Кіріспе

Рим папасы Иоанн Павел II-нің Шығыс православие шіркеуімен қарым-қатынасы, Рим католиктері мен Шығыс православие арасындағы қарым-қатынастың маңызды жақсаруымен сипатталды.

Румыния

1999 жылдың мамыр айында Рим папасы Иоанн Павел II Румыния православие шіркеуінің патриархы Теоктисттің шақыруымен Румынияға келді. Бұл, 1054 жылы Шығыс православиесі мен Батыс католицизмін бөліп тұрған Шығыс-Батыс схизмасынан бері, Папаның православие басымдығы бар елге алғашқы рет сапары болды. Рим папасы келген кезде, патриарх және Румыния президенті Эмиль Константинеску оны қарсы алды. Патриарх: «Христиандық тарихтың екінші мыңжылдығы шіркеу бірлігіне ауыр соққымен басталды; осы мыңжылдықтың соңы христиандық бірлікті қалпына келтіруге нақты бейілділікпен толы болды» деді. 9 мамырда Папа мен Патриарх әрқайсысы екіншісі өткізген құлшылыққа қатысты (тиісінше православиелік литургия және католиктік мисса). Ашық ауада өткен құлшылыққа жүздеген мың адам келді. Рим папасы жиналған халыққа: «Мен сіздердің араларыңызда шынайы бірлікке деген құштарлықпен ғана келдім. Көп ұзамай бұрын Рим епискобының Румыниядағы иманды бауырларына баруы ойға келмейтін нәрсе еді. Бүгін, ұзақ азап пен қуғын-сүргіннен кейін, біз енді бейбітсілік сүйісіп, бірге Раббыны мақтай аламыз» деді. Румынияның православие халқының көп бөлігі христиандық қайта бірігу идеясына жылы қарайды.

Грекия

2001 жылы Жохан Павел II 1291 жылдан бері Грекияға сапармен келген алғашқы Папа болды. Афинада Папа Грекия шіркеуінің басшысы архиепископ Христодулоспен кездесті. Бұл сапар Украина қоғамына зор әсер етті. Папа Украинадағы барлық шіркеулер мен діни ұйымдар кеңесінің басшыларына үндеп, "ашық, төзімді және шыншыл диалог" орнатуға шақырды. Киевте Папа өткізген қасиетті қызметке шамамен 200 мың адам қатысты, ал Львовтағы қасиетті қызметке бір жарым миллионға жуық адам жиналды. Иоанн Павел II Ұлы Скизманың аяқталуы – өзінің ең қастерлі тілегінің бірі екенін айтты. Латын және Византия дәстүрлеріне байланысты католик және Шығыс православие шіркеулері арасындағы келіспеушіліктің жойылуы оған жеке қызығушылық тудырды. Жохан Павел II бірнеше жыл бойы диалог пен бірлікті қамтамасыз етуге белсенді түрде тырысты, 1988 жылы Euntes in mundum құжатында "Еуропаның екі өкпесі бар, ол екеуін де қолданбаса ешқашан толық дем алмайды" деп мәлімдеді.

Сербия

Серб Православие шіркеуімен қарым-қатынас мәселесінде, Папа Иоанн Павел II хорват католик дін қызметкерлерінің Екінші дүниежүзілік соғыстағы устаза режиміне қатысуына байланысты туған даулардан қашып құтыла алмады. 1998 жылы ол Хорватияның соғыс кезеңіндегі Загреб архиепископы Алойсиус Степинакты қасиетті деп жариялады, бұл қадам сербтер мен яһудилерге қарсы геноцид жасаған фашистік режиммен белсенді түрде ынтымақтасқан деп санайтындар тарапынан жағымсыз қабылданды. 2003 жылғы 22 маусымда ол Босния және Герцеговинадағы Баня-Лука қаласына сапар шекті, бұл қала 1992-1995 жылдардағы соғысқа дейін көптеген католиктермен қоныстанған, бірақ содан бері негізінен православиеленген. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс және Югославия соғыстары кезінде үлкен дау-дамай мен қиындықтарға толы болған Петричевац монастырында мисса өткізді.

Беларусь

Беларусьдегі католиктер (халықтың кемінде 10-15 пайызы) Рим папасының өз еліне сапармен келуін үміттенеді, ол өзі де осы сапарды жасағысы келді. Бірақ Ресей православие шіркеуі мен Беларусь президенті Александр Лукашенконың қарсылығы сапардың орын алмауына себеп болды.

Польша

Папаның Польша автокефалды православие шіркеуімен қарым-қатынасы бірқатар жауынгерлік әрекеттермен сипатталды. Папа «Солидарлық» пен католик бағытын қолдады, ал Польша Біріккен жұмысшылар партиясы православие шіркеуі ығыстырылған, бірақ жалғыз ресми мемлекеттік дін ретінде орыс үлгісін ұстанды. Партияның ресми құжаттарында католицизмді православие шіркеуінің пайдасына қабылдау, дамыту және жою қажеттігі нақты көрсетілген.

Ресей

Рим папасы өзінің бүкіл понтификаты бойында Ресейге барудың өзінің ең үлкен армандарының бірі екенін айтып келді, бірақ бұл ешқашан іске аспады. Ол ғасырлар бойы Рим католик және орыс православие шіркеулері арасында туындаған мәселелерді шешуге бірнеше рет тырысты, мысалы, 2004 жылдың тамызында Қазандық Құдай анасының иконасын қайтарды. Дегенмен, православие тарапы ынтасыздық танытты, мынадай мәлімдеме жасады: "Папаның Ресейге сапары туралы мәселе журналистердің шіркеулер арасындағы, қазір шешуге келмейтін мәселелермен емес, Ресейден заңсыз ұрланған көптеген қасиетті нәрселердің біреуін қайтарумен байланысты." (Всеволод Чаплин).