Кіріспе

Көз айнегінің түрі

Айналы көз айнектер – линзалардың сыртында шағылыстырғыш жабын (айна жабыны немесе жылтырауыш жабын деп аталады) бар, олардың сыртынан қарағанда кішкентай айналар сияқты көрінуін қамтамасыз етеді. Линзалар көбінесе көруге қоңыр немесе сұр түс береді. Айна жабыны түсті линза арқылы өтетін жарықты тағы 10–60% азайтады, бұл оны құмды, сулы, қарлы және биік таулы жағдайлар үшін ерекше пайдалы етеді. Айналы көз айнектер бір жақты айналар болып табылады. Айнаның түсі линзалардың түсіне тәуелді емес, жабынның қалыңдығы мен құрылымымен анықталады. АҚШ-тағы полиция қызметкерлері арасында олардың танымал болуы оларға "полиция көзілдіріктері" деген лақап ат берді. Олардың ең танымал екі стилі – металл рамкаға орнатылған екі линза (әдетте авиаторлармен шатастырылады) және оралымды (бір бөлікті, тегіс, жартылай дөңгелек линза, ол екі көзді де және қорғаныш көзілдіріктерімен жабылған беттің көп бөлігін қамтиды, минималды пластик рамкамен және мұрынға арналған пластик бөлікпен біріктірілген). Оралымды көз айнектер экстремалды спорт түрлерінде де кең таралған.

Жарық түсіретін қаптама

Айна жабынының ең қарапайым түрі – иондық сәулемен, шашырату немесе булану арқылы жаралған, қолайлы металдың жұқа қабаты. Дегенмен, мұндай жабын сызалуға өте сезімтал және әсіресе тұзды су сияқты коррозиялық ортада нашарлайды. Айналы әйнектердегі шағылыстыратын жабын өте нәзік және сызалуға бейім болуы мүмкін. Кейбір жоғары сапалы күн көзілдіріктері сызалуға қарсы жабынмен келеді. Күн көзілдірігін қорғау және сызалу немесе зақымданудың алдын алу үшін шаралар қолдануға болады. Күн көзілдірігін микроталшықты мата немесе көзілдірік тазалағыш сияқты арнайы тазалау құралдарын пайдаланып, үнемі тазалаңыз. Күн көзілдірігіңізді машина сияқты экстремалды ыстық немесе суыққа ұшыратпаңыз. Күн көзілдірігінің линзаларына қол тигізбеңіз, қолдарыңыздағы майлар зақымдауы мүмкін. Күн көзілдірігіңізді қорғау үшін арнайы қалта қолданыңыз. Заманауи шағылыстыратын жабындар әдетте диэлектрлік материалдардан және кейде металдардан жасалған, белгілі бір қалыңдыққа ие бірнеше кезектесетін қабаттардан тұрады. Металл қабаты титан, никель немесе хромнан, немесе нихром немесе Инконел сияқты қорытпалардан жасалуы мүмкін, ал қалыңдығы 0,5-тен 9 нанометрге дейін жетеді. Диэлектрлік қабатқа хром оксиді, кремний диоксиді немесе титан диоксиді сияқты қолайлы оксидтер жатады; оның қалыңдығы нәтижесінде алынған диэлектрлік айнаның шағылыстыру қасиеттерін анықтайды. Өндіріс процесі антирефлекстік жабын жасауға ұқсас, ал айна және антирефлекстік жабындар бірдей операциялар тізбегінде жабылуы мүмкін.

Тарих

Күн көзілдірігінің басты мақсаты күннің зиянды ультракүлгін сәулелерінен қорғау болды және қазір де солай. Тарих бойында күн көзілдірігінің дамуы күннен қорғау үшін кигізілетін көзілдіріктен гөрі, көбінесе сәндік бұйым ретінде өзгерді. "Күн көзілдірігі" термині 1900 жылдар шамасында қолданыла бастады. Оған дейін күн көзілдірігі тек қана экстремалды ауа райы жағдайында, мысалы, полярлық саяхатшылар немесе экваторлық колонияларға сапар шегетін адамдар үшін қолданылған. Эдвин Х. Лэнд сәуленің шағылысуын қамтамасыз ететін материалды – Полароидті ойлап тапты. Бұл шағылысатын көзілдіріктер жарықты шағылыстыратын материалдың көмегімен жұмыс істеді. Осылайша күн сәулесі көзілдіріктен және көзден алыс ұсталды. Көптеген көзілдіріктерге қосымша қараңғы түс беріліп, көлеңке және күннен қосымша қорғаныс қамтамасыз етілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Ray-Ban Эдвин Х. Лэнд жасаған жарықтандырмайтын технологияны пайдаланды. Ray-Ban көзілдіріктері II дүниежүзілік соғыстағы ұшқыштар үшін қорғау көзілдіріктерінен әлдеқайда жақсырақ болды. Қорғау көзілдіріктері ұшқыштарды күннен тиісті деңгейде қорғамады, бұл олардың жұмысын нашарлатты. Биіктікке көтерілгенде, қорғау көзілдіріктері мұздап, жарамсыз болып қалатын. Кокпит дизайнының жаңаруы қорғау көзілдіріктерін толығымен алып тастауға және Ray-Ban көзілдіріктерін негізгі қорғаныс құралы ретінде пайдалануға мүмкіндік берді.

Киберпанк

Киберпанк ғылыми фантастиканың бір тармағы ретінде жіктелуі мүмкін, әдетте технологияға көп көңіл бөлетін болашақ қоғам. Айналы көзілдірік киберпанк мәдениеті мен стилінің маңызды бөлігіне айналды. "Матрица" және "Терминатор" сияқты танымал фильмдерде киберпанк тақырыптарын көруге болады. "Матрица" фильмінің басты кейіпкерлерінің бірі фильмнің барысында айналы көзілдірік киеді. Брюс Стерлинг құрастырған киберпанк әңгімелерінің алғашқы антологиясы "Көлеңкелер" деп аталады.