Кіріспе

1977 жылы Роджер Дональдсон түсірген фильм.

"Ұйықтаған иттің" (Sleeping Dogs) фильмі – 1977 жылы Роджер Дональдсон режиссерлік еткен, Ларри Паррмен бірге продюсерлік жасаған жаңазеландиялық әрекет-триллері. Фильм К.К.Стидтің "Смиттің арманы" (Smith's Dream) кітабы негізінде түсірілген. Бұл фильм сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да үлкен табысқа жетіп, Сэм Ниллдің актерлік мансабын бастады. Әрекет элементтері бар саяси триллер ретінде, фильм Жаңа Зеландияның полициялық мемлекетке айналуын, өндірістік шиеленістер зорлық-зомбылыққа ұласқаннан кейін фашистік үкіметтің әскери жағдай енгізуін және "Смит" (Нилл) кейіпкерінің жалғыз күресін көрсетеді. Смит арнайы полиция және қарсылық қозғалысының арасында қалып, ойсырап араласады. Жаңа Зеландияның ең үздік фильмдерінің бірі саналатын бұл туынды классикалық фильм ретінде танылып, 1970-80 жылдар аралығында гүлденген жаңазеландиялық киноның жаңа толқынындағы маңызды туынды болып есептеледі.

Сюжет

Әйелі Булен есімді басқа бір ер адаммен қарым-қатынас жасағанынан некесі бұзылғаннан кейін Смит Коромадель түбегіндегі, маори тайпасына тиесілі аралда өмір сүруге келіседі. Осы орайда, мұнай эмбаргосы елде энергетикалық дағдарыс туғызғандықтан саяси шиеленіс күшейеді. Жағдай азаматтық соғысқа және партизандық әрекеттерге ұласады. Дегенмен, Смит пен оның иті аралдағы бейбіт өмірдің құрметін көрсетеді, қоғамның қалған бөлігімен байланысы азаяды. Смиттің идилликалық өмірі жақын маңдағы қалада бомба жарылғанда тоқырап қалады, полиция оны тұтқындау және заңсыз қару іздеу үшін аралға келеді. Олар Смит білмейтін жарылғыш заттарды табады, одан кейін оны полиция бөліміне алып кетеді, онда ол тұтқындалады, тексеріледі және азапталады. Иті Смитті алып кеткен қайықтан кейін жүзіп бара жатқаны соңғы рет көрінеді. Смит бір полиция қызметкерін бұрынғы мектептесі, Джесперсон екенін таниды, ол кейін тергеуді өз мойнына алады. Джесперсон үкімет Смитті партизандардың басты көшбасшысы деп санайтынын және жаңа Зеландиядан қуылса, мойындауға келісетінін, әйтпесе өлім жазасына кесілетін әскери трибуналда сотталатынын айтады. Түрмеде Смит өзін ұстап алғандарды шатастыру үшін өзін құсуға мәжбүрлейді және қашып құтылады. Содан кейін ол қаладан қашып, кішкентай кемпингте жұмыс табады. Азаматтық соғыстан тысқарыда болуға қуанған Смит, АҚШ әскері келіп кемпингті басып алғанға дейін жасырады. Смит АҚШ күштерінің командирі Уиллоубимен қарым-қатынас жасайды, ол Смитті бүлікшілердің жақтасы деп күдіктенеді. Жағдайды одан әрі қиындататыны – жер асты партизан қозғалысының жетекшісі Буленнің келуі. АҚШ әскерлері көтерілісшілерді тұтқындап, өлтірген кезде Смит Буленнің әскери бөлімге шабуыл жасауына қарсы тұрады. Сәтті шабуылдан қашып бара жатқан Смит пен Буленді үкіметтік күштер қуып, жақын маңдағы орманға тығылып қалады. Үкімет әскерлері партизандарды қоршап алып, олардың лагерін бомбалағаннан кейін Смит пен Булен қашып құтылады, бірақ Джесперсон мен оның элиталық отряды оларды тоқтатады. Булен қаза тапқаннан кейін, болып жатқан оқиғаны тоқтатуды қалаған Смит Джесперсонды оны атуға әдейі шақырады.

Өндіріс

Сэм Нилл ("Смит") полиция машинасынан қашып, көпшілікке толы көшеге жүгірген көрініс полициядан ресми рұқсатсыз түсірілген. Нейлдің дублері көліктен қашқанда, қызметтен тыс полиция қызметкері оны ұстап алып, дублерді қамаудан қашуға тырысқан қылмыскер деп жаңылысты. Каскадер операторлар тобын көрсету арқылы ғана офицерді босатуға көндірді. Уоррен Оутс өзінің джипінен шығып, "Смитпен" кездескен сахнада, өлеңдерді ұмытып қалмау үшін сценарийдің бір бетін ұстап тұрған. Оутс қағазды мотельге бару жолы сияқты көрсетті. Полицияның булат сауыттарымен наразылық білдірушілерді таратып жіберу көрінісі, 1981 жылы Оңтүстік Африканың регби құрамасы – "Спрингбокс" Жаңа Зеландияға келген кездегі полиция мен наразылардың іс-қимылдарына ұқсас болды, бұл әрекеттер Апартеидке қарсы наразылықтарды тудырды. Сонымен қатар, RNZAF A 4 Skyhawks ұшақтары AVM Siegert-тің рұқсаты арқасында фильмде пайда болды.

Кассалық жинақ

Фильм сол кезде Жаңа Зеландиядағы ең көп табыс әкелген жаңазеландиялық фильм болды, кірісі 450 000 долларға жетті. «Нью-Йорк Таймс» газетінде Жанет Маслин фильм туралы жағымды пікір білдірді: «Роджер Дональдсонның өткір, ширақ режиссурасы материалға керемет әсер етеді. «Тұйықталған иттің» түпнұсқалығы жетіспесе де, оны қарқындылығы мен сенімділігімен толықтырады. Мырза Нейл фильмнің ең қиын бұрылыстарында да тартымды да сенімді болып қалады».