Кіріспе

Жалпы өнім мен кіріс арақатынасы

Экономикада жалпы факторлық өнімділік (TFP), сондай-ақ көп факторлық өнімділік деп аталады, әдетте жалпы өнімнің (мысалы, ЖІӨ) жалпы кіріс арақатынасы ретінде өлшенеді. Өндіріс технологиясы туралы кейбір жеңілдетуші болжамдар бойынша, TFP-нің өсуі өндірісте қолданылатын еңбек және капиталдың дәстүрлі түрде өлшенген кірісінің өсуімен түсіндірілмейтін өнімнің өсу бөлігін құрайды. TFP өнімді еңбек пен капиталдың салмақталған геометриялық орташасына бөліну арқылы есептеледі, мұнда еңбек үшін стандартты салмақ 0,7, ал капитал үшін 0,3 болып табылады. Жалпы факторлық өнімділік – бұл өндірістік тиімділіктің өлшемі, себебі ол белгілі бір көлемдегі кірістерден қанша өнім алуға болатынын көрсетеді. Бұл көрсеткіш елдер арасындағы жан басына шаққандағы табыстың айырмашылықтарының бір бөлігін анықтайды.

Есептеу

Төмендегі теңдеу (Кобб-Дуглас түрінде) жалпы өнімді (Y) жалпы факторлық өнімділіктің (A), капитал салымның (K), еңбек салымның (L) және осы екі салымның өнімге қатысу үлесінің (α және β сәйкесінше K және L үлесі) функциясы ретінде көрсету үшін жиі қолданылады. Мұндай теңдеулерде қалыпты жағдай бойынша A, K немесе L-дің артуы өнімнің артуына алып келеді.

Есептеу және нақтылау

Қалдық ретінде, жалпы факторлық өнімділік (ТФӨ) басқа компоненттердің бағалауларына да тәуелді. 2001 жылы Уильям Истерли мен Росс Левин орташа ел үшін ТФӨ-нің бір жұмысшыға шаққандағы өнімнің өсуінің 60 пайызын құрайтынын есептеді. Адам капиталы туралы 2005 жылғы зерттеу, теңдеудің еңбек компонентін бағалаудағы кемшіліктерді түзетуге тырысты, осы арқылы еңбек сапасының бағалауын жетілдірді. Атап айтқанда, білім беру жылдары көбінесе еңбек сапасының (және адам капиталының жиынтығының) көрсеткіші ретінде қарастырылады, бірақ бұл елдер арасындағы білім берудегі айырмашылықтарды ескермейді. Осы қайта бағалауларды пайдалану арқылы ТФӨ-нің үлесі айтарлықтай төмендеді. Роберт Айрес пен Бенджамин Уорр энергияны түрлендіру тиімділігін пайдалану арқылы модельді жақсартуға болатынын анықтады, ол технологиялық прогрестің шамамен көрсеткіші болып табылады.

Сын-пікірлер

"Жалпы" деген сөз барлық факторлар өлшенгенін көрсетеді. Ресми статистиктер ТФП орнына "көпфакторлы өнімділік" (КФӨ) терминін пайдалануға бейім, себебі энергия сияқты кейбір факторлар әдетте ескерілмейді. Жұмыс күшінің қасиеттері, тас жолдар сияқты мемлекеттік инфрақұрылым, сондай-ақ минералдардың азаюы және ластану сияқты қоршаған ортаның тұрақтылығына қатысты сыртқы шығындар дәстүрлі түрде қамтылмайды. Өсуді есептеу және жалпы факторлық өнімділік Кембриджтік сынға ұшырайды. Сондықтан, кейбір экономистер бұл әдіс пен оның нәтижелерінің дұрыс еместігін немесе оларды басқа баламалы тәсілдермен бірге сақтықпен түсіндіріп, қолдану қажет деп санайды.