Титтерстон Кли – Шропширдегі биік төбе. Геологиялық құрылымы, эрозияға төзімділігі және Англияның ең биік бастауыш мектебі орналасқан жері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Titterstone Clee Hill, кейде Titterstone Clee немесе Clee Hill деп аталады, – ағылшынның Шропшир графтығындағы көрнекті төбе. Оның ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары көтеріледі, сонымен қатар бұл ең жоғарыда орналасқан бастауыш мектеп. Таудың солтүстік-шығыс беткейінде Клиттон Сент-Мэри шағын ауылы орналасқан.
Titterstone Clee Hill, sometimes referred to as Titterstone Clee or Clee Hill, is a prominent hill in the rural English county of Shropshire, rising at the summit to above sea level. and also to the highest primary school. On the northeast slope of the hill is the small village of Cleeton St Mary.
Геология
Төбе айналасындағы жерлерден биіктеп тұрады, себебі оның ерекше геологиялық құрылымы бар. Titterstone Clee және Clee Hill-ді жабатын магмалық тау жыныстары, көршілес шөгінді тау жыныстарына қарағанда эрозияға төзімдірек. Төменгі жазықтықтың көп бөлігі девон кезеңінің саз тастары мен құмтастарымен жабылып, Ескі қызыл құмтас ретінде біріккен. Бұл тізбектің ең жоғарғы бөлігі – Сент-Моганс формациясы. Солтүстік және батыс беткейлерінде ол шамамен шыңға дейін көтеріліп, содан кейін берік долерит табанымен жабылады. Осыған ұқсас, бірақ ірі және бөлек кірігу Clee Hill-ді оңтүстік жағынан шектейді. Ескі қызыл құмтас жергілікті жерде көміртекті әктаспен жабылады, оның құрамында Ортон әктасты формациясы және Төменгі әктасты шиыршықтар тобы бар. Бұл тау жыныстары Cleehill ауылының оңтүстігінде және Фарлоудың солтүстігінде иісті жартас түрінде кездеседі. Оның үстінде Корнбрук құмтасты формациясы орналасқан, ол Millstone Grit-тің жергілікті өкілі болып табылады және Cleehill ауылы мен Knowle арасындағы жер астында, сондай-ақ төбенің солтүстік-шығысында жатыр. Одан кейін Төменгі және Ортаңғы Көмір шараларының саз тастары, балшық тастары және құмтастары келеді, олар төбенің көп бөлігін құрайды, батысқа қарай Knowbury және солтүстік-шығысқа қарай Catherton Common астына дейін созылады. Онда бұрын пайдаланылған теңіз топырақтары мен көмір қабаттары бар. Олардың ең төменгі және кең таралған қабаты, Көмір шараларының базалық құмтасынан жоғары орналасқан, "Gutter Coal" деп аталады. Шалдың қара түсті долериті жергілікті тұрғындарда "Dhu Stone" деп аталады ("dhu" сөзі уэльс тіліндегі "du" сөзінен шыққан, ол "қара" дегенді білдіреді). Бұл оливин базальты, ол соңғысы шөгіп болғаннан кейін көп ұзамай Орта Вестфалия шөгінділерінің біртұтас емес қабаттарындағы құмтас қабаттары арасына кірген сияқты. Бұл төбелердің оңтүстік беткейлерінде ENE-WSW бағытында жарылым жүйесі өтеді. Солтүстікке қарай төмен түсетін Leinthall Earls жарылымы WSW бағытына, ал Titterstone Clee жарылымы ENE бағытына қарай созылады. Басқа ұсақ жарылымдар, олардың кейбіреулері аталған жарылымдарға тік бұрышпен келіп, тұнбалық қабаттарға да, кірген тау жыныстарына да әсер етеді. Шыңға жақын жерде "Giant's Chair" орналасқан – Девенс мұз дәуірінің суық кезеңдерінде пайда болған тас үйіндісі.
