. Терри Скотт Франкенштейнді, ал Бернард Бресслау құбыжықты сомдайды. "Жұлдызды жол: Келесі буын" эпизодында Гинан доктор Франкенштейнмен танысқанын айтады. The World's Greatest Super Friends эпизодындағы "Супер достар Франкенштейнмен кездеседі" бөлімінде доктор Франкенштейн (Стенли Ральф Росс дауыстаған) түпнұсқа доктор Франкенштейннің үлкен немересі ретінде бейнеленген, ол құбыжық жасаудың "отбасылық дәстүрін" жалғастырады. Оған Игорь сияқты Гор (Майкл Белл дауысы) көмектеседі. Доктор Франкенштейн трансильвандықтарға оның атасымен жасаған жамандықтары үшін кек алу үшін құбыжықтарын пайдаланады. Ол классикалық Франкенштейннің құбыжығын Трансильванияға шабуыл жасау үшін жібергенде, Супер достар тергеуге шақырылады. Бэтмен мен Робин құбыжыққа шабуыл жасағанда, доктор Франкенштейн өзінің жаратылысына оларды тұзаққа түсіру үшін Динамикалық дуэтті өз сарайына шақыруға бұйрық береді. Бэтмен мен Робин Франкенштейннің құбыжығын тоқтатқанда, доктор Франкенштейн келіп, оларды тұзаққа түсіреді, ал келесі жаратылысы үшін идея бергені үшін оларға алғыс айтады. Біріншіден, доктор Франкенштейн Бэтменнің қабілеттерін нысанаға ауыстырады. Робин қашып, Супермен мен Керемет әйелді шақырады. Олар келгенде, доктор Франкенштейн оларға қарсы криптонитпен қуатталған, шатырлы, қара қойма жаратылысын жібереді. Содан кейін доктор Франкенштейн Супермен мен Керемет әйелдің қабілеттерін келесі құбыжығы үшін нысанаға ауыстырады. Осылайша Бэтменнің басы, плащы және гений деңгейіндегі зиялылығы, Суперменнің денесі мен супер қабілеттері және Керемет әйелдің сиқырлы лассосы, сиқырлы білезіктері және телепатиялық қабілеттері бар композиттік құбыжық пайда болады. Доктор Франкенштейн өзінің Супер құбыжығын Еуропаға шабуыл жасауға жібереді, ал Робин мен Глик Суперменді, Бэтменді және Керемет әйелді босатады. Австриялық Энергиялық зерттеу институтының көмегімен Робин Супер құбыжықты жасаған экспериментке түседі, оған Супермен, Бэтмен және Керемет әйелдің күштері беріледі. Робин мен Супер құбыжық теңдей, Робин қорғасыннан жасалған костюм киіп, Супер құбыжықты криптонитке ұшыратады. Робин Супер құбыжықты жеңеді, ал Супермен, Бэтмен, Керемет әйел және Глик доктор Франкенштейн мен Горды ұстайды, содан кейін олар экспериментті кері қайтарады және өз күштерін қайта алады. Виктор Франкенштейн "Трансформерлер" эпизодының "Автобот Спайк" бөлімінде пайда болады, оны Фрэнк Уэлкер дауыстаған. Автоботтар оны Франкенштейн фильмінде көреді. "Мультфильмдер" сериалында Вик Франкенштейн есімді доктор Франкенштейн (Дэвид Уорнер дауысымен) бар, оған Игорь және оның Франкенштейннің Фил сияқты жаратылысы қызмет етеді. "Франкенштейннің тәтесі" атты комедиялық телесериалда доктор Франкенштейн классикалық Франкенштейннің құбыжығын жасайды. Universal Pictures-тің 1931 жылғы киноадаптациясындағы сияқты кейіпкер Генри Франкенштейн (Болек Поливка сомдаған) деп аталды. ABC-нің "Бір кезде" ертегі драмалық сериалында доктор Франкенштейн (Дэвид Андерс) бастапқыда түссіз әлем деп аталатын ойдан шығарылған неміс тақырыптық әлемнен келген, ол режиссер Джеймс Уэйлдің есімімен аталған Доктор Уэйл деген лақап атымен Зұлым патшайымның Сторибрукке әкелген көптеген кейіпкерлерінің бірі болып табылады. Ол жергілікті ауруханада жұмыс істейді және өзінің өлген ағасы Герхардты қайта тірілтуге тырысқанда шоудың құбыжық нұсқасын жасау үшін жауапты болды. Adult Swim анимациялық сериалында Мэри Шеллидің Франкенхолі доктор Виктор Франкенштейн (Джефф Б. Дэвис дауыстаған) және Франкенштейн романынан және басқа классикалық қорқынышты фильмдерден кейіпкерлер бар. Франкенштейн өзін өзі бағалайтын, өлімсіздік сарысуын ішіп, мың жылдан астам өмір сүрген адам ретінде бейнеленген. Ол өзінің ауылын уақыттың әртүрлі нүктелерімен байланыстыратын технологияны жасады, оны Франкенхоул деп атады, ол тарихтан келген адамдарға оны сауықтыру үшін келуге мүмкіндік береді. 2014 жылғы Showtime сериалында "Penny Dreadful" доктор Виктор Франкенштейн (Гарри Тредэуэй сомдаған) 1800 жылдардың соңында Англиядағы морг жұмыскері ретінде бейнеленген. Ол өзінің құбыжығы Калібанды (Рори Кинниар сомдаған) жасау үшін денені тізбектер жүйесіне қосып, найзағай кезінде ток өткізеді. Басқа адаптациялардан айырмашылығы, Виктор екі құбыжық жасайды: Протеус және Лили.

