Кіріспе

Липид А – эндотоксиннің липидтік құрауы, грам-теріс бактериялардың уыттылығына жауапты деп есептеледі. Ол липополисахаридтің (LPS) үш аймағының ең ішкісі, сонымен қатар эндотоксин молекуласы деп те аталады, ал оның гидрофобтық қасиеті LPS-ті сыртқы мембранаға бекітуге мүмкіндік береді. Оның зиянды әсерлері қаупі бар болғанымен, иммундық жүйенің липид А-ны тануы грам-теріс инфекцияға иммундық реакцияның басталуы үшін және одан кейін инфекциямен сәтті күресу үшін өте маңызды болуы мүмкін.

Химиялық құрамы

Липид А екі глюкозамин (аминоқант) бірлігінен тұрады, β(1→6) байланысы арқылы байланысқан, оларға ацил тізбектері ("май қышқылдары") қосылған және әдетте әрбір карбогидратта бір фосфат тобы болады. [[Сурет:LipidASynth2.gif|center|thumb|700px|Липид IVa синтезі]]

Екінші жағынан, липид А-ның модификацияланған түрлері вакциналардың құрамдас бөліктері (адъюванттар) ретінде олардың тиімділігін арттыру үшін қолданылуы мүмкін. Монофосфорилирленген липид А (МФА) – FDA бекіткен адъювант, ол Salmonella minnesota R595 липидінің гетерогенді қоспасынан тұрады. МФА-дағы басты липид А түрінде екі фосфат тобының біреуі мен бес ацил тізбегі жоқ. Басқа зерттеулер көрсеткендей, табиғи липид А-дан бір немесе екі ацил тізбегін алып тастау қабыну реакциясының белсенділігін айтарлықтай төмендетуі мүмкін. ЛПС-тің биологиялық активтілігі оның липид А-сының химиялық құрылысына байланысты. Негізінен, TLR4 Грам-теріс бактериялардың ЛПС-ін тану арқылы туа біткен иммунитетті белсендіру үшін қажет. TLR4/MD2 жүйесінің нақты липид А түрлеріне жауап беру қабілеті клиникалық маңызға ие. Патогенді бактериялар липид А-сының биологиялық активтілігі төмен ЛПС-ті пайдаланып, TLR4/MD2 кешенінің дұрыс тануынан қашуға тырысады, бұл иесінің иммундық жауабын әлсіретеді және бактериялардың таралу қаупін арттырады. Алайда, мұндай липид А сезімтал пациенттерде септикалық шок тудырмайды, сондықтан септикалық асқынуларды басқару оңайырақ болады. Дегенмен, өте ұқсас липид А түрлері арасындағы ең кішкентай құрылымдық айырмашылықтардың иммундық жауапты белсендіруге қалай әсер ететінін анықтау және түсіну, соңғысының нақты реттелу механизмін және иммуномодуляциялық процестерге жаңа көзқарастарды ұсынуы мүмкін.

Белсенділеу жасушаларының механизмі

Липид А (және ЛПС) клеткаларды клетка бетіндегі Toll-сияқты рецептор 4 (TLR4), MD 2 және CD14 арқылы белсендіретіні көрсетілген. Осының салдарынан, эриторан сияқты липид А аналогтары TLR4 антагонистері болып табылады. Олар грам-теріс бактериялармен инфекцияларға байланысты артық қабыну жауабын емдеуге арналған дәрілер ретінде әзірленуде.