Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бокс жарысы
Boxing competition
Джек Демпси мен Томми Гиббонс арасындағы жекпе-жек бокс әлемінің ауыр салмақтағы әлем чемпионы атағы үшін болды. Ол 1923 жылдың 4 шілдесінде АҚШ-тың Монтана штатындағы Шелби қаласында өтті.
The Jack Dempsey vs. Tommy Gibbons fight was a bout for boxing's world heavyweight title. It was held on July 4, 1923, in the town of Shelby, Montana, USA.
Ұрыс алдында
1922 жылы Шелбиде мұнай табылды, бұл Монтана штатының солтүстігіндегі жалғыз қала болды. Калифорния экономикасының және Голливуд киноиндустриясының ықпалымен көптеген адамдар батысқа байлық пен атақ-даңқ іздеп саяхаттады. Шелбиде теміржол қатынасы болды, сондықтан қала басшылары оны экономикалық және туристік орталыққа айналдыруды жөн санады. Бұл үшін қаржы аймақта табылған мұнайдан түсетін табыспен қамтамасыз етіледі деп жоспарланған. Мұнай табысынан бері көптеген банк филиалдары ашылды, көптеген отбасылар көшіп келуі немесе, кемінде, жоспар бойынша туристер ретінде ақшаларын жұмсауы күтілді. Бұл жоспардың бірінші кезеңі, көбінесе Демпси мен Гиббонс арасындағы жекпе-жектің нәтижесінде сәтсіз аяқталды, ол қалаға ауыр салмақтағы бокс титулы үшін жекпе-жек өткізуді көздеді. Демпси Ред Гранж, Бобби Джонс, Билл Тилден және Бейб Рутпен бірге «Үлкен Бестікке» кірді. Демпситің бүкіл Америка бойынша құдай саналғандығы оны тартымды етті. Оның менеджері Джек Кернс және промоутері Текс Рикард, бүгінде көптеген адамдар оны сол дәуірдің Дон Кингі деп атайды, сонымен қатар танымал болғандықтан, қалалық шенеуніктерді үлкен көрерменнің Шелбиге жекпе-жекке келеді деп сендірді, сонымен қатар Кернс пен Рикардты да көруді үміттенеді. Шелби сондай-ақ адамдардың қалада Демпсиге немесе «Үлкен Бестікке» кіретін басқа біреуге кездесуге құштар болуы мүмкін деп ойлады, егер олар Монтанаға жекпе-жекке келсе. Телевизиялық арналар болмағандықтан, жекпе-жекті тікелей көруге ниеттенгендер Шелбиге баруға мәжбүр болды. Демпсиге қарсы күреске Томми Гиббонсты таңдады, оның ағасы Майк бұрынғы әлем чемпионы ретінде жақсы танымал болды. Бірақ Гиббонс жоспардың алғашқы сәтсіздігін көрсетті, өйткені ол бокс жанкүйерлерінен басқа ешкімге белгілі емес еді. Гиббонс күшті болғанмен, Демпсидің деңгейінде емес еді. Акцияны насихаттауда патриотизм рөл атқарады деп ойлап, қала 4 шілде – АҚШ тәуелсіздік күнін таңдады. Бір ферманың үстінде үлкен арена салынды. Бұл жер қазір «Чемпиондар алаңы» деп аталады. Кернс Шелби шенеуніктерінен өзіне және чемпионға саяхат шығындарына аванс беруге кепілдік беруді сұрады, өйткені сол кезде ұшақтар болған, бірақ олар әлі қауіпсіз емес еді, ал АҚШ-тың халық тығыз қоныстанған аймақтарынан Монтанаға пойызбен сапар бір аптаға созылуы мүмкін (Демпси мен Кернс пойызбен бір апта жол жүргені айтылады). Ол сондай-ақ чемпионға ақшалай сыйлық берілуін талап етті. Сөйтіп, Кернс Шелбиді ақша беруге немесе жекпе-жекті басқа жерге өткізуге көндірді. Гиббонс чемпион болмаса да, кәсіби боксшы еді және оған да ақша қажет болды. Ол Демпсимен жекпе-жек үшін 150 мың доллар алғаны хабарланды. Шелби шенеуніктері, өздері игілік көретініне сеніп, боксшылардың барлық талаптарына және олардың менеджменті мен промоутерлік командаларының талаптарына келісті. Іс-шараны өткізу үшін қаржыны жергілікті банктер ұсынуы керек еді. Демпсиді теміржол станциясында мыңдаған тұрғындар қарсы алды, бұл қала шенеуніктеріне жекпе-жектің сәтті болатынына үміт берді.