In the series The Famous Adventures of Mr. Magoo, an episode titled "Doctor Frankenstein" relates the story of Victor Frankenstein and the monster he created. This episode aired on March 13, 1965. Victor Frankenstein is mentioned as the creator of Herman Munster of the series The Munsters, but does not appear in the series. At Herman and Lily's wedding, Frankenstein gave Herman away "with his blueprints." He is currently dead. In "A Visit from Johann", (1966) the episode introduced the great great grandson of Victor Frankenstein named Victor Frankenstein IV (played by John Abbott). In Carry On Christmas (1969), which was one of the Carry On Christmas Specials on TV, there is a sketch spoofing the Frankenstein story. Terry Scott plays Frankenstein and Bernard Bresslaw plays the monster. In an episode of Star Trek: The Next Generation, Guinan alludes that she knew Dr. Frankenstein. In The World's Greatest Super Friends episode "The Super Friends Meet Frankenstein", the Dr. Frankenstein (voiced by Stanley Ralph Ross) that is featured is depicted as the great great grandson of the original Dr. Frankenstein who carries on the "family tradition" of creating monsters. He is assisted by an Igor like henchman named Gore (voiced by Michael Bell). Dr. Frankenstein uses his monsters to take revenge on the Transylvanians for what they did to his ancestor. When he unleashes the classic Frankenstein's monster to attack Transylvania, the Super Friends are called in to investigate. When Batman and Robin attack the monster, Dr. Frankenstein orders his creation to lure the Dynamic Duo to his castle in order to trap them. When Batman and Robin short circuit Frankenstein's monster, Dr. Frankenstein arrives and traps them while thanking them for giving him an idea for his next creation. First, Dr. Frankenstein transfers Batman's abilities to the target body. Robin manages to escape and calls in Superman and Wonder Woman. When the arrive, Dr. Frankenstein unleashes on them a tentacled, Kryptonite powered, tar creature. Dr. Frankenstein then transfers Superman and Wonder Woman's abilities into the target body for his next monster. Thus creating a composite monster who has Batman's head, cape, and genius level intellect, Superman's body and super abilities, and Wonder Woman's magic lasso, magic bracelets, and telepathic powers. Dr. Frankenstein sends his Super Monster to attack Europe while Robin and Gleek free Superman, Batman, and Wonder Woman. With help from the Austrian Energy Research Institute, Robin undergoes the same experiment that created the Super Monster granting him the powers of Superman, Batman, and Wonder Woman. Robin and the Super Monster are evenly matched until Robin dons a lead suit and exposes the Super Monster to Kryptonite. Robin defeats the Super Monster while Superman, Batman, Wonder Woman, and Gleek apprehend Dr. Frankenstein and Gore followed by them regaining their powers by reversing the experiment. Victor Frankenstein appears in The Transformers episode "Autobot Spike", voiced by Frank Welker. The Autobots see him in a Frankenstein movie. The cartoon series Toonsylvania features a Dr. Frankenstein named Vic Frankenstein (voiced by David Warner who is served by Igor and his Frankenstein's monster like creation Phil. The humorous TV series Frankenstein's Aunt features a Dr. Frankenstein who creates a typical Frankenstein's monster. As in the Universal Pictures' 1931 film adaptation, the character is renamed Henry Frankenstein (portrayed by Bolek Polívka). In ABC's fairy tale drama series Once Upon a Time, Dr. Frankenstein (David Anders), originally from a fictional German themed world called the Land Without Color, is one of many characters brought to the Storybrooke by the Evil Queen under the alias Dr. Whale, named for director James Whale, and serves as a recurring character throughout the show's run. He works at the local hospital and was responsible for creating the show's version of the monster when he tries to resurrect his dead brother Gerhardt. The Adult Swim animated series Mary Shelley's Frankenhole features Dr. Victor Frankenstein (voiced by Jeff B. Davis) and other characters from both the novel Frankenstein and other classic horror films. Frankenstein is depicted as being a narcissist who, after drinking an immortality serum he invented, has lived for more than a thousand years. He has developed the technology to connect his village to various points in time, called Frankenholes, that allow various people from history to time travel to visit him in the hopes he will do some sort of miraculous surgery to fix physical and mental flaws. The 2014 Showtime series Penny Dreadful depicts Dr. Victor Frankenstein (played by Harry Treadaway) as a young morgue worker in England during the late 1800s. He creates his monster Caliban (played by Rory Kinnear) by attaching a cadaver to a system of circuits and running electricity through it during a lightning storm. Unlike other adaptions, Victor creates two more creations: Proteus and Lily.