The hill rises above the surrounding countryside by virtue of its distinctive geology, the igneous rocks capping both Titterstone Clee and Clee Hill being more resistant to erosion than the neighbouring sedimentary rocks. Most of the lower ground is underlain by mudstones and sandstones of Devonian age and collected together as the Old Red Sandstone. The uppermost part of this succession is the St Maughans Formation and on the northern and western sides it rises almost to the summit where it is then capped by a hard wearing dolerite sill. A similar but larger and separate intrusion caps Clee Hill to the south. The Old Red Sandstone is unconformably overlain by Carboniferous Limestone which locally is accounted for by the Orton Limestone Formation and the Lower Limestone Shale Group. These rocks occur in a curved outcrop to the south of Cleehill village and to the north around Farlow. Overlying this is the Cornbrook Sandstone formation, the local representative of the Millstone Grit underlying the ground between Cleehill village and Knowle and also to the northeast of the hill. This is succeeded by the mudstones, siltstones and sandstones of the Lower and Middle Coal Measures which makes up much of the rest of the surface of the hill extending southwest to Knowbury and northeast beneath Catherton Common. It contains seatearths and coal seams which have been worked in the past. The lowermost and most extensive of these, just above the basal sandstone of the Coal Measures is known as the 'Gutter Coal'. The dark coloured dolerite of the sill is known locally as Dhu Stone ('dhu' may have arisen from the Welsh 'du' meaning 'black'). It is an olivine basalt which appears to have been intruded as a sill between sandstone layers within the unconsolidated strata of the Middle Westphalian sediments soon after deposition of the latter. A fault system runs ENE WSW across the southern flanks of these hills. The northerly downthrowing Leinthall Earls Fault runs off to the WSW whilst the Titterstone Clee Fault runs off the ENE. Other smaller faults, some at right angles to these named faults, affect both the sedimentary strata dn the intruded sills. Near the summit is the Giant's Chair – a pile of boulders created during cold phases of the Devensian ice age.
Тарих, карьерлер және жер пайдалану
Жотаның жанында қола дәуіріне қатысты тас қалдықтары бар, олар 4000 жылға дейін сонатын және бұл жотаның рәсімдік орын болғанын көрсетеді. Каменоломнялардың қазу жұмыстары салдарынан ішінара бұзылғанмен, Titterstone Clee-дің темір дәуіріндегі бекінісі немесе лагері, үлкен шекаралық қоршаулармен қоршалған, Браун Клидегілерге қарағанда жақсы сақталған. Бекіністің қабырғалары жер үйірмелерінен емес, тас блоктардан тұратыны да ерекше. Clee Hill – Hereford Mappa Mundi-де, Херефорд соборында сақталатын 13 ғасырлық әлем картасында көрсетілген сирек төбелердің бірі. Орта ғасырларда темір кені, ал кейін көмір өндірілді, әсіресе колодецтерден: жергілікті шахталар, солардың бірі қазір көлге айналған. Жылдар бойы Titterstone Clee-де долеритті өндіру үшін көптеген карьерлер ашылды. Clee Hill-дегі бір карьерден басқасының барлығы қазір тасталып кеткен. Ең үлкен карьерлердің биіктігі шамамен 30 метрге жетеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл аймақ кең ауқымды карьерлер мен олармен байланысты жұмыстардың болуына байланысты өнеркәсіптік аймақ деп сипатталған. Бриджнорт және Лудлоу сияқты жерлерден адамдар карьерде жұмыс істеу үшін келді, ал Titterstone Clee-дегі Bedlam және Dhustone ауылдары карьер жұмысшылары үшін арнайы салынған. Бұл жерде бір кезде 2000-нан астам адам жұмыс істеген өнеркәсіптің құлаған қалдықтары бүгінде көрініс тапқан. Бұрынғы 3 футтік тар теміржолдың еңісі әлі де жотада көрінеді, ал вагондарды таспен толтырған үлкен бетонды құрылым қазіргі тұрақ орнының жанында сақталған. Жақын жерде, Clee Hill-дің беткейлерінде стандартты теміржолдың еңісі Cleehill ауылының үстінен карьерден алынған тасты экспорттауға мүмкіндік берді. Бұл теміржол инфрақұрылымы 1960 жылдардың басында тоқтатылғанға дейін сақталды. Бұрын карьерлер көмір, отқа төзімді саз және әк тас үшін де (әлдеқайда кішкентай көлемде) пайдаланылған. 