Кіріспе

Оңтүстік Африка футбол қауымдастығы (әдетте SAFA деп аталады) – Оңтүстік Африка Республикасындағы (ОАР) футбол спортын басқаратын ұлттық басқару органы және Африка Футбол Конфедерациясының (CAF) мүшесі. SAFA 1991 жылы құрылған. Оңтүстік Африка футбол қауымдастығы – Оңтүстік Африкадағы Оңтүстік Африка футбол қауымдастығы деп аталатын екінші футбол қауымдастығы және ФИФА-ға мүше болған Оңтүстік Африкадағы екінші футбол қауымдастығы. Қазіргі Оңтүстік Африка футбол қауымдастығы, алдыңғысына қарағанда, құрамында әртүрлі ұлт өкілдерінен тұратын ұлттық команда құруға мүмкіндік береді. SAFA 1992 жылы ФИФА-ға қабылданды және одан бері оның бас командасы Африка Ұлттары Кубогы мен ФИФА Әлем Чемпионатында Оңтүстік Африка атынан өнер көрсетіп келеді. SAFA ФИФА-ға мүше болғаннан бері Оңтүстік Африка COSAFA Кубогының бірнеше турнирін, 1996 жылғы Африка Ұлттары Кубогын және 2010 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатын қабылдады. Оңтүстік Африка футбол қауымдастығы Оңтүстік Африка ұлттық футбол құрамаларын (ерлер және әйелдер) және Оңтүстік Африка футбол лигасы жүйесінің үшінші және төменгі лигаларын басқаруға жауапты. Премьер Лига футбол лигасының жоғарғы екі дивизионын және бірнеше кубок турнирлерін басқарады.

Оңтүстік Африка футбол ассоциациясы (1892)

Оңтүстік Африкадағы алғашқы футбол ассоциацияларының құрылуына көптеген британдық сарбаздардың Оңтүстік Африкаға келуі ықпал етті. Алғашқы Оңтүстік Африка футбол ассоциациясы 1892 жылы құрылған, тек ақ нәсілділерден тұратын ұйым болды. Жыл Керри кубогының матчымен басталды, онда Батыс провинциясы Грикваланд-Вестті жеңді. SAFA құрылғанға дейін матчтар өткізіліп жатты, ал 1882 жылы Натал футбол қауымдастығы бес футбол клубымен құрылды. Спортты бастапқыда ағылшын тілді қауымдастық қолдады, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропа елдерінен келген иммигранттар да қолдау көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Йоханнесбургтегі жергілікті матчтарға 20 000-нан астам көрермен жиналды. Футбол мен регби арасында жақсы қарым-қатынас болды, футбол клубтары регби алаңдарын пайдаланды. Көптеген Премьер-Лига клубтары әлі күнге дейін регби стадиондарын пайдалануда. Оңтүстік Африкаға алғашқы шетелдік клуб ретінде 1897 жылы ағылшындық «Коринтианс» клубы келді, бұл клуб 23 матчтың ешқайсысында жеңілмеді. 1906 жылы Буэнос-Айресте Аргентинаға қарсы алғашқы халықаралық матч өтті, Оңтүстік Африка 1:0 есебімен жеңіске жетті. 1907 жылы алғашқы қара нәсілділер футбол қауымдастығы құрылды: Дурбан және аудандық африкалық футбол қауымдастығы. Оңтүстік Африка футбол ассоциациясы континенттегі алғашқы ұлттық басқарушы орган болып табылады және 1910 жылы ФИФА-ға қосылды. 1892 жылғы SAFA Африка құрлығында ФИФА-ға қосылған алғашқы қауымдастық атанды. SAFA 1924 жылы ФИФА-дан шығып, кейіннен 1952 жылы толық мүшелікке қайта ие болды. Оңтүстік Африка футбол ассоциациясы Оңтүстік Африканың атынан әлемдік футболда (ФИФА) өнер көрсету құқығы үшін Оңтүстік Африка футбол федерациясымен (SASF) күресті. SASF футболшылардың үштен екі бөлігі өздерінде тіркелгенін ескере отырып, Оңтүстік Африканың заңды өкілі екенін мәлімдеді. SAFA жаңа құрылған Африка футбол конфедерациясының 1957 жылғы Африка Ұлттары кубогында ойнауы тиіс болған, бірақ олар қатыспады. SAFA мен Эфиопия, Египет және Суданның өкілдері арасындағы кездесулердің протоколы өрт сөндіру кезінде жоғалып кетті, сондықтан олардың қатыспауының нақты себебі белгісіз. 1991 жылдың 8 желтоқсанында көптеген қарсылас футбол ассоциациялары «бірлік» процесінде бірігіп, нәсілдік дискриминациясыз Оңтүстік Африка футбол ассоциациясын құрды. 1992 жылдың қаңтар айында Африка футбол конфедерациясы Оңтүстік Африканы өз ұйымына қайта қабылдады.

