Кіріспе

Нью-Кэстл – АҚШ, Делавэр штатындағы Нью-Кэстл округінің қаласы. Қала Уилмингтоннан оңтүстікке қарай шамамен 10 шақырым қашықтықта, Делавэр өзенінің жағасында орналасқан. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың халқы 5 551 адамды құрайды. Нью-Кэстл Делавэр аңғарының немесе Филадельфия қалалық агломерациясының бір бөлігі болып табылады.

17 ғасыр

Нью-Каслға Голландияның Батыс Үндістан компаниясы 1651 жылы Питер Стьювесант басшылығымен, бұрынғы аборигендер ауылы "Томаконк" ("Сусардың орны") орнында қоныстанды. Бұл, аймаққа қатысты аборигендермен бұрынғы келісімге негізделген талап ету мақсатында жасалды. Голландиялықтар бастапқыда елді мекенді Форт Казимир деп атады, бірақ 1654 жылы Троица күні Жаңа Швеция колониясы оны басып алғаннан кейін Форт Троица деп өзгертілді. Голландиялықтар келесі жылы Жаңа Швецияның барлық колониясын қайта басып алды және оны Амстел қаласының атымен Nieuw Amstel деп атады. Бұл Делавэрдегі швед колониясының ресми статус аяқталғанын білдірді, бірақ ол Жаңа Нидерланд колониясының құрамында жартылай тәуелсіз бірлік ретінде сақталды, ал швед қоныс жайлаушыларының мәдени, әлеуметтік және діни ықпалы күшті болды. Қоныс өскен сайын голландиялық билік көшелер желісін жоспарлап, қала орталығында жалпы жасыл алаң құрды, ол бүгінге дейін сақталған. 1664 жылы ағылшындар Екінші ағылшын-голландия соғысында Жаңа Нидерланд колониясын басып алды. Олар қаланың атын "Нью-Касл" деп өзгертіп, оны Делавэр колониясының астанасы етті. Голландиялықтар 1673 жылы Үшінші ағылшын-голландия соғысы кезінде қаланы қайта алды, бірақ келесі жылы Вестминстер шарты бойынша Ұлыбританияға қайтарылды. 1680 жылы Нью-Касл Йорк герцогының тікелей тапсыруымен Уильям Пеннге берілді және 1682 жылғы 27 қазанда Пенн алғаш рет американдық құрлыққа аяқ басқан жер болды. Пеннге қаланың берілуі Лорд Балтимор тарапынан дауға түсті, ал шекаралық дау 1763 және 1767 жылдары Мейсон мен Диксон жүргізген зерттеулерге дейін шешілмеді, бұл қазір тарихта Мейсон-Диксон сызығы ретінде белгілі.

18 ғасыр

Пенн Филадельфиясы құрылғанға дейін Нью-Кэстл үкімет орталығы болды. Пеннге өткеннен кейін Делавэрдің швед, голланд және ағылшын тұрғындары Реставрация монархиясының бос мінез-құлқына үйреніп, квакерлердің консервативті ықпалынан беймаза болды, сондықтан Делавэр 1702 жылы жеке заң шығарушы орган құру үшін өтініш берді, ол қабылданды. Делавэр 1704 жылы Пенсильваниядан ресми түрде бөлінді. Нью-Кэстл қайтадан отарлық үкіметтің орталығына айналды, экономиканы дамытқан түрлі судьялар мен заңгерлермен гүлденді. Осы кезеңде көптеген шағын үйлер бұзылып, жаңаларымен ауыстырылды. 1777 жылдың ақпанында Джон МакКинли Делавэрдің бірінші президенті болып сайланды, бұл лауазым кейіннен «губернатор» деп аталды. Революция кезінде, Уильям Хоу Нью-Кэстлді қоршағанда, үкімет 1777 жылдың мамырында өзінің функцияларын Доверге көшіруге шешім қабылдады. МакКинли британдықтар тарапынан тұтқынға алынып, бірнеше ай түрмеде отырды. Нью-Кэстл Азамат соғысынан кейін, оның мәртебесі Уилмингтонға ауысқанға дейін округ орталығы болып қала берді. Тәуелсіздік декларациясына қол қойған 56 адамның арасында Нью-Кэстлден үш адам болды: Томас Маккин, Джордж Рид және Джордж Росс.