20 ғасырдың басында Clee Hill-дің шығыс жағында тағы бір ірі карьер (Magpie Quarry) ашылды және тасты Деттон Фордтағы теміржолға шығысқа қарай тасымалдау үшін әуе арқандары салынды. Сымдарды ұстап тұрған биік тіреулердің негіздері әлі де жотаға жақын, қазіргі радар күмбездеріне параллель. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941 жылдың қыркүйегінде Titterstone Clee-де RAF Clee Hill деген атпен Корольдік әуе күштерінің базасы ретінде жасырынып, радар станциясы құрылды, онда 40-50 адам орналасты. Бастапқыда радар және радио байланыс тобы станция ішіндегі барақтарда тұрды, бұл қыста суық жағдайларға әкелді, бірақ 1956 жылдың қыркүйегінде экипажға Лудлоуда тұруға рұқсат берілгеннен кейін тұрғын үй ретінде пайдалану тоқтатылды. Кейіннен ұшу лейтенанты басқарған станция 1957 жылдың қыркүйегінде таратылып, жабылды. Алайда ол 1964 жылы Азаматтық авиация басқармасының бақылауымен қайта іске қосылды. Қазіргі уақытта жота басында бірнеше радар күмбездері мен мұнаралар жұмыс істейді. Радарлардың ең үлкені Ұлттық әуе қозғалысы қызметінің (NATS) радар желісінің бөлігі болып табылады және Ұлыбритания әуе кеңістігінің 30 бір-бірімен жапсарлас аймақтарының бірін қамтиды. Titterstone Clee-дегі радар 100 миль радиустағы барлық ұшақтарды бақылайды. Екі станцияның кішісі - бүкіл елдегі 16 метеорологиялық радар станциясының бөлігі, бұл бұлт жауын-шашынын (жаңбырды) анықтау үшін қолданылады. Күмбездер мен мачталар жергілікті жерлерде жақсы танымал, олардың бірін "гольф добы" деп атайды. Clee Hill ауылының артында карьер жұмыстары әлі де жалғасуда. Карьер жұмыстары 1980 жылдардың соңында, Titterstone Clee Dhustone карьері жабылып, 50 жылдан кейін қайта басталды. Карьердің негізгі ғимараттары A4117 жолынан көрінеді, бірақ шеберленген ландшафттық дизайнының арқасында көрінбейді. 20 ғасырлық триангуляциялық бағана жотаның ең жоғары нүктесін көрсетеді.
Near the summit trig point are the remains of a Bronze Age cairn, dating back up to 4,000 years and indicating that the summit was a likely ceremonial site. Although partly destroyed by quarrying, Titterstone Clee's Iron Age hill fort or encampment, enclosed by a huge boundary earthworks, has fared better than those on Brown Clee. It is of note that the walls of the fort are made up of stone blocks, instead of earth banks. Clee Hill is one of only a few hills and mountains noted on the Hereford Mappa Mundi, a 13th century map of the world displayed at Hereford Cathedral. In medieval times ironstone and, later, coal were mined, in particular from bell pits: localised mine shafts, one of which has now flooded to form a lake. Over the years large numbers of quarries were opened up on Titterstone Clee to exploit the dolerite. All but one, on Clee Hill, are now abandoned. The largest quarries have sheer drops of up to around 100 feet (30m). Before the Second World War, the area would be described as industrial, because of the presence of wide scale quarrying and associated activity. Men came from places such as Bridgnorth and Ludlow to work in the quarries, and the villages of Bedlam and Dhustone on Titterstone Clee were built especially for the quarry workers. Crumbling remains of quarry buildings now litter the hill, reminders of a bygone industry that once employed more than 2,000 people here. An old 3ft narrow gauge railway incline is still visible on the hill and a large concrete structure under which the wagons were filled with stone still remains next to the modern day car park. Nearby, on the flanks of Clee Hill, a standard gauge railway incline provided means of exporting quarried stone from above Cleehill village. This railway infrastructure remained intact until abandoned in the early 1960s. In the past the quarries have also been worked (on a much smaller scale) for coal, fireclay and limestone. Early in the 20th century, a further large quarry (the Magpie Quarry) opened on the eastern side of Clee Hill and an aerial ropeway was built to carry stone off the hill eastwards to the railway at Detton Ford. The footings for the tall pylons which supported the wires still remain near the summit, parallel to the modern