Кіріспе

Энантиомерлер жұбы

Леналидомид, басқалармен қатар Revlimid тауарлық атауымен сатылады, көп миелома, жайылмалы миелома және миелодиспластикалық синдромдарды (МДС) емдеу үшін қолданылатын дәрі. Леналидомид иммуномодуляторлық имид препараттары (IMiD) немесе Cereblon E3 лигаза модуляторлары класына жатады, оған талидомид және оның аналогтары кіреді. Бұл IKZF1, IKZF3 және CSNK1A1 сияқты бірнеше ауруға байланысты ақуыздардың жылдам ыдырауына алып келеді.

Көп миелома

Леналидомид көп миеломаны емдеу үшін қолданылады. Ол талидомидтің анағұрлым күшті молекулалық аналогы болып табылады, ол ісік ангиогенезін, ісік секрециялайтын цитокиндерді және апоптозды индукциялау арқылы ісік көбеюін тежейді. Леналидомид толық немесе "өте жақсы ішінара" жауапқа жетуде тиімді және прогрессиясыз өмір сүруді жақсартады. Миелома үшін леналидомид қабылдап жатқан адамдарда жиі кездесетін қосымша әсерлерге нейтропения, терең тамыр тромбозы, инфекциялар және басқа гематологиялық қатерлі ісіктердің пайда болу қаупі жатады. Рецидивті немесе рефрактерлік көп миелома кезінде леналидомидті қолданудың пайдасы екінші бастапқы гематологиялық қатерлі ісіктердің пайда болу қаупінен асып түседі. Леналидомид алған адамдарда аутотрансплантация үшін дің жасушаларын жинақтау қиынырақ болуы мүмкін. 2017 жылы FDA автологтық дің жасушаларын трансплантациялаудан кейін көп миеломасы бар адамдарға дербес қолдау терапиясы ретінде (дексаметазонсыз) леналидомидті мақұлдады. 2009 жылы Ұлттық денсаулық сақтау және клиникалық тәжірибе институты Англия мен Уэльсте екі немесе одан да көп ем алған көп миеломасы бар адамдарды емдеу үшін опция ретінде леналидомид пен дексаметазонды біріктіруді мақұлдаған соңғы бағалау шешімін шығарды. Леналидомидті басқа дәрілермен бірге қолдану бағаланды. Леналидомид пен дексаметазон және үздіксіз бортзомиб, леналидомид және дексаметазон комбинациясы жалпы өмір сүру ұзақтығын арттыруы мүмкін болып көрінеді.

Миелодиспластикалық синдромдар

Леналидомидті АҚШ-тың Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 2005 жылдың желтоқсанында 5q хромосомалық делеция синдромы (5q синдромы) бар, сондай-ақ қосымша цитогенетикалық ақаулар бар немесе жоқ, төмен немесе орташа 1-деңгейлі тәуекелге ұшыраған миелодиспластикалық синдромдармен ауыратын адамдарға қолдануға мақұлдады. Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігі (EMA) 2013 жылғы 17 маусымда 5q хромосомалық делеция синдромымен, бірақ басқа цитогенетикалық ақаулары жоқ, қан құюға тәуелді және басқа емдеулер жеткіліксіз немесе тиімсіз деп табылған, төмен немесе орташа 1-деңгейлі тәуекелге ұшыраған миелодиспластикалық синдромдары бар пациенттерде қолдануға мақұлдады.

Мантиялық жасушалы лимфома

Леналидомидті FDA мантиялық жасушалы лимфомасы бар, кем дегенде екі бұрынғы емнен кейін ауруы қайталаған немесе прогрессияға ұшыраған емделушілер үшін, олардың бірі бортсомиб препаратын қамтыған, арнайы дәріхана арқылы таратылуын қажет ететін арнайы дәрі ретінде бекіткен.

Жағымсыз әсерлер

Эмбрио-ұрықтық токсикалық әсерінен басқа, леналидомид гематологиялық токсикалық әсер (нейтропения және тромбоцитопенияны қоса алғанда) және тромбоэмболия бойынша қара қорап ескертулерін қамтиды. Қайырлы емес әсерлерге тромбоз, өкпелік эмболия, гепатотоксикалық әсер, сүйек миының токсикалық әсері, нәтижесінде нейтропения және тромбоцитопения жатады. Миелосупрессия – дозаны шектейтін маңызды токсикалық әсер, бұл талидомидке тән емес. Леналидомид екіншілік қатерлі ісік, ауыр тері реакциялары, гиперсезімталдық реакциялары, ісік лизисі синдромы, ісік күшею реакциясы, гипотиреоз және гипертиреоз сияқты қосымша жағымсыз әсерлерге де байланысты болуы мүмкін. Жүкті әйелдерге немесе емделу кезінде жүкті болу мүмкіндігі бар адамдарға тағайындауға болмайды.

Веналық тромбоэмболия

Леналидомид, оның түпкілікті қосылысы талидомид сияқты, веналық тромбоэмболияны тудыруы мүмкін, бұл оларды қолданумен байланысты қауіпті асқыну. Дексаметазон, мельфалан немесе доксорубицинмен бірге талидомид немесе леналидомид қабылдаған көп миеломасы бар пациенттерде веналық тромбоэмболияның жоғары деңгейі анықталды.

Стивенс- Джонсон синдромы

2008 жылдың наурызында АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) леналидомидті қауіпсіздік мәселелеріне байланысты тергеу жүргізіліп жатқан жиырма рецепт бойынша берілетін дәрі-дәрмектің тізіміне қосты. Дәрінің Стивенс-Джонсон синдромы – өмірге қауіпті тері жағдайының даму қаупін арттыру мүмкіндігі зерттелді.

FDA қауіпсіздікті үнемі қайта қарастыруда

2011 жылы FDA клиникалық сынақтарды қайта қарауды бастады, олар жедел миелогенді лейкемия және В жасушалы лимфома сияқты қатерлі ісіктердің пайда болу қаупінің жоғары екенін көрсетті, бірақ пациенттерге леналидомидпен емдеуді тоқтату туралы кеңес бермеді.

Әрекет ету механизмі

Леналидомид CRL4CRBN E3 убиквитин лигазасының субстрат таңдауын өзгертеді, бұл ДНК байланыстырушы протеин 1 (DDB1), куллин 4a (CUL4A), куллин регуляторы 1 (ROC1) және цереблон (CRBN) тұратын кешен. Атап айтқанда, IKZF3 жоғалуы интерферонды реттеуші фактор 4 (IRF4) экспрессиясын төмендетеді. 2013 жылы Ұлыбританияның Денсаулық сақтау және күтім сапасын бағалау институты (NICE) Англия мен Шотландияда "сүйек қабыршасының миелодиспластикалық синдромының (МДС) нақты бір түрімен ауырған адамдарды емдеу үшін" леналидомидті мақұлдамады, себебі Celgene "сүйек қабыршасының миелодиспластикалық синдромының (МДС) нақты бір түрімен ауырған адамдарды емдеу үшін леналидомидтің ай сайынғы бағасын негіздеу үшін жеткілікті мәліметтер ұсынбады". Австралияда 25 мг леналидомид таблеткаларының 21 күндік курсы Medicare бойынша A$2397 тұрады, бірақ пациент Фармацевтикалық көмек бағдарламасы арқасында бар болғаны $30 төлейді.