19 ғасыр

Делавэр өзені мен Чесапик шығанағы арасындағы 16 мильдік (26 км) тасымалдау жолы Делмарва түбегін айналып өтуге қажетті 400 мильдік (644 км) сапарды қысқартты, соның арқасында жолаушылар, тауарлар мен бизнес Нью-Касл портына келді. Революциядан кейінгі жылдары екі маңызды су жолы арасындағы саяхатты жеңілдету үшін автокөлік жолы салынды. Кейіннен Нью-Касл 1828 жылы атпен жүргізілетін вагондармен іске қосылған, ал 1832 жылы Ұлыбританиядан қозғалтқыш сатып алынып, буға ауысқан елдегі екінші ең көне темір жол – Нью-Касл және Френштаун темір жолының шығыс терминалына айналды. Бұл желі Делмарва түбегі арқылы өтіп, Мэриленд штатындағы Елк өзеніне дейін жетті, онда жолаушылар Балтимор және оңтүстікке қарай саяхаттау үшін пакеттік кемелерге ауысты. Бұл Нью-Касл экономикасының одан әрі дамуына көмектесті. Алайда, 1840 жылға қарай Филадельфия мен Балтимор арасында темір жол желілері пайда болды, олар Уилмингтон қаласында тоқтады, нәтижесінде Нью-Касл көлік ағыны мен кірісінің айтарлықтай төмендеуіне тап болды. Нью-Касл экономикасының құлдырауының ұзақ мерзімді нәтижесі, тұрғындардың көпшілігі үйлеріне ешқандай маңызды құрылымдық өзгерістер енгізбеуіне себеп болды. Тарихи Нью-Каслдың көптеген ғимараттары көбінесе жаңартылмаған немесе қалпына келтірілмеген, олар отарлық және федералды кезеңдерде болғандай көрінеді.

20 ғасыр

1927 жылдан бері Нью-Касл тарихи үйлер, шіркеулер және бақтарға экскурсиялар ұсынады, олар әдетте жыл сайын мамыр айының үшінші сенбісінде өтеді. Ұй иелері колониялық костюмдер киеді және қаланың көптеген тарихи ғимараттарын күтіп ұстауға жұмсалатын кіру ақысы алынады. Жыл сайын маусым айында Нью-Касл жылдық Ажырылу күнін тойлайды. 1961 жылдың 28 сәуірінде солтүстік жағында F3 торнадосы болды. Құрбан болғандар мен жарақат алғандар болмаса да, бұл Фудзита шкаласы бойынша Делавэрде тіркелген осы күштің жалғыз торнадосы болды.