day track to the radar domes. During the Second World War, in September 1941, a radar station was set up on Titterstone Clee under cover of being a Royal Air Force station under the name of RAF Clee Hill, which housed between 40 and 50 personnel. Initially the radar and wireless crew lived in huts within the station which made for cold living conditions in winter but it ceased to be residential in September 1956 when crew were allowed to board in Ludlow. The station, latterly commanded by a Flight Lieutenant, disbanded and closed in September 1957. However it was reactivated in 1964 under the oversight of the Civil Aviation Authority. Several radar domes and towers currently operate on the summit of the hill. The largest of the radar arrays is part of the National Air Traffic Services (NATS) radar network, and covers one of 30 overlapping regions of UK airspace. The one on Titterstone Clee monitors all aircraft within a 100 mile radius. The smaller of the two is a Met Office weather radar station which is part of a network of 16 across the country used to detect cloud precipitation (rain). The domes and masts are well known local landmarks, with one in particular often being nicknamed 'the golf ball'. Clee Hill is still quarried behind Cleehill village. Quarrying resumed here in the late 1980s, 50 years after the Titterstone Clee Dhustone quarry closed just below the summit. The main buildings of the quarry are just visible from the A4117 road but virtually hidden from view by ingenious landscaping. A 20th century triangulation pillar marks the summit.
Қол жеткізу және демалыс
Titterstone Clee тауының жоғарғы бөлігі мен оның оңтүстігіндегі Clee Hill тауының ашық беткейлері 2000 жылғы Countryside and Rights of Way Act заңының талаптарына сәйкес "ашық аумақ" ретінде картаға түсірілді, соның арқасында жаяу жүргіншілерге тегін қолжетімді. Бұдан өзге, төбе маңындағы жабық егістік жерлер мен ашық жерлер арқылы жүретін тығыз жаяу жолдар мен ат жолдары бар. Олардың кейбіреулері A4117 Cleobury Mortimer – Ludlow тас жолына қосылады, ол Clee Hill Common тауының оңтүстік бөлігінен шығыстан батысқа қарай өтеді (ең жоғары нүктесінде теңіз деңгейінен 1250 фут (381 м) биіктікке жетеді), бірақ шағын қоғамдық жол таудың жоғарғы бөліктеріне дейін барады, онда тұрақ алаңдары орналасқан. Осылайша, Titterstone Clee тауы жаяу жүргіншілер мен пикникке шығушыларға танымал, бірақ Long Mynd сияқты жақын маңдағы тауларға қарағанда кем. Тобеден Shropshire Way жолы солтүстікке Brown Clee Hill тауына, оңтүстік-батысқа Ludlow қаласына және шығысқа Cleobury Mortimer қаласына дейін созылады. Тағы бір ұзақ қашықтықты жол – Jack Mytton Way – таудың солтүстік-шығыс жиегімен өтеді.
The summit area and unenclosed upper slopes of Titterstone Clee, along with Clee Hill to its south, were mapped as 'open country' under the provisions of the Countryside and Rights of Way Act 2000 and thereby freely available to walkers. There is in addition a dense network of footpaths and bridleways running both across the unenclosed land and also the enclosed farmland surrounding the hill. Some connect from the A4117 Cleobury Mortimer to Ludlow road which runs east west across Clee Hill Common's southern flanks (reaching a height of 1250 feet (381 m) above sea level at its highest point) though a minor public road reaches to the upper parts of the hill where there are parking areas. Thus Titterstone Clee is popular with walkers and picnickers, but much less so than nearby hills such as the Long Mynd. From the summit the Shropshire Way runs north to Brown Clee Hill, southwest to Ludlow and east to Cleobury Mortimer. Another long distance trail, the Jack Mytton Way runs along the northeastern margin of the hill.
Халықтық мәдениетте
Титтерстоун Кли Эллис Питерстің "Мұздағы бойжеткен" романында орталық рөл атқарады. Титтерстоун Кли 2020 жылғы Assassin's Creed Valhalla видео ойынында, 9 ғасырдағы Англиядағы орын ретінде бейнеленген.
Titterstone Clee plays a central role in the Ellis Peters' novel The Virgin in the Ice. Titterstone Clee appears as a location in the 2020 video game Assassin's Creed Valhalla, based in 9th Century England.