Жеке капитал – дағды, шеберлік, еңбекқорлық сияқты жеке дарын мен бастамашылық. Адам Смиттен бері экономикада мойындалған, Марксизмнен өзгеше көзқарас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеке капитал, таланттың экономикалық тұрғысы, адамдарға тән, олардың денелерімен байланысты және тек өз еркімен қолжетімді, дағды, шығармашылық, кәсіпкерлік, батылдық, моральдық үлгі көрсету қабілеті, бөлісе алмайтын даналық, өнертабыс немесе соғымпаздық, берілмейтін жеке сенім және көшбасшылық сияқты ажырамас немесе жеке ерекшеліктерді қамтиды.
Individual capital, the economic view of talent, comprises inalienable or personal traits of persons, tied to their bodies and available only through their own free will, such as skill, creativity, enterprise, courage, capacity for moral example, non communicable wisdom, invention or empathy, non transferable personal trust and leadership.
Экономика теориясында танылғандай
Жеке талант пен бастамашылық кем дегенде Адам Смитке дейін экономикада адамдардың материалдық емес қасиеті ретінде танылды. Ол оны ("кәсіпкерлік" ретінде) мәжбүрлеуге болатын және көбінесе қатаң түрде еліктейтін (оқу немесе тәлім-тәрбие сияқты жолдармен үйретілетін немесе берілетін) еңбектен ажыратты. Марксистік экономика орнына "жеке адамның әлеуметтік капиталы" деп қарастырады, яғни адамдар шығармашылық пен жаңарудың, сондай-ақ басқару дағдыларының көзі емес. Бұл талдаудың бір кемшілігі – ол алмастыру мәселесін және мысалы, орынбасар жетекші рөлге келгенде немесе екінші автор танымал кітап сериясын жаза бастағанда туындайтын сұраныстың төмендеуін түсіндіре алмайды. Ең болжана, ерекше жеке орындау үшін сыйақы алуға мүмкіндік беретін, егер фирмаға тән болмаса, кемінде шартты, немесе "кластық" ерекше қабілет болуы керек. Неоклассикалық экономика, керісінше, "адам капиталы енгізілген жеке тұлғаны" білдіреді, бұл жеке тұлғаның алған білімімен тығыз байланыста екенін, әлеуметтік капиталдың ықпалы шамалы немесе жоқ екенін көрсетеді. Бұл марксистік көзқарасқа перпендикуляр, бірақ міндетті түрде қарсы емес. Адам дамуы теориясы екі айырмашылықты да ескереді: ол еңбекті жеке капиталдың өнімі ретінде қарастырады, дәл сол сияқты неоклассикалық макроэкономика қаржы капиталын адам капиталының кең идеясының өнімі ретінде қарастырады. Бірақ қалдық мәселесі мен әлеуметтік әл-ауқат функциясын таңдау, сондай-ақ мінез-құлықтық қаржыдағы субъективті факторлар өндіріс факторларын терең талдауға алып келді. Іс жүзінде, қаржылық архитектура енді неоклассикалық экономикадағыдай өмір құндылығын анықтаушы ретінде сенімді емес. Ақша құндылықты бейтарап деп қарастырылмайды, бірақ бүкіл халықтың әл-ауқатын өлшеу арқылы жасалған ақша айналымы ережелері туралы үлкен әлеуметтік таңдаулар жиынтығын қамтиды.
Individual talent and initiative was recognized as an intangible quality of persons in economics back to at least Adam Smith. He distinguished it (as "enterprise") from labour which can be coerced and is usually seen as strictly imitative (learned or transmitted, via such means as apprenticeship). Marxist economics refers instead to "an individual's social capital—individuals are sources neither of creativity and innovation, nor management skill. A problem with that analysis is that it simply cannot explain the substitution problem and lack of demand that occurs when, for instance, an understudy takes on a leading role, or a second author takes over writing a popular book series. At the very least there must be some conditional, if not firm specific then "class specific", special ability to command premiums for outstanding personal performance. Neoclassical economics by contrast refers to "the individual in whom the human capital is embedded", which implies a strong association of the individual with the instructional capital they learn from, with little or no social capital influence. This is orthogonal to the Marxist view, but not necessarily opposed. Human development theory reflects both distinctions: it sees labour as the yield of individual capital in the same way that neoclassical macro economics sees financial capital as the yield of the looser idea of human capital. But the rest problem and social welfare function selection, as well as the subjective factors in behavioral finance, has led to a closer analysis of factors of production. In effect, the financial architecture is no longer trusted as an arbiter of the value of life as it was in neoclassical economics. Money is not seen as values neutral, but as embodying a set of larger social choices about money supply rules, made by measuring well being of whole populations.
