Кіріспе
Брауншылар – 16 ғасырдағы Англиядағы христиандық топ. Олар Англия шіркеуінен шыққан ағылшын диссиденттері немесе ертедегі сепаратистер тобы еді. Олар 1550 жылдары Англияның Рутленд округындағы Толеторп залында дүниеге келген Роберт Браунның есімімен аталды. Сырттан қарағандар оларды "брауншылар" немесе "сепаратистер" деп атаса, ал олар өздерін "қасиеттілер" деп білді. 1620 жылы "Мейфлауэр" кемесіндегі сепаратистердің көп бөлігі брауншылар болды, ал қажылар 20 ғасырға дейін Брауншыл эмиграциясы ретінде танылды.
The Brownists were a Christian group in 16th century England. They were a group of English Dissenters or early Separatists from the Church of England. They were named after Robert Browne, who was born at Tolethorpe Hall in Rutland, England, in the 1550s. The terms Brownists or Separatists were used to describe them by outsiders; they were known as Saints among themselves. A majority of the Separatists aboard the Mayflower in 1620 were Brownists, and the Pilgrims were known into the 20th century as the Brownist Emigration.
Шығу тегі
Генрих VIII тұсында Англия шіркеуі үшін қауымдық ұйымдастыру нысанының ерте жақтастары болды. Католик Мария билігінен кейін Англикан шіркеуін қайта орнату жоспарларында Англия үкіметінің өзгеше ниеттері бар екені анық болды, ал осы наразылар жеке шіркеу құруға көшті. Англияның Елизавета шіркеуінен алғашқы бөлініс толқыны 1566 жылдың наурызынан кейін Лондонда басталды, сол кезде архиепископ Паркер дұға кітабына қатаң бағынуды талап етті және 14 пастор лауазымынан алынды. Олардың ең радикалдылары өз ізбасарларын Лондонның құпия шіркеуін құруға жетеледі, олар жасырын орындарда жиналатын. Шамамен мың мүшеден тұратын бұл қозғалыс түрмеге қамау және өлім салдарынан Браун заманында мүшелерінің шағын тобына дейін азайды. Браун және Роберт Харрисон осы Лондон шіркеуін білген, бірақ оның жойылғанына сенген сияқты.
Браунның басшылығы
Роберт Браун (1633 жылы қайтыс болған) – өмірінің соңына қарай англикан дін қызметкері болған студент. Кембридж университетінде оған пуритандық теологтар, соның ішінде Томас Картрайт (1535–1603) әсер етті. Браун Ислингтондағы Сент-Мэри шіркеуінде лекция оқыды, онда Англия шіркеуінің доктриналары мен тәртібіне қарсы оның диссиденттік уағыздары назар аудара бастады. 1578 жылы Браун Кембридж университетіне оралып, Драй Дрейтонның пуритандық пасторы Ричард Гринхэмнің ықпалына түсті. Гринхэм Браунды діни қызметке дайындалып, Англия шіркеуінің приходтық шіркеуінде қызмет етуге шақырды. Браунға Кембридждегі Сент-Бенет шіркеуінде, мүмкін Гринхэм арқылы, лекция оқуға мүмкіндік берілді, бірақ ол онда қысқа ғана уақыт қызмет етті. Браун шіркеу ішіндегі реформаға қатысты пуритандық көзқарасты қабылдамай, белгіленген шіркеуден тысқарыға бет бұрды. 1581 жылы Браун осы қозғалыстың жетекшісіне айналып, Норвичте Англия шіркеуінен бөлек конгрегациялық шіркеу құруға тырысты. Ол тұтқындалды, бірақ туысы Уильям Сесилдің кеңесімен босатылды. 1581 жылдың соңында Браун және оның серіктері Англиядан Нидерландыдағы Мидделбургке көшіп кетті. Олар Жаңа өсиет бойынша шіркеуді ұйымдастырды, бірақ ішкі келіспеушіліктерге байланысты қауым екі жыл ішінде тарап кетті. Оның ең маңызды еңбектері 1582 жылы Мидделбургте жарық көрді: «Ешкім күтпейтін реформа туралы трактат», онда ол шіркеудің азаматтық биліктің рұқсатынсыз қажетті реформаларды жүргізуге құқылы екенін мәлімдеді; және «Барлық нағыз христиандардың өмірі мен мінез-құлқын көрсететін кітап», онда конгрегациялық тәуелсіздік теориясы баяндалды. 1583 жылы Бьюри-Сент-Эдмундста оларды таратуы үшін екі адам дарға асылды. Браун 1579 жылдан 1585 жылға дейін белсенді сепаратист болды. Ол Англияға және Англия шіркеуіне оралды, мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, ал 1591 жылдан кейін Англия шіркеуінің приходтық пасторы болды. Ол бұрынғы сепаратистік ұстанымын ұстаған және енді оны адалсыздық жасаған адам деп қараған адамдармен көптеген пікір таластарында болды. Атап айтқанда, ол Джон Гринвуд пен Генри Барроуға бірнеше рет жауап берді. Ол Нортгемптондағы Сент-Джайлз шіркеуінің маңында жерленген.
