Кіріспе
Salvelinus - сальмоноид балықтар туысы, көбінесе шар немесе шара деп аталады; кейбір түрлері "форель" деп те аталады. Salvelinus - Salmonidae тұқымдасының ішіндегі Salmoninae кіші тұқымдасының мүшесі. Бұл туыс солтүстік аймақтарда кең таралған, және оның көптеген өкілдері негізінен тұщы суларда тіршілік ететін, суық суды ұнататын балықтар. Көптеген түрлері теңізге де көшіп жүреді. Көбінесе шарларды қараңғы денесіндегі ақшыл кремді, қызғылт немесе қызыл дақтар арқылы тануға болады. Жылтыр қабықтары кішкентай, бүйірлік сызық бойында 115–200 қабықша болады. Кеуде, жамбас, аналь және құйрық қанаттарының төменгі бөлігі қар ақ немесе қаймақ түсті жиектерімен шеңберленген. Бұл туысқа жататын көптеген балықтар спорттық балық ретінде танымал, ал көл форелі (S. namaycush) және арктикалық шар (S. alpinus) коммерциялық балық аулау және/немесе аквамәдениет объектілері болып табылады. Кейде мұндай балықтар қашып, инвазивті түрлерге айналады. Теңіз шарлары – кейбір көлдердің терең бөліктерінде 80 метрден төменде тіршілік ететін шараның кішкентай түрлері. Олар судың сапасының өзгеруіне өте сезімтал, және Salvelinus neocomensis түрінің бірі ХХ ғасырда жойылып кетті.
Salvelinus is a genus of salmonid fish often called char or charr; some species are called "trout". Salvelinus is a member of the subfamily Salmoninae within the family Salmonidae. The genus has a northern circumpolar distribution, and most of its members are typically cold water fish that primarily inhabit fresh waters. Many species also migrate to the sea. Most char may be identified by light cream, pink, or red spots over a darker body. Scales tend to be small, with 115–200 along the lateral line. The pectoral, pelvic, anal, and the lower aspect of caudal fins are trimmed in snow white or cream leading edges. Many members of this genus are popular sport fish, and a few, such as lake trout (S. namaycush) and arctic char (S. alpinus) are objects of commercial fisheries and/or aquaculture. Occasionally such fish escape and become invasive species. Deepwater char are small species of char living below 80 m in the deep areas of certain lakes. They are highly sensitive to changes in the quality of the water and one species, Salvelinus neocomensis, was driven to extinction in the twentieth century.
Этимология
"Char" немесе "charr" атауларының шығу тегі белгісіз, бірақ бұл атау кельт тілінен шыққан болуы мүмкін, мысалы, ирланд тіліндегі ceara сөзі "жанғыш қызыл" деген мағынаны білдіреді (кейбір кельт есімдерінде кездеседі), бұл Арктикалық шардың жарқын қызыл ішкі жағына байланысты болуы мүмкін; немесе, мүмкін, орта төменгі неміс тілінен алынған schar сөзі ("камбала, тілбурыш") немесе протогерман тілінен *skardaz немесе *skeraną сөздері ("кесу немесе қырқу") қатысты болуы мүмкін, соңғысы оның сынық тәрізді пішінін сипаттауы мүмкін.
Таксономия
Қазіргі уақытта Salvelinus туысының үш кіші туы бар: Baione, Cristovomer және Salvelinus sensu stricto. Baione, туыстың ең төменгі тармағы, бұлақ алабұғасын (S. fontinalis) және, болжам бойынша, жойылған күміс алабұғаны (S. agassizii) қамтиды. Cristovomer тек көл алабұғасын (S. namaycush) қамтиды. Қалған барлық түрлер Salvelinus кіші туысына жатады. Егер ұзын жүзбеқанатты шара (Salvethymus svetovidovi) Salvelinus туысының құрамына енгізілсе, ол Salvethymus кіші туына жатқызылып, төртінші кіші туы қосылады.
Гибридтер
S. alpinus × S. fontinalis – Эльзас шарлы шаяны
S. namaycush × S. fontinalis – шпал, бруккинау
S. fontinalis × Salmo trutta – жолбарыс сұрқарсығы
S. leucomaensis x O. masou – өзен макрелі, Кавасаба
S. namaycush × S. fontinalis – splake, brookinaw
S. fontinalis × Salmo trutta – tiger trout
S. leucomaensis x O. masou – river mackerel, Kawasaba