Кіріспе

Айвор Ноэль Хьюм, OBE (1927 жылдың 30 қыркүйегі – 2017 жылдың 4 ақпаны) – АҚШ-та зерттеу жұмыстарын жүргізген британдық археолог. Колониялық Уильямсбургтің археологиялық зерттеу бағдарламасының бұрынғы директоры және 20-дан астам кітаптың авторы болған ол, әріптестері тарапынан "тарихи археологияның әкесі" деп саналды.

Өмірбаян

Лондонда туған Ноэль Хьюм Суффолк графтығындағы Фрамлингем колледжінде және Кент графтығындағы Сент-Лоуренс колледжінде оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол британ армиясында қысқа мерзім қызмет етті, содан кейін Лондон театрының сахналық менеджерінің көмекшісі болды. Одан кейін ол археологияны кәсіп ретінде таңдап, 1949 жылдан 1957 жылға дейін Лондонның Гилдхолл мұражайының қызметкері болып жұмыс істеді. Оның алғашқы мамандану саласы – 17-18 ғасырлардағы шарап бөтелкелері. 1957 жылы ол кеңейтілген Колониялық Уильямсбург археология бағдарламасының бас археологы және директоры болып тағайындалды және келесі үш онжылдық бойы осы лауазымда қызмет етті. Ноэль Хьюм Уильямсбургтің шығысында орналасқан Картерс Гроув плантациясында 17 ғасырға жататын Вольстенхолм Таунның орнын анықтап, қазба жұмыстарын жүргізді. Мартиннің жүзіндегі Вольстенхолм Джеймстауннан кейін құрылған Вирджинияның алғашқы елді мекендерінің бірі болды, ал 1622 жылғы үндістердің шабуылының іздері бірнеше тұрғынның қазасында табылды. Колониялық Уильямсбургтегі маңызды қазба жұмыстарының ішінде 1972 жылы жүргізілген Шығыс штаты ауруханасының бастапқы орнындағы жұмыс бар – бұл 1930 жылы губернатор сарайы қазылғаннан бергі ең ірі жұмыс болды, сондай-ақ Джеймс Геддидің үйі мен шеберханасы, Уэзерберннің тавернасы және шаруашылық ғимараттары, сонымен қатар жиһаз жасаушылардың шеберханасы кірді. Ноэль Хьюм 1988 жылы Колониялық Уильямсбургтегі археологиялық зерттеулер департаментінің директоры қызметінен зейнеткерлікке шықты. Зейнетке шыққаннан кейін ол Солтүстік Каролина штатындағы Роанок аралында орналасқан Форт-Рали ұлттық тарихи ескерткішінде қазба жұмыстарын (1991–92) жүргізіп, Томас Харриоттың 1585–86 жылдардағы «ғылым орталығын» ашты.

Стипендиялар мен жарнама

Ноэль Юмның еңбегі тарихи археология арқылы ашылған жаңалықтарға тарихтың әлеуметтік өмірі мен экономикалық мәнді жағдайларын енгізуге жасалған тыранымен ерекшеленеді – осылайша, тарихи археология пайда болды. Ол мансап жолын бастаған кезде «тарихи археология академиялық ғылым ретінде болған жоқ. Ноэль Юмның кітаптары, лекциялары және телеарнадағы көрсетулері оның мамандығында оны алға шығаруға көмектесті, және ол бүгінгі күні де сонда тұр», – деді Вирджиния университетінің баспасы 2010 жылғы күзгі каталогында, онда оның автобиографиясы, «Өткенге құштарлық: Трансатлантикалық археологтың саяхаты» жарияланған. Кармель Шрире, Ратгерс университетінің профессоры, «Қараңғылықтан қазу: Археологтың күнделігі» кітабының авторы Ноэль Юмның кітабы туралы былай деді: «Ноэль Юм – бәріне мәлім есім. Бұл кітап кәсіби классикаға айналуы керек, оны Грэм Кларк, Глин Дэниел, Гертруда Кэтон Томпсон және Мортимер Уилер сияқты басқа да естеліктермен бірге оқуға болады». 1991 жылы Ноэль Юм тарихи археология қоғамының стипендиялық жұмысына негізделген археологияға өмір бойы қосқан үлесі үшін J. C. Харрингтон сыйлығын алды. 1963 жылдың 17 маусымында Ноэль Юм «Ақиқатты айт» ойынының эпизодында «басты кейіпкер» ретінде пайда болды. Ноэль Юм 2017 жылдың 4 ақпанында Вирджиния штатында қайтыс болды.

Марапаттар

Ноэль Юм 1993 жылы Ұлыбритания Королевасы Елизавета II танып, Вирджиниядағы британдық мәдени мүдделерге қызмет еткені үшін Британ империясының офицері (O. B. E.) орденімен марапатталды.