Брауннан кейін
Браунист қозғалысы 1587 жылдан бастап Лондонда Генри Барроу мен Джон Гринвуд басшылығымен қайта жанданды. Екеуі де 1587 жылы тұтқындалды және 1593 жылы өлім жазасына кесілгенге дейін түрмеде ұсталды. Түрмеде отырғанда олар Браунист теологиясы мен poleмикасы туралы көптеген кітаптарды жасырын түрде жазды, оларды олардың ізбасарлары сыртқа шығарып, Нидерландта басып шығарды. Ең маңыздысы – Барроудың «Жалған шіркеу туралы қысқаша ашылуы». Оннан астам Браунист түрмеге қамалды, олардың көпшілігі түрмеде қайтыс болды. Барроу мен Гринвудтың өлімінен кейін Браунист шіркеуін Фрэнсис Джонсон басқарды. Пуритандық пастор ретінде Джонсонға Браунист кітаптарын өртеу жұмысы тапсырылған еді, бірақ ол біреуін өзі үшін сақтап алып, оның арқасында дінге қайта оралды. Барроу мен Гринвудтың тағдырынан қашу үшін Браунисттер Ньюфаундлендке қоныстануға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды, содан кейін Амстердамға жер аударылды. Онда шіркеуді Генри Эйнсворт бірге басқарды және «Ежелгі шіркеу» деп аталды. Джонсон мен Эйнсворт Амстердамда көптеген еңбектерді басып шығарды, олар Англияға контрабандалық жолмен әкелінді. 1604 жылдан бастап архиепископ Ричард Банкрофттың пуритандыққа қарсы науқаны Браунизмнің тағы бір толқынына әкелді. Джон Робинсон мен Джон Смит Англияның солтүстігінде Браунист қауымдарын құрды, содан кейін оларды 1608 жыл шамасында Амстердамға әкелді. Бұл қозғалыстың гүлденген кезеңі болды, бір қалада бір-бірімен жақсы қарым-қатынаста болған үш ірі Браунист шіркеуі болды. Алайда, Смит Браунисттік қозғалыстан бөлініп, алғашқы баптист шіркеуін құрды, ал Робинсон өз шіркеуін Лейденге көшті, ал Джонсон мен Эйнсворт өзара келіспей, жаңа қауымдар құрды. Джонсон өзінің жақтастарымен Вирджинияға барды, бірақ саяхаттан аман қалғандардың саны аз болды. Смит шіркеуі меннониттерге қосылды, ал баптисттердің тобы Томас Хелвис басшылығымен Лондонға оралды. Робинсон шіркеуінің жартысы «Мейфлауэр» кемесімен Жаңа Англияға аттанды.
Шекспир
Брауншылар Шекспирдің "Он екінші түн" пьесасында еске алынады, бұл пьеса шамамен 1600-1602 жылдар аралығында жазылған деп саналады, онда сэр Эндрю Агючик: «Мен саясаткер болғаннан гөрі Брауншы болғаным жақсы» дейді (III, ii). Браун отбасының Толеторп залы қазір Стэмфорд Шекспир компаниясының орны болып табылады.