In 1922, oil was discovered in Shelby, making it the only city in northern Montana to have the material. Because of the California economy and the influence of the Hollywood film industry, many people traveled west with dreams of becoming rich and famous. Shelby had a train service, and the town's officials thought it would be wise to try to make the city an economic and tourist center. The money would be provided by revenues that the oil found in the area would bring. Multiple bank branches had opened there since the discovery, and many families would move in, or, at least, pass by and spend their money as tourists, according to plans. The first stage on this plan, which failed in great part because of the Dempsey vs. Gibbons fight, was to bring a fight for the world heavyweight boxing title to town. Dempsey was a member of the Big Five, alongside Red Grange, Bobby Jones, Bill Tilden and Babe Ruth. Being an idol all over the United States made Dempsey an attraction. The fact that his manager, Jack Kearns, and his promoter, Tex Rickard, to whom many refer today as the Don King of his era, were also famous, made city officials even more convinced that a large crowd would visit Shelby for the fight, in hopes of seeing Kearns and Rickard as well as the fight. Shelby also figured people would be attracted to running into Dempsey in town, or maybe another member of the Big Five, should they make it to Montana to see the fight. There were no television networks so whoever wanted to see the fight live would have to go to Shelby. Officials chose Tommy Gibbons, whose brother Mike was better known as a former world champion, to challenge Dempsey. But Gibbons proved the plan's first failure, as he was unknown except to boxing fans. Gibbons was strong, but not in Dempsey's level. Thinking patriotism would play a part in the promotion, the city chose July 4, the United States' independence day. A large arena was built over a farm. The area is now known as Champion's Field. Kearns asked Shelby officials to guarantee him and the champion an advance for their traveling costs, as airplanes were available at the time but not safe, and train travel to Montana from the more populated areas of the United States took up to a week (it is said that Dempsey and Kearns took a week to get there by train). He also asked for the champion to have a guaranteed purse. So Kearns convinced Shelby to commit money or lose the fight to somewhere else. Gibbons, while not a champion, was a professional and he needed money as well. He reportedly took 150,000 dollars to fight Dempsey. Shelby officials, again believing they would be the beneficiaries, agreed to every demand by both boxers and their management and promotional teams. Area banks were to provide the money to stage the event. Dempsey was received at the train station by thousands of residents, which gave the city officials even more hope that the fight would be a success.
Ұрыс
Бұл жекпе-жек сол кездегі жиі кездесетін 15 раундтық қашықтыққа белгіленген еді. Демпси агрессор саналды: ол бірінші раундта Джесс Уиллардты жеті рет жерге түсіріп, үшінші раундта оны тоқтатып титулды жеңіп алған. Содан кейін Билл Бреннан мен Жорж Карпентье сияқтыларға қарсы нокаутпен титулын сақтап қалды. Осы себепті, жекпе-жекке қарқынды шайқас күтілген, бірақ шындығында ол өте стратегиялық болды. Демпси Гиббонстың басына үнемі соққы беріп тұрды, ал Гиббонс Демпсидің денесіне шабуылдауға тырысты. Осының нәтижесінде Гиббонс Демпсидің көптеген соққыларынан қашып құтыла алды. Алайда, Демпсидің жылдамдығы Гиббонсқа оның құрсағы мен қабырғасына тигізуді қиындатты. Шайқастың жекелеген сәттері болды: Демпси жетінші раундта Гиббонсты зәулімдеткен деседі, бірақ нокаутқа жеткізе алмады. Гиббонс кейде Демпсидің жақ сүйегіне қатты соққылар берді, бірақ Демпси олардан шығып кетті. Нәтижесінде, Демпси 15 раундтық бірауыз шешіммен титулын сақтап қалды.
