Кіріспе

АҚШ-тағы ең үлкен ыстық бұлақ

Йеллоустоун ұлттық паркіндегі Гранд Призматик бұлағы – АҚШ-тағы ең үлкен ыстық бұлақ, ал әлемде үшінші ірі бұлақ, Жаңа Зеландиядағы Frying Pan көлі мен Доминикадағы Қайнаған көлінен кейін. Ол Мидуэй гейзер алабында орналасқан. Гранд Призматик бұлағы 1871 жылы Хейден геологиялық экспедициясында жұмыс істеген геологтармен белгіленді және олар оны әдемі түстері үшін атады. Оның түстері оптикалық призма арқылы ақ жарықтың шашырауынан көрінетін көптеген түстерге ұқсас: қызыл, қызғылт сары, сары, жасыл және көк.

Тарих

Көктемнің алғашқы жазбалары ертедегі еуропалық саяхатшылар мен картографтардан келген. 1839 жылы Америкалық Жүн Компаниясының төрт аңшысы Мидуэй гейзері алабынан өтіп, диаметрі 300 фут (91 метр) болатын, әсіресе Grand Prismatic Spring деп саналатын "қайнап жатқан көл" туралы жазды. 1870 жылы Уошберн-Лангфорд-Доан экспедициясы бұл көлге сапар шегіп, жанындағы 50 фут (15 метр) биіктіктегі гейзерді байқады (кейін Excelsior деп аталды).

Түсі

Көктемгі жарық, жарқын түстер минералға бай судың шетіндегі микробтық қабаттардың нәтижесі. Олар жасылдан қызылға дейін әртүрлі түстер шығарады; микробтық қабаттардағы түстің мөлшері хлорофилл мен каротиноидтардың арақатынасына және ағын судағы температура градиентіне байланысты. Жазда қабаттар көбінесе қызыл-сары, ал қыста – қара жасыл түсті болады. Көлдің ортасы тым қызуға байланысты стерильді. Көлдің ортасындағы терең көк түс судың табиғи көк түсінен туындайды. Бұл әсер көктемнің ортасында ең күшті болады, себебі ол стерильді және терең.