Кіріспе

Сент-Аугуста немесе Сент-Аугуста, бұрын Вентура деп аталған, – АҚШ-тың Миннесота штатындағы Стернс округінде орналасқан қала, тікелей Сент-Клауд қаласының оңтүстігінде жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 3 497 адамды құрайды. Сент-Аугуста Сент-Клауд қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

1997 жылы Американың діни сәулетінің тарихшысы Мэрилин Дж. Чиат аймақтың ерте тарихын былайша сипаттады: «Франсис Х. Пирц, Миннесотаның орталық бөлігіндегі үндістерге миссионер, 1851 жылы неміс католик газеттерінде католиктердің қоныстануын қолдайтын бірқатар мақалалар жариялады. Көптеген иммигранттар, негізінен немістер, сондай-ақ словендер мен поляктар жауап берді. Қазіргі Стернс округінде 20-дан астам приход құрылды, олардың әрқайсысы шіркеуге бағытталған шағын елді мекендердің орталығы болды. Шаруалардың жағдайы жақсарған сайын кішкентай ағаш шіркеулердің орнына 1873 жылы салынған готикалық стильдегі тас ғимараттар, мысалы, «Құдайдың көмегімен Әулие Мария» сияқты кірпіш немесе тас ғимараттар салынды. Стернс округі өзінің неміс тілдік ерекшелігін сақтап, әлі де Англо-Америкадағы ең ірі ауылдық католиктер қауымының біріне мекен жай. Сент-Августа атын алған себебі, Әке Пирц кездейсоқ түрде, олардың приход шіркеуін салуға бұрын таңдалған жақын жердегі егістікте Әулие Августинге арналған неміс тіліндегі қасиетті карточканы тапты. Әке Пирцтің ұсынысымен қалаға киелі есім берілді, бірақ қаланың аты осы процесте шатастырылып алынған. Дегенмен, түпнұсқа қасиетті карточка әлі де приход мұрағатында сақтаулы. Стернс округінің көптеген неміс қауымдастықтарында болғандай, Сент-Августаның алғашқы қоныстанушыларының арасында неміс-еврей тегінен таралған кем дегенде бір католик отбасы болды. Отбасының бастысы Бальдассар Майер (1816-1890), Баден Ұлы Герцогтығының тумасы. Православтық иудаизмде тәрбиеленген Майер, Огайо штатының Мерсер округінде тұратын голланд-американдық Елизавета Хагедорнға үйленер алдында Рим-католик дініне ауысты. 1865 жылы алғаш келген сәттен бастап Майер отбасы «Құдайдың көмегімен Әулие Мария» приходының жұмысына белсенді қатысты, ал Бальдассар Майер 1870 жылдардың басында қазіргі шіркеу ғимаратын салуға көмектесті. Алайда, ол еврей тегіне деген құрметін сақтап қалды және 1890 жылдың 4 шілдесінде қайтыс болғанға дейін Майер кипасын сұрап, өлім төсегінде отырып, еврей Киелі кітабынан екі дәстүрлі бата оқыды, бұл оның отбасына деген махаббатын және олардың болашағына деген үмітін білдірді. Бальдассар Майер «Есет Хайыл» («Батыр әйел») кітабынан (Нақыл сөздер, 31-тарау, 10-31 аяттар) әйелі үшін, ал «Біркүт Коханим» («Құдайдың батасы») кітабынан (Сандар, 6-тарау, 23-27 аяттар) балалары мен немерелері үшін оқыды. Стернс округінің көптеген неміс қауымдастықтары сияқты, Сент-Августа да Американың барлық соғыстарында, Американдық Азамат соғысынан бастап қазіргі уақытқа дейін, тіпті екі дүниежүзілік соғыста Сент-Августа мен Люксембургтің ата-бабаларының отанына (die