"Адам", "фирмаға тән", "жеке әлеуметтік"
Көптеген талдауларда адам капиталымен шатастырылса да, соңғы термин әлеуметтік капиталға (адамдар арасындағы қарым-қатынастар) және оқу капиталына (абстрактты мәтіндер, оқу материалдары сияқты) жатады, олар ешбір адамға тікелей байланысты емес, олармен бірге өліп қалмайды немесе жұмыстан кетпейді, сондықтан оларды тек қана талантқа теңестіруге болмайды. Материалдық емес активтерді өлшеуде құндылықты құру және құндылықты есеп беру көрсеткіштері мұндай әртүрлі сипаттағы барлық активтерді әртүрлі капитал активтері ретінде жіктеуді талап етеді, сондықтан жеке тұлғаға қатысты нақтырақ сілтеме жасау артықшылыққа ие. Терминологияны біріктіру кең таралған. Әлеуметтік талдаушылар "әлеуметтік капиталдың жеке деңгейдегі элементтері", "адамның әлеуметтік капиталы" немесе жай ғана "жеке әлеуметтік капитал" деп атайды, ал экономикалық талдаушылар көбінесе "фирмаға тән адам капиталы" деген сөз тіркесін қолданады. Екі жағдайда да жеке капитал ғана емес, сонымен қатар "іс-қимыл", "қоғамдық" немесе "фирмаға тән" әлеуметтік капитал (қоғамдық сенім) және оқу капиталы (үлесіп беруге болатын білім немесе дағдылар) да бар. Оны өлшеу оңай: оның нәтижесі – сіздің қазіргі жұмыңыздағы жалақыңыз. Егер сіз басқа жұмыстарды да жақын жерде таба алсаңыз, бұл "фирмаға тән" емес нәрсе қандай екендігі және мемлекет тек үлкен "фирма" емес пе деген сұрақтарды тудырады. Кейбір талдаулар саяси капиталды немесе жай ғана "әсерді" немесе "кәсіби мамандарға сенімді" капиталдың толыққанды түрі ретінде қарастырады. Кейбір этика мамандары, әсіресе Джейн Джейкобс, мұны қарапайым сыбайлас жемқорлық деп санайды. Дегенмен, сыбайлас жемқорлықтың ақшалай құндылығы бар, оны ұйымдастыру үшін белгілі бір шығармашылық қажет, және ол шешім қабылдау факторы болып табылады. Бұл кез келген дағды сияқты дағды.
While conflated in many analyses with human capital, the latter term includes social capital (human relationships) and instructional capital (abstract texts and training materials and so on) that are not tied to any one person, do not die with them or leave employment with them, and therefore cannot be equated with talent alone. In intangibles measurement, value creation and value reporting metrics require all assets with such different characteristics to be categorized as different capital assets, so the more exact reference to the individual person is preferred. Fusions of terminology are common. Sociological analysts refer to "individual level elements of social capital" or "an individual's social capital" or just "individual social capital" while economic analysts often use the phrase firm specific human capital. In either case the clearly includes individual capital but also some "activity ", "community " or "firm specific" social capital (community trust) and instructional capital (shareable knowledge or skills). This is easy to measure: its yield is your salary in your current job. To the degree this is consistent if you take other work nearby, this opens the questions of what is not "firm specific" and whether a nation is just a bigger "firm": Some analyses see political capital, or just "influence" or "trust of professionals" as a full style of capital of its own. Some ethicists, most clearly Jane Jacobs, see this as simple corruption. Nonetheless, corruption clearly has a cash value, involves some creativity to arrange, and is a decision factor. It is a skill like any other.