The fight was scheduled for the then almost regular distance of 15 rounds. Dempsey was considered an aggressor: He had dropped Jess Willard seven times in the first round before winning the title from Willard by stopping him in round three, retaining the title with knockouts over Bill Brennan and Georges Carpentier, among others. Because of this, the fight was thought to be a possible action bout, but instead it was quite strategic. Dempsey constantly threw punches to Gibbons' head, with Gibbons trying to attack Dempsey's body. As a consequence, Gibbons was able to duck many of Dempsey's shots. Dempsey's mobility, however, made it hard for Gibbons to punch Dempsey's stomach and ribs. There were some isolated moments of action: Dempsey is said to have had Gibbons hurt in round seven, but he could not score a knockout. Gibbons landed hard punches to Dempsey's chin once in a while, but Dempsey shrugged the punches off. In the end, Dempsey retained the title with a 15 round unanimous decision.
Салдары
Шелби үшін болған шайқастан соңғы салдары одан да жаман болды: футбол алаңындай үлкен, зәулім арена салынған еді. Шелби және жақын қалалардың көптеген тұрғындары билет бағасы тым жоғары болғандықтан, оны төлей алмады, себебі қала қатысушыларға міндетті қаражатты жинауды көздеген. Нәтижесінде, тек 7 702 төлем жасаған жанкүйер келді, бұл бокс тарихындағы ең ірі экономикалық апаттардың біріне айналды. Шамамен 13 мың адам жекпе-жекті тегін көрді. Жекпе-жек өткеннен кейінгі айларда Шелбидегі төрт банк банкротқа ұшырады. Қаланың гүлдену армандары олармен бірге кете барды.
The aftermath was worse than the fight for Shelby: a large arena, the size of a football field, had been built. Since most of Shelby's residents and those of nearby cities could not afford ticket prices set so that the city could come up with the money guaranteed to the participants, only 7,702 paying fans showed up, making the fight one of the biggest economical disasters in boxing history. An estimated 13,000 people got to see the fight free. Four banks in Shelby went bankrupt in the months following the fight. The town's dreams of prosperity went away with them.
Жапырақ
Бокс жарысына келген көпшілікті пайдаланып, екі родео өткізілді. Бір родеоны Альбертадан шыққан Knight and Day Stampede Company компаниясы Shelby Stampede деп атап, әлемдегі ең үлкен родео аренасында ұйымдастырды. Бұл родео аренасы 20 000 адам отыра алатын дөңгелек пішінде салынған. Knight and Day Stampede Company – миллионер шаруалар Реймонд Найт (Альберта штаты, Реймонд қаласы) және Эддисон Дей (Альберта штаты, Медисин Хэт қаласы) арасындағы серіктестік еді. Тағы бір родео, Мариас жәрмеңкесі мен родеосы, сол уақытта, бірақ қаланың екінші жағында өтті. Бұл родеолар, бокс жарысы сияқты, қаржылық тұрғыдан сәтті болмады. Әлемдегі ең үлкен родео аренасы адамдар тарап кеткен соң бұзылып жатыр.
Taking advantage of the crowds brought to town for the boxing match, two rodeos were held. One rodeo was produced by the Knight and Day Stampede Company out of Alberta, as the Shelby Stampede and was staged in the world's largest rodeo arena. This rodeo arena was built in a circular design that had seating for 20,000 people. The Knight and Day Stampede Company was a partnership between millionaire ranchers Raymond Knight of Raymond, Alberta and Addison Day of Medicine Hat, Alberta. Another rodeo, the Marias Fair and Rodeo was held at the same time but on the other side of town. These rodeos, like the boxing match, were not financially successful. The world's largest rodeo arena was torn down after the crowds went home.
Шелби қалалық әкімдігі
1923 жылы Шелби үшін қалалық әкімшілік ғимараты, соғыс жағдайындағы ақпарат құралдарының штаб-пәтері ретінде, бар болғаны екі айда салынды. Бұл ғимарат бүгінге дейін сақталған және Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген.
A town hall building for Shelby was built in just two months in 1923 to serve as headquarters for media for the fight. The building survives and is listed on the National Register of Historic Places.