21 ғасыр

2023 жылдың 1 сәуірінде қалаға EF3 дәрежелі дауыл соқты.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,2 шаршы миль (8,2 км), оның 3,0 шаршы милі (7,9 км) құрлық, ал 0,1 шаршы миль (0,3 км) - суды құрайды (жалпы ауданының 3,79%). Бұл қалада Broad Dyke – Америка Құрама Штаттарында салынған алғашқы дамба орналасқан. Сот үйінің күмбезі Делавэр мен Пенсильвания арасындағы шекараның көп бөлігін анықтайтын "Он екі мильдік шеңбердің" ортасы болып табылады. Бұл шеңбер сонымен қатар Делавэр мен Нью-Джерси және Делавэр мен Мэриленд арасындағы шекараның шағын бөлігін құрайды.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 4862 адам, 2012 шаруашылық және 1339 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілгендей, 2199 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздық – . Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 77,48% ақ нәсілді, 20,20% афроамерикалық, 0,25% американдық үндістер, 0,39% азиялық, 0,84% басқа нәсілдерден және 0,84% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 2,41% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 2012 шаруашылықтың ішінде 26,2% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 47,1% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 14,9% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 33,4% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 27,7% жеке адамдардан тұрады, ал 9,8% -ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын азаматтардан. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,42, ал отбасының орташа мүше саны 2,93 болды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 21,8% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,8% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 28,6% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 27,5% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 14,4% -ы 65 жасқа жоғары. Орташа жас 40 жасқа тең. Әр 100 әйелге 88,3 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 85,6 еркек шамасында. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 52 449 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 56 368 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 40 153 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 31 571 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 24 052 доллар болды. Халықтың 5,3%-ы және отбасылардың 3,9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,8%-ы және 65 жасқа жоғары азаматтардың 7,5%-ы.

Білім

Нью-Касл қаласына Колониалдық мектеп округі қызмет көрсетеді. Ол Уильям Пенн орта мектебін басқарады. Нью-Касл қаласындағы жеке мектептерге Сервиам қыздар академиясы, Санкт-Петер католик мектебі (Уилмингтон Рим-католик дінбасылығының) және Делавэр аңғары классикалық мектебі кіреді. Нью-Касл қалалық кітапханасы – қалыбына келтірілген кітапхана.

Көлік

АҚШ-тың 13-ші және 40-шы тас жолдары Нью-Касл қаласына тікелей қызмет көрсететін ең маңызды магистральдар болып табылады. Олар Дупонт тас жолымен қаланың солтүстік-батыс жиегінен бірге өтеді. Делавэр штатының 9-шы тас жолы Нью-Касл қаласынан оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай өтеді, 7-ші көше, Вашингтон көшесі, Делавэр көшесі және Ферри Кот Офф көшесі арқылы қаладан өтеді; бұл маршрут тарихи аумақты айналып өтеді. DE 9 солтүстікке Уилмингтон қаласына, оңтүстікке Делавэр Сити қаласына жетеді. Делавэр штатының 141-ші тас жолы Нью-Касл қаласынан Бассейн тас жолымен солтүстікке қарай бағытталған және Уилмингтон қаласының батысын айналып өтуге мүмкіндік береді. Делавэр штатының 273-ші тас жолы Нью-Касл қаласынан Френштаун тас жолымен батысқа қарай бағытталған және Кристиана мен Ньюарк қалаларына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Бірнеше маңызды тас жолдар қала шекарасының сыртында орналасқан. 295-ші тас жолы Нью-Касл қаласынан солтүстікке қарай өтеді және Делавэр өзенін Делавэр ескерткіш көпірі арқылы Нью-Джерси штатына кесіп өтеді, ал DE 9 тас жолы 295-ші тас жолынан Нью-Касл қаласына кіруге мүмкіндік береді. Уилмингтон әуежайы (бұрынғы Нью-Касл әуежайы) Нью-Касл қаласының солтүстік-батысында, АҚШ 13/АҚШ 40 тас жолдары бойында орналасқан.

Коммуналдық қызметтер

Нью-Касл қаласының муниципалдық қызметтер комиссиясы қалаға электр энергиясы және су жеткізеді. Электр бөлімі Делавэр қалалық электр корпорациясының мүшесі болып табылады. Нью-Касл қаласындағы табиғи газ қызметін Exelon компаниясының еншілес компаниясы Delmarva Power жүзеге асырады. Қаланың қоғамдық жұмыстар департаменті Нью-Касл қаласы үшін қоқыс жинау және қайта өңдеу қызметтерін ұсынады.

Фильмде

Нью-Кэстл көптеген фильмдер мен телесериалдардың түсірілім алаңы болды, оның ішінде «Өлі ақындар қоғамы», «Сүйікті» және «Ривер Ридж».