"Интеллектуалдық капиталға" қарсы
Мүмкін, осы себепті барлық теоретиктер жеке капиталды еңбектейтіндей маңызды деп санамайды, немесе оны әлеуметтік немесе саяси ықпалдан, немесе оқыту қабілетінен ажырата алмайды. Бұл теоретиктер көбінесе «интеллектуалдық капиталға» сілтеме жасайды, ол адамдар маңызды оқыту рөлдерін атқаратын кезде туындайтын пікірталас немесе күрделіліктің ошағын дұрыс сипаттайды. Кейбіреулер атақтыларды тағы бір бірігу деп атайды, яғни адамдар маңызды әлеуметтік рөлдерді атқарады. Дегенмен, көптеген танымал тұлғалар «интеллектуалдық» жетістіктерге жете қоймайды және ешқандай танымдық немесе талдау қабілеттерімен ерекшеленбейді, мысалы, Ким Кардашьян, кәсіби спортшылар немесе басқа да спортшылар. Олар, әрине, үлкен танымалдылықтары арқасында түрлі мәселелерге немесе дау-дамағдарлықтарға қатысуы мүмкін (Пэрис Хилтонның 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауындағы әрекеттері сияқты), бірақ барлық жеке талантты немесе экономикалық құндылықты «интеллектуалдық» актив деп атау дұрыс емес. Жеке тұлғаның объективті түрде байқалатын экономикалық құндылығын (өнімдерді жарнамалау немесе таныстыру, мәселелерге назар аудару және т.б.) «интеллектуалдық» қабілеттен ажыратудағы бұл қателік, әлдебір элиталық көзқарас болуы мүмкін. Әрине, кейбір адамдар, тіпті жарыс жылқысы сияқты адам емес жандар да, олардың жеке денелеріне тән экономикалық құндылығы бар, оны «интеллектуалдық» актив ретінде немесе «әлеуметтік» қарым-қатынастар жиынтығы ретінде анықтауға болмайды (өйткені жылқылар адамдар сияқты әлеуметтенбейді). Құлдық болған немесе бар жерлерде, олардың оқыту немесе әлеуметтік жандарындағыдан бөлек, тірі денелерге құн берілгені анық. Осылайша, тарихи немесе қылмыстық экономикалық қызметті, тіпті кәсіби спорты да талдау үшін оқыту капиталы, жеке капитал және әлеуметтік капитал арасындағы айырмашылықты ескеру өте маңызды.
Perhaps because of this, not all theorists recognize individual capital as being as essential as labour, or distinct from social or political influence, or from instructional capacity. These theorists often refer to "intellectual capital", which more properly describes a debate or locus of complexity that arises when individuals take key instructional roles. Some refer to celebrity as another fusion, when individuals take key social roles. However, a great many celebrities are clearly not "intellectual" achievers nor notable for any cognitive or analytic powers, e. g. Kim Kardashian, professional sports figures or other athletes. While they may through sheer exposure become involved in causes or controversies (as Paris Hilton did in the US presidential election, 2008) it's clearly not correct to label all individually unique talent or economic value as being an "intellectual" asset. This failure to distinguish individual's objectively observed economic value (the power to promote or publicize products, draw attention to causes, etc.) from the "intellectual" powers is probably an elitist bias. Clearly, there are some individuals, including non humans such as a racehorse, which have economic value unique to their individual body and being that cannot be captured or defined as an "intellectual" asset nor as a set of "social" relationships (because horses do not socialize in the sense humans do). Where slavery exists or has existed, there is clearly a value put on living bodies separate from their instructional or social selves. Thus for analyzing historical or criminal economic activities, or even professional sports, the instructional capital vs. individual capital vs. social capital distinction is essential.
Инвестициялар
Жеке капиталды ерекшелейтіндер оны тікелей инвестиция салатын, тікелей өсімді көретін нәрсе деп қарастырады. Жеке дағды, тіпті спорт сияқты еліктеуге бейім кәсіп немесе музыкалық аспаптарды ойнау шеберлігі де көбінесе нақты өлшенуге болады. Көптеген мекемелер, мысалы, музыкалық консерватория, цирк мектебі немесе шығармашылық жазу тренері, жеке тұлғаны анықтау және (шамалы) өлшемді жақсарту арқылы табыс табады.
Those who differentiate individual capital tend to see it as something that one can invest in, directly, and see growth, directly. For individual skill, even skill at a highly imitative enterprise, like sports or mastery of a musical instrument, this is very often quite measurable. Many enterprises, for instance, a music conservatory or circus school or creative writing coach, are clearly making a living on the identification and (somewhat) measurable enhancement of the individual.