alte Heimat) қарсы күрескен АҚШ әскеріне еріктілерді көптеп жіберді. Әрбір Еске алу күні жергілікті Америка легионы мен қосымша күштері қаладағы үш зиратта жыл сайын рәсімдер өткізеді, оның барысында барлық қайтыс болған жергілікті ардагерлердің есімдері дауыстап оқылады. Тыйым салу дәуірінде Стернс округінің басқа ауылдары сияқты, Сент-Августа да «Миннесота 13» деп аталатын өте сапалы ай шайырын жасырын құю орталығы болды. Жергілікті тарихшы, әпке Янис Ведлдің айтуынша, «Адамдар шөлдеп, өздері сыра мен арақ жасап, сату үшін әкелетін. Заң бұзылғаннан кейін, сусынды бөтелкелерді лақтырып тастады. Бір уақытқа дейін Генри Кейтердің фермасының жанындағы бөгеттің батыс жағында ай шашы құю қондырғысы болды. Бір күні түнде Шилл залында би кезінде үлкен жарылыс естіліп, бөгеттің жанында үлкен өрт көрінді. Федералдық агенттер ай шашы құю қондырғысын тауып, оны жарылтып жіберді». Сондай-ақ, әпке Янис айтқандай, «Тыйым салу заңы күшін жойған жылы (1933), Мэтт пен Мари Рамахер бұрынғы Beumer дүкенін сатып алып, Сент-Августаның орталығында азық-түлік дүкені мен бар ашты. Бұл пиво сату қайтадан заңды болғаннан кейін Сент-Августа қалашығында жұмыс істейтін алғашқы бар еді». Бастапқыда Сент-Августа қалашығы, 2000 жылдың 2 мамырында Сент-Клауд қаласының аннексиялауына жол бермеу үшін қала ретінде құрылды. Сент-Августа 1850 жылдары жергілікті шіркеудің атымен аталды. Қалада тарихи орындардың ұлттық тізілімінде көрсетілген бір мүлік бар: 1873 жылғы «Құдайдың көмегімен Әулие Мария» шіркеуі және оның 1890 жылғы ректориясы. Ұзақ уақытқа дейін Сент-Августа ресми түрде сол кездегі губернатор Джесси Вентураның құрметіне Вентура деп аталды, бірақ сайлаушылар қала құрылғаннан кейін бірнеше айдан соң оның қазіргі атын шешті және қаланың аты 2000 жылдың 7 қарашасында ресми түрде Сент-Августа деп өзгертілді.

Қасиетті Бонифаций шіркеуі және діни сапарлар орны

Қасиетті Бонифаций шіркеуі ретінде белгілі христиан қажылық орыны (Wahlfahrtsort) (Gnadenkapelle) 1877 жылы, салқын көктемге жақын орналасқан, әлдеқайда әйгілі "Аспенсия шіркеуі" сияқты, Рокки тауларының шегірткелерінен құдайлық көмек тілеудің соңғы әрекеті ретінде салынған; қазір жойылған алып шегірткелер түрі, олардың құрлықты жабатын ұлы көші-қоны күн сәулесін тосып, Лора Ингаллс Уайлдердің "Плюм өзенінің жағалауында" романында сипатталғандай, 1856 мен 1902 жылдар аралығында Солтүстік Америкадағы шаруа қожалықтарын қиратқан. 1874 жылғы төрт жылдық шегіртке жұтағы туралы әйгілі Сестра Янис Ведл, O. S. B. былай деп жазды: "Бұл алып жәндіктер өздерінің жолындағы барлық нәрсені – егістікті, кір жуғышқа ілінген киімдерді, тіпті қоршау бағаналарын жойды. Ешнәрсе қауіпсіз емес еді, көптеген отбасылар қысқа дайындаған барлық өнімдерін және сатуға немесе малға беруді жоспарлаған егістіктерін жоғалтты. Адамдар жәндіктерді қуғанмен, олардың саны соншалықты көп болғандықтан, Құдайдың көмегінсіз өмірлерін сақтап қалуға үміттері болмады. Сент-Аугуста және Люксембург приходтары