Театр

2007 жылы Бродвейден тыс қойылған «Франкенштейн – Жаңа мюзикл» мюзиклінде Виктор Франкенштейн Мэри Шеллидің түпнұсқа романындағы қарапайым жас студент ретінде бейнеленеді. 2011 жылы «Оскар» жүлдесінің иегері Дэнни Бойл режиссерлік еткен Ник Дирдің «Франкенштейн» пьесасының сахналық бейімделуі Лондондағы Корольдік Ұлттық театрда тұңғыш рет көрсетілді. Бенедикт Камбербэтч пен Джонни Ли Миллер Франкенштейн мен оның туындысы рөлдерін өзара алмастырды. Пьеса көптеген сыйлықтарға ие болды және сыншылар мен көрермендер тарапынан зор мақтауға бөленді, екі түрлі қойылымды сақтау үшін тікелей эфирде екі рет жазылды және Ұлттық театрдың тікелей эфир бағдарламасы аясында әлем кинотеатрларында көрсетілді. Сондай-ақ 2011 жылы Кирксталл аббаттығында 12 000 көрерменнің алдында «Франкенштейннің үйлену тойы: Лидсте тікелей» атты ерекше музыкалық бейімделуі қойылды. Онда Франкенштейнге (Эндрю Гоуэр ойнады) және оның туындысын жасауына қатысты бұрын түсірілген кадрлар пайдаланылды, ал тікелей эфирде Франкенштейннің Лизге (Лейси Тернер ойнады) үйлену тойы мен одан кейінгі трагедиялық оқиғалар баяндалды. Шоуда Марк Уильямс Альфонс Франкенштейн рөлінде, ал Дэвид Харвуд Туынды рөлінде ойнады. Шоу 9 наурызда BBC Three арнасында тікелей эфирде көрсетілді.

Балет

2016 жылы Корольдік балет және Сан-Франциско балеті Мэри Шеллидің романы бойынша қойылым жасады. Кешкі толық метражды балетті Корольдік балеттің бұрынғы жетекші бишісі және Корольдік балеттің тұрақты артисі Лиам Скарлетт хореографиялады және жетекшілік етті. Балетте Лоуэлл Либерманның музыкасы, Джон Макфарлейннің декорациясы, Дэвид Финннің жарықтандыруы және Финн Росстың қойылым дизайны қолданылды. Оның әлемдік премьерасы 2016 жылдың 4 мамырында Корольдік балеттің Ковент-Гарден театрында, ал SF Ballet премьерасы 2017 жылдың 17 ақпанында өтті.