Кіріспе
Алясканың оңтүстік жағалауы мен Алеут аралдары бойындағы мұхиттық шұңқыр – Алясканың оңтүстік жағалауы мен Алеут аралдары бойындағы конвергентті тақта шекарасында орналасқан мұхиттық шұңқыр. Бұл шұңқыр батыста Улахан жарылысымен және Курил-Камчатка шұңқырының солтүстік бөлігімен үштік түйіскен жерден басталып, шығыста Королева Шарлотта жарылысы жүйесінің солтүстік бөлігімен қосылатын жерге дейін созылады. Материк шекарасымен өтетіндігіне байланысты ол шығыс бөлігінде "шекаралық шұңқыр" деп жіктеледі. Шұңқыр бойымен жүретін субдукция Алютия аркасын – вулкандық арал аркасын құрайды, ол Аляска түбегінің батысындағы ашық теңіз арқылы өтеді. Конвергентті тақта шекарасы ретінде бұл шұңқыр екі тектоникалық тақта арасындағы шекараның бір бөлігін құрайды. Мұнда Тынық мұхиты тақтасы Солтүстік Америка тақтасының астына шамамен 45 градус бұрышпен еніп отыр. Жабылу жылдамдығы жылына шамамен құрайды. Тынық мұхиты тақтасының Солтүстік Америка тақтасының астына енуі жарылыстардың көбеюіне алып келеді. Бұл субдукция ерте креда кезеңінде басталып, қазірге дейін жалғасуда. Алеут аралдары аймағында және оның жанында орналасқан жерге байланысты итермелі жарылыстар, қиылысқан жарылыстар және қалыпты жарылыстар кездеседі. Бұл сейсмикалық белсенділіктің күшеюіне себеп болады. Жер сілкінішінің күші 7-тен 8,5 балға дейін жете алады.
The Aleutian Trench (or Aleutian Trough) is an oceanic trench along a convergent plate boundary which runs along the southern coastline of Alaska and the Aleutian islands. The trench extends for from a triple junction in the west with the Ulakhan Fault and the northern end of the Kuril–Kamchatka Trench, to a junction with the northern end of the Queen Charlotte Fault system in the east. It is classified as a "marginal trench" in the east as it runs along the margin of the continent. The subduction along the trench gives rise to the Aleutian Arc, a volcanic island arc, where it runs through the open sea west of the Alaska Peninsula. As a convergent plate boundary, the trench forms part of the boundary between two tectonic plates. Here, the Pacific Plate is being subducted under the North American Plate at a dip angle of nearly 45°. The rate of closure is per year. The Pacific plate subducting under the North American plate, leads to increased faulting. This subduction began in the Early Cretaceous and continues into the present day. Within and near the Aleutian Island arc and depending on the location, there is thrust faulting, strike slip faulting, and normal faulting. These result in an increased amount of seismic activity. Earthquakes can reach magnitudes between 7 8.5.
Қазандықтардың морфологиясы
Қазандықтың солтүстік беткейі 3°–4° бұрылысқа ие, ал оңтүстік беткейі 1°–4° бұрылысқа ие. Алеут шұңқырының ең терең бөлігі 51.21°N, 174.83°E координаталарында өлшенді, ол Болдир аралының оңтүстік-оңтүстік-батыс (SSW) бағытында орналасқан. Орталық қысым: шұңқырының ортасында жалпы магниттік интенсивтіліктің (қалдық) 600 γ (600 нанотесла) -тан жоғары, ал оңтүстік қанатында 1100 γ -тан жоғары өзгерулер анықталды.
Қатысқан сейсмикалық
Тынық мұхиты тақтасының Солтүстік Америка тақтасының астына Алеут шұңқыры бойындағы су астында түсуі көптеген жер сілкіністерімен байланысты. Олардың кейбіреулері өздерінің өлшемімен және/немесе олармен байланысты цунамилермен ерекшеленеді. 1585 жылдың 10-11 маусымындағы Алеут аралдарындағы жер сілкінісі: Жапонияның Санрику жағалауындағы цунами туралы аңыз қате жазылған және 1585 жылдың 11 маусымында Мияги префектурасында болған цунами оқиғасынан туындаған деп жорамалданды. 16 ғасырдағы үлкен цунамидің куәлігі Гавайи аралдарында да табылды, сақтау орындары түрінде. Жергілікті тұрғындардың ауызша хабарлары көптеген адамдарды өлтірген цунами сияқты оқиғаны сипаттайды. Алеут аралдарындағы 9.25 магнитудалы жер сілкінісінен туындаған цунаминың модельдеуі сипаттамалармен және палеоцунами куәліктерімен сәйкес келді. 1946 жылдың 1 сәуіріндегі Алеут аралдарындағы жер сілкінісі: Бұл 8.6 магнитудалы жер сілкінісі Юнимак аралының жағалауында болды және құрлықта аз ғана зақым келтірді. Дегенмен, сілкініс цунамиды тудырды, ол аралдағы 5 АҚШ Жағалау күзетінің қызметкерін қаза қылды, Scotch Cap маяғын қиратты және басқа Алеут аралдарында, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік Америкада зақым келтірді. Гавайидің Хило қаласында цунами 159 адамды өлтіріп, кең ауқымды зақым келтірді. 1957 жылдың 9 наурызындағы Андреанов аралдарындағы жер сілкінісі: Бұл 8.6 магнитудалы жер сілкінісі Андреанов аралдарының оңтүстігінде болды. Жер сілкінісі Адак және Умнак аралдарына зақым келтіріп, Тынық мұхитында цунами тудырды. Цунами Гавайи аралдарындағы екі ауылды жойды. Цунами Чилиге дейін тіркелді. 1964 жылдың 27 наурызындағы Аляска жер сілкінісі: Төрт минут отыз сегіз секундқа созылған, 9.2 магнитудалы мегатрист жер сілкінісі Солтүстік Америка тарихында тіркелген ең күшті жер сілкінісі болып табылады және әлем тарихында тіркелген екінші ең күшті жер сілкінісі. Жарық бірден жарылып, 18 метрге дейін көтеріліп, 500 жыл бойы жинақталған кернеуді босатты. Жер сілкінісінен тікелей зақым көбінесе Анкоридж, Аляска және оның айналасындағы аудандарда болды; Тынық мұхитындағы цунами Калифорниядағы Крессент-Ситиге дейін зақым келтірді. Жер сілкінісі мен цунамиден қаза тапқандардың саны 131 адамды құрады. 1965 жылдың 4 ақпанындағы Рат аралдарындағы жер сілкінісі: Бұл 8.7 магнитудалы жер сілкінісі Шемья аралына цунами тудырды, бірақ аз ғана зақым келтірді. 1986 жылдың 7 мамырындағы Андреанов аралдарындағы жер сілкінісі: Бұл 7.9 магнитудалы жер сілкінісі Адак және Атка аралдарына зақым келтірді. Нәтижесінде пайда болған цунами Тынық мұхитында тіркелді. 2014 жылдың 23 маусымында Аляскадағы Кіші Ситкин аралының жанында 7.9 магнитудалы жер сілкінісі болды. 2017 жылдың 17 шілдесінде Ресейдің Никольское қаласының оңтүстік-шығысында 7.7 магнитудалы жер сілкінісі болды. 2018 жылдың 23 қаңтарындағы Аляска шығанағындағы жер сілкінісі: Аляска штатының Кодиак қаласының оңтүстік-шығысында 7.9 магнитудалы жер сілкінісі болды. 2021 жылдың 28 шілдесінде Перривиллдің 104 км оңтүстік-шығысында Аляскада 8.2 магнитудалы жер сілкінісі болды.