шіркеу салуға уәде берді және әр жыл сайын болашақ апаттардан сақтану үшін дұға ету үшін қажылыққа баруға міндеттенді". Жергілікті фермер Генри Кейтер жер учаскесін сыйға тартты, ал кейіннен Игнац Хенкемейер еске алды: "Шегірткелер қатты болды. Барлығы құрғап қалды. Сент-Бонифацийдегі жұмысты аяқтағаннан кейін, жаңбыр жауды, ал барлық шегірткелер ұшып, жоғалып кетті". Жыл сайынғы қажылықтар көп жылдар бойы 5 маусымда, ағылшын бенедиктин миссионері, епископ және мартир, германиялық халықтарды христиандыққа айналдыруға үлкен үлес қосқан және әлі де "германдардың елшісі", германосфераның және неміс диаспорасының қасиетті қамқоршысы болып есептелетін Сент-Бонифацийдің мерекесінде жалғасты. Әке Роберт Дж. Войт айтқандай: "Әйелдер шіркеуді гүлдермен безендірді, ал хорлар өз кезегімен ән шырқады және орган әкелді. Шамамен жүз адам, дерлік барлық отбасыдан өкілдер келді. Олар жаяу келді, кейбіреулері алты шақырымға дейін, екеу-екеу болып, тәсбих дұғасын оқыды. Үлкен көлікті алып, халықты ертіп, түскі асты тасыды". Сент-Бонифаций күнінде тәсбих дұғасын оқыған қажылар әр "Ай Марияға сәлем" дұғасынан кейін қосымша тілек қосты: ("Heilige Bonifacius, bitte für uns!") ("Қасиетті Бонифаций, біз үшін дұға етші!"). Әке Кольман Дж. Барри айтқандай, Стернс округінің неміс мәдениетінде приход хорлары арасында дәстүрлі түрде өте күшті бәсекелестік болды. Ерте қоныстанған кезден бастап, әрбір жергілікті приход хоры Б. Х. Ф. Хеллебуштың "Католик әндері мен дұғалары кітабын" және ондағы алты "Песня Мессені" 1880 жылдары Грегориан әнінің Регенсбург стилі енгізілгенге дейін пайдаланды. Приход хорының жетекшілері көбінесе жергілікті мектеп мұғалімдері болып жұмыс істеді және дәстүрлі түрде (Kirchen Väter) немесе "Шіркеу Әкелері" деп аталды. Неміс тіліндегі католик әндері ([[Lied]]), әрқашан жағдайға сәйкес мұқият таңдалды және төменгі месса кезінде орындалды. Осы дәстүрлі приход бәсекелестігіне байланысты, Сент-Бонифаций күні қажылықтарынан кейін шіркеуде салтанатты жоғары месса өткізілген кезде, екі приход хоры да кезекпен ән шырқады. Мессадан кейін әдетте ашық ауада кешкі ас, би және неміс халық музыкасы орындалды. (Америкалық Азамат соғысындағы неміс американдықтарын қараңыз). Жергілікті деңгейде жиі орындалмаса да, соңғы ән неміс және австриялық әскери жерлеу рәсімдерінде, қарашаның ортасында Бундестагтағы және Неуэ Вахедегі халықтық күту күніндегі жылдық рәсімдерде, Германия Федеративтік Республикасының Еске алу күніне тең, және әр жылдың 20 шілдесінде Берлиндегі Бендлерблоктағы неміс қарсыласына арналған мемориалда орындалады. Кейде, дәстүрлі ирландтық үлгі күндеріне ұқсас, екі приход арасындағы бәсекелестік кешкі ас кезінде, әсіресе алкоголь қатысқанда, ұрыс-керіске әкелетін. Әке Роберт Дж. Войт айтқандай: "1960 жылы Фр. Луи Трафлер, O. S. B. осы жазушыға өзі куә болған Сент-Бонифаций шіркеуіндегі оқиғалар туралы айтып берді. Пикникте жақсы көңілмен пікірталас болар еді. Люксембургтер Сент-Аугустанерлерді (Speckfresser) деп