Оңтүстік Африка футбол ассоциациясы (1991)

Жаңа Оңтүстік Африка Футбол қауымдастығы 1991 жылдың 23 наурызында құрылды, бұл Оңтүстік Африкадағы спортты барлық өткен нәсілдік ажырымшылықтан құтқаруға бағытталған ұзақ бірігу процесінің нәтижесі болды. Бір айдан кейін Дакарда (Сенегал) Африка Футбол Конфедерациясының (CAF) конгресінде SAFA делегациясы тұрған жерде құрметпен қарсы алынды, онда Оңтүстік Африкаға бақылаушы мәртебесі берілді. Оңтүстік Африканың әлемдік басқарушы орган ФИФА-ға мүшелігі 1992 жылдың маусым айында Цюрихте өткен конгресте расталды. CAF-қа мүшелік автоматты түрде жүзеге асты және Оңтүстік Африка қайтадан әлемдік аренаға оралды, сондай-ақ 2010 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатын Оңтүстік Африкада өткізу құқығын алды. Бір ай ішінде елде алғашқы халықаралық матч өтті, әлем чемпионатына іріктеу кезеңінің ширекфиналисі Камерун бірлік процесін тойлау үшін үш матч өткізуге келді. 1992 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Африка Ленасияда 16 жасқа дейінгі Ботсванаға қарсы өзінің алғашқы жасөспірімдер арасындағы халықаралық матчын өткізді. Осы күнге дейін ел ФИФА мен CAF жарыстарында, 17 жасқа дейінгілерден бастап ұлттық құрама деңгейіне дейін және әйелдер құрамасымен де қатысып келеді. Алты жылдың ішінде SAFA 1998 жылы Францияда өткен Әлем Чемпионатының финалына қатысуға жолдама алды, 1996 жылы Африка Ұлттары Кубогының финалында Африка чемпионы атағын жеңіп алды, ал екі жылдан кейін Буркина-Фасода күміс жүлдегер атанды. 20 жасқа дейінгілер арасында Оңтүстік Африка 1997 жылы Мароккода өткен Африка Жастар Чемпионатында екінші орын алды және Малайзияда өткен 1997 жылғы ФИФА Жастар Әлем Чемпионатына қатысуға жолдама алды. 17 жасқа дейінгілер арасында Оңтүстік Африка 2015 жылы Нигерде өткен Африка 17 жасқа дейінгілер Чемпионатында екінші орынды иеленді, соның арқасында Чилиде өткен 2015 жылғы ФИФА 17 жасқа дейінгілер Әлем Чемпионатына қатысуға құқылы болды. Клубтық деңгейде Орландо Пайретс 1995 жылы беделді Африка Чемпиондар Кубогын жеңіп алды, бұл 30 жылдан астам уақыттан бері атақты жеңіп алған Оңтүстік Африка аймағының алғашқы клубы болды. «Пайретс» командасы бұл жарыста алғаш рет ойнады және Пил Сүйеті жағалауындағы Пил Сүйетінде үйден тыс жерде жеңіс одда. Мамелоди Сандаунс 2016 жылы CAF Чемпиондар Лигасын жеңіп алды және Жапонияда өткен 2016 жылғы ФИФА Клубтар Әлем Чемпионатына қатысты, бұл ФИФА Клубтар Әлем Чемпионатындағы олардың алғашқы қатысуы болды. Көзге көрінбейтін жағынан SAFA футболды Оңтүстік Африка қоғамының барлық деңгейіне жеткізу үшін қажетті құрылымды ұйымдастыру үшін көп еңбек етті. Қазір 12 жасқа дейінгі жастағы ұлттық жарыстар бар, елдің түкпір-түкпірінде білікті жаттықтырушылар жұмыс істейді және 52 аймаққа бөлінген тоғыз провинциялық филиал бар.