Кіріспе

Иммундық жүйенің қалыптары Патогенмен байланысты молекулалық үлгілер (ПАМП) – микробтар класында сақталатын, бірақ иесінде жоқ шағын молекулалық мотивтер. Олар өсімдіктер мен жануарлардағы толь тәрізді рецепторлар (TLR) және басқа да үлгіні тану рецепторлары (PRR) арқылы танылады. Бұл туа пайда болған иммундық жүйенің патогендерді тануына және осылайша иесін инфекциядан қорғауына мүмкіндік береді. «ПАМП» термині салыстырмалы түрде жаңа болғанымен, микробтардан алынған молекулалар көпжасушалы организмдердің рецепторларымен анықталуы керек деген түсінік ондаған жылдар бойы сақталып келді, ал ескі әдебиеттердің көп бөлігінде «эндотоксин рецепторына» сілтемелер кездеседі. ПАМП-ты PRR-лар тану, иесінің иммундық жасушаларында интерферонды (IFN) немесе басқа цитокиндерді стимуляциялау сияқты бірнеше сигналдық каскадтарды белсендіреді.

Жалпы PAMP

Молекулалардың әртүрлі түрлерінің кең спектрі PAMP ретінде қызмет ете алады, оның ішінде гликан мен гликоконъюгаттар бар. Флагелин – TLR5 арқылы тұрақты D1 доменімен танылатын тағы бір PAMP. Ол протеин болғанымен, оның N және C терминалдары флагельдің жұмыс істеуі үшін қажет болғандықтан, өте жақсы сақталады. CpG мотивтерін TLR9 тануы үшін ішке сіңіру қажет. Бұл PAMP-тің классикалық класы болып саналады. LPS-тің липидтік бөлігі, липид А, көптеген ацил тізбектері бар дигликоламин негізін қамтиды. Бұл TLR4, әсіресе TLR4-MD2 кешені танитын сақталған құрылымдық мотив. Микробтар иммундық жүйеден қашу үшін екі негізгі стратегия қолданады: липид А-ны жасыру немесе LPS-ті иммуномодуляторлық рецепторға бағыттау. Ол сондай-ақ, әдетте TLR1 немесе TLR6 гетеродимерінде болатын TLR2 арқылы танылады.

Грам-позитивті бактериялар

Грам оң бактериялардан алынған липотейхоин қышқылы (LTA), бактериялық липопротеиндер (sBLP), Staphylococcus epidermidis-тен алынған фенол ерігіш факторы және ашытқы қабырғаларының компоненті зимозан, барлығы TLR2 гетеродимерімен танылады. "PAMP" термині көптеген микробтардың, патогендер ғана емес, анықталатын молекулаларды өндіретініне байланысты сынға ұшырады; сондықтан микробқа байланысты молекулалық үлгі (MAMP) термині ұсынылды. Патоген рецепторына байланыса алатын вируленттілік сигналы, MAMP-пен бірге, (патогенге тән) PAMP құрудың бір жолы ретінде қарастырылады. Өсімдік иммунологиясында "PAMP" және "MAMP" терминдері көбінесе бір-бірінің орнына қолданылады, олардың танылуы өсімдік иммунитетінің бастапқы қадамы деп есептеледі, ПТИ (PAMP-тан туындаған иммунитет), бұл қожайын өсімдік оған зиян келтіретін немесе иммундық жауабын өзгертетін патогендік факторларды да танымағанда болатын салыстырмалы түрде әлсіз иммундық жауап.

Микобактерияларда

Микобактериялар – ұяшық ішінде тіршілік ететін бактериялар, олар иесінің макрофагтарында сақталады. Микобактериялардың қабырғасы липидтер мен полисахаридтерден құралған, сонымен қатар көп мөлшерде миколь қышқылына ие. Микобактериялардың тазартылған жасуша қабырғасының компоненттері негізінен TLR2-ні, сондай-ақ TLR4-ті белсендіреді. Липоманан және липоарабиноманнан – күшті иммуномодуляциялық липогликандар. TLR2, TLR1-мен байланысқанда, Mycobacterium tuberculosis бактериясының жасуша қабырғасы липопротеин антигендерін тани алады, бұл макрофагтардың цитокин өндіруін де ынталандырады. TLR9 микобактериялық ДНК арқылы белсендірілуі мүмкін.