Кіріспе

Фрязино – Ресейдің Мәскеу облысындағы ғылыми қала. Фрязино Мәскеу қаласының солтүстік-шығысында, Воря өзенінің саласы Любосеевка өзенінің жағасында орналасқан. Халқы: Фрязино – Ресейдің микротолқынды электроника саласындағы жетекші орталық.

Тарих

1584–1856 жылдары қазіргі Фрязино орналасқан аумақта Гребнево, Фрязиновка және Чижово ауылдары болған. 18 ғасырдың екінші жартысында мұнда жібек тоқу өндірістері құрылды. Фрязино туралы алғашқы жазба 1584–1586 жылғы Мәскеу уезінің кадастрінде кездеседі: "Фрязинова және Самсонов ауылдары, сондай-ақ Любосивка өзені бойында, онда 4 десятина сабандалған сұр жер және 13,5 десятина тың жер бар, ал егістік жерде де сондай, шабындық 10 киіз, отындық орман 5 десятина" (дер. Фрязинова, а Самсонова тоже на рчк. на Любосивке, а в ней пашни паханые серой земли 4 десятина да перелогу 13,5 десятина в поле, а в дву потому ж, сена 10 киіз, лесу дровяняного 5 десятина). Содан кейін ауыл Богдан Бельскийнің иелігіне қарады. 1791 жылы Гребнево Богородица шіркеуі салынды. 1868 жылы Фрязино ауылы құрылды. 1938 жылы Фрязино жұмысшы поселкесіне айналды. 1951 жылы қала мәртебесі берілді. 1968 жылы Фрязино облыстық бағыныстағы қала мәртебесін алды. 2003 жылдың 29 желтоқсанында Президент жарлығымен Фрязиноға Ресей Федерациясының ғылыми қаласы мәртебесі берілді. 2009 жылдың 28 қазанында Фрязинода Ресей Президенті Дмитрий Медведевтің төрағалығымен Ресей экономикасын жаңғырту және технологиялық дамыту комиссиясының отырысы өтті.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Фрязино қаласы бір ауылдық елді мекенмен бірге облыстың басқаруына бағынған қала ретінде құрылған. Бұл әкімшілік бірлік аудандармен тең статусқа ие. Муниципалдық бөлініс ретінде Фрязино облыстың басқаруына бағынған қаласы Фрязино қалалық округі болып табылады.

Экономика

1901 жылы Анна Капцова Фрязино ауылында ірі жібек тоқу фабрикасын құрды. Бұл ауылдағы алғашқы тас ғимарат болды (1918 жылы мемлекеттік меншікке алынып, 1929 жылы жабылды). 1933 жылы бұрынғы жібек тоқу фабрикасының орнында «Радиолампа» зауыты құрылды. Осы кезден бастап Фрязино советтік электроника өнеркәсібінің орталығына айналды. 1943 жылы Фрязинода алғашқы ғылыми-зерттеу институты – СРИ-160 (қазіргі атауы – «Исток» РПК) құрылды, кейін олардың саны бесеуге жетті. 1955 жылы Фрязинода Радио техникасы және электроника институтының филиалы ашылды. Кеңес заманында дамып келе жатқан кәсіпорындар әскери резерв институтының құрамында жұмыс істеді. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін бұл институттар штатты қысқартуға мәжбүр болды. Қазіргі уақытта Фрязино тұрғындарының көп бөлігі Мәскеуде жұмыс істейді. Қорғаныс саласын азайтқаннан кейін ғылыми-зерттеу институттарының негізінде келесі кәсіпорындар құрылды: 1993 жылы – «Гастроскан» тауарлық белгісімен медициналық жабдықтар шығаратын «Исток Система», 1994 жылы – есту аппараттарын шығаратын «Исток Аудио». Электроника және медицина өнеркәсібінен басқа, қалада кондитерлік өнімдерді өндіретін кәсіпорын, сондай-ақ «Май» компаниясының шай қаптау фабрикасы бар. Қалада жиһаз фабрикалары да жұмыс істейді.

Білім

1912 жылы Фрязино қаласында алғашқы мектеп ашылды. Қазір қалада 7 мектеп бар, оның ішінде 5 орта мектеп, гимназия және лицей. 1980 жылдың соңына қарай Фрязино халқының 20 пайызы жоғары білім алған, олардың арасында – 460 ғылым кандидаты, 77 ғылым докторы, 2 КСРО Ғылым академиясының толық мүшесі және 120 Ленин мен Мемлекеттік сыйлықтардың иегері болды.

Сәулет және көрікті жерлер

Қаланың шығыс шетінде, Любосеевка өзенінің жағалауында, Гребнево (1780–1790; 1817–1823 жылдары қайта жаңартылған) тарихи мүлігі орналасқан. Сонымен қатар, қала орталығында Батырлар аллеясы бар, онда Фрязино қаласынан шыққан және Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан Кеңес Одағының Батырларының – Александр Дудкин, Борис Еряшев, Иван Ивановтың бюстері қойылған. Тағы бір ескерткіш – "Жеңіс стеласы", ол Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан Фрязино тұрғындарының барлық есімдерін көрсетеді. Мұнда бірнеше мұражайлар бар: Қалалық мұражай, Иван Ивановтың үй-мұражайы, Осип Мандельштамның әдеби мұражайы және тағы басқалары.