атады, өйткені олар байырақ және ет жейтін. Сент-Аугустанерлер Люксембургтерді (Knochenknarrer) деп атады, өйткені олар сүйектерді шайнауға мәжбүр болды. Кейде олар бір-бірін ағынның үстінен бір тақтайдан өтуге шақырып, әрқайсысы екіншісін суға лақтыруға тырысатын. Бұл жастардың арасындағы ұрыс-керіспен аяқталуы мүмкін. Күннің соңында қоңырау соғылып, бәрі қайтадан жақсы бала болу үшін өздерінің шіркеулеріне қарай жүріп кетеді. Жазушы Джозеф Кноллдың Пиерзде айтқан сөзін еске алады: ('Sogar beim Begräbnis müß man Spaß haben, sonst geht niemand mit') ('Тіпті жерлеу рәсімінде де көңіл көтеру болуы керек, әйтпесе ешкім қатыспайды'). Приход мүшелері дұға ету үшін шіркеуге келді, бірақ сонымен қатар көңіл көтеруді де қалады". 1897 жылдан кейін қажылықтар тоқтатылды және шіркеу тасталып, ұмытылды. Неліктен дәстүрлі қажылық тоқтағанын сұрағанда, Мэри Кеннинг ханым: "Уәде берген адамдардың барлығы қайтыс болды немесе барарға тым ескі болды. Олардың балалары уәде бермегендіктен, олар оны жалғастыруға міндетті емес. Мен ойлаймын, ол бір түрлі тоқтап қалды" деді. 1937 жылы Генри Кейтердің шаруашылығын Мартин Либбесмейер сатып алды, ол үйіне жақын қолданылмай, құлап жатқан шіркеуді тауып қызығушылық танытты. Осы себепті, Мартин Либбесмейер Сент-Венделин шіркеуінің дін қызметкеріне Сент-Бонифаций шіркеуінің қираған қалдықтарымен не істеу керектігі туралы нұсқау сұрағанда, дін қызметкері оған оларды өртеуге кеңес берді. 1958 жылы Сент-Мэри көмекші шіркеуінің басшысы болғаннан кейін, Әке Северин Швитерс приход мүшелерін шіркеудің жергілікті мұра ескерткішінің маңызды екеніне және оны қалпына келтіру қажеттігіне көндіруде үлкен рөл атқарды. Оның ықпалымен приход мүшелері қираған қалдықтарды бастапқы орнына жақын орналасқан орманды төбеге көшіріп, мүмкіндігінше бастапқы ағаш және басқа материалдарды пайдаланып қайта құрды. Сент-Аугустин шіркеуі шығыс Сент-Клаудта Триденттік мессаны оқу үшін қажетті жаңа алтарь және барлық басқа заттарды сыйлады. Сент-Бонифаций күні 1961 жылға қарай шіркеу жыл сайынғы қажылықтарды қайта жандандыруға дайын болды, олар кейде әлі де жалғасуда. 1962 жылы екі ерікті адам осы орынға ағаштар отырғызды. Сонымен қатар, Рокки тауларының шегірткелерінің соңғы анықталған көрінісі 1902 жылы оңтүстік Канадада тіркелді. 2014 жылы, бір кезде күннің сәулесін тосып, Солтүстік Америкадағы шаруа отбасыларын ашаршылықтың қамытына жеткізген жәндіктер түрі Халықаралық табиғатты қорғау одағы тарапынан жойылған деп ресми жарияланды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 29,81 шаршы миль (77 км2) құрайды; оның 29,66 шаршы милі (77 км2) құрлық, ал 0,15 шаршы милі (0 км2) су. Миннесота штатының 15-ші тас жолы және 7-ші округтік тас жолы – Сент-Аугуста қаласындағы екі маңызды бағыт. 94 қарамағындағы АҚШ 52 тас жолы және 75-ші округтік тас жолы Сент-Аугустаның солтүстік-шығыс шекарасымен өтеді. Сент-Клауд қаласы Сент-Аугустаның тікелей солтүстігінде және солтүстік-шығысында орналасқан.