Горлівка: Історія та сучасний стан міста

Кіріспе

Горловка (,) – Украинаның Донецк облысындағы қала. Халқы саны – .

Экономикалық қызмет көбінесе көмір өндіру және химия өнеркәсібіне бағытталған. Хорливка шет тілдер институты қала орталығында екі ғимараттан тұрады. Қала 2014 жылы Донбастағы соғыс кезінде Хорловка шайқасында және ағымдағы Ресейдің Украинаға басып кіруінің барысында, Украинаның шығысында ауыр зақымдарға ұшырады. 2014 жылдан бері көбінесе Ресейдің оккупациясы астында.

Тарих

1779 жылы қала Государев Посад атымен құрылды және 1869 жылы Петр Горловтың құрметіне Горловка деп аталды. Бұл жұмысшылар қаласы бірқатар кен лагерьдерін ұйымдастырып, оларға қажетті қызметтер көрсетті. 1905 жылғы Ресей революциясы кезінде қалада қарулы көтеріліс болды. 1918 жылғы сәуірде Украина Халық Республикасының әскерлері Горловканы басып алды. Кейіннен, Кеңес үкіметі тұсында, 1930 жылдары қала едәуір кеңейіп, Украина КСР-інің маңызды кен өндіру орталығына айналды. 1941-1943 жылдары қала неміс әскерлерімен оккупацияланды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шегінетін нацистер ғимараттарды өртеп, жаппай атулар жасады. Дегенмен, соғыс аяқталған кезде қала халқы 400 мыңнан асты. Соңғы жылдары көптеген шахталар жабылды. 1990 жылдары халық саны он проценттен астам кеміді.

Донбасстағы соғыс

2014 жылдың сәуір айының ортасында және одан кейін көп ұзамай, Ресейшіл сепаратистер Донецк облысындағы бірнеше қалаларды басып алды. 14 сәуірде сепаратистер тобы Хорловка полиция бөлімін басып алды; 30 сәуірде қалалық әкімдікті басып алды. Қала әкімі Евгений Клепті сепаратистер 11 маусымда ұстап, 18 шілдеге дейін босатпады. Жергілікті полиция бастығы Андрей Крыщенко ұрланып, көтерілісшілер тарапынан қатты сақадалданды. 17 сәуірде Хорловка қалалық кеңесінің депутаты Володимир Рибак Ресейшіл әскерилермен ұрланды. Оның денесі 22 сәуірде өзеннен табылды. Қалалық әкімшілік ғимараты 30 сәуірде басылып алынып, Хорловкадағы сепаратистердің бақылауын нығайтты. Хорловка қаласының өзін-өзі әкім деп жариялаған Владимир Колосюк 2 шілдеде "террорлық қызметке" қатысқан деген күдікпен СҚО-ға ұсталды. 2014 жылдың 21-22 шілдесінде қалада ауыр шайқастар болды. Украина армиясы 21 шілдеде Хорловканың бір бөлігін қайта басып алды. 2014 жылдың 25 шілдесінде Украина армиясы Лисичанскіні қайта басып алғаннан кейін, Хорловканы қайта басып алу басымдыққа айналды, себебі қала "облыстық орталық – Донецкке тікелей жол" ретінде қарастырылды. 28 шілдеде қала украин әскерлерімен толық қоршалған, көтерілісшілер өз позицияларын сақтап тұрды. Дегенмен, Хорловка сепаратистердің бақылауында қалды. 2015 жылдың маусым айындағы мәліметтер бойынша, қала соғыс шебінен он шақырым қашықтықта орналасқан. 2017 жылдың қарашасында олар Хорловканың солтүстігіндегі Травневе және Гладосово ауылдарын қайта басып алды. Қала әкімшілігінің хабарлауынша, қақтығыс басталғаннан бастап 2015 жылдың қаңтар айының соңына дейін 274 жергілікті тұрғын жараланса, 92 адам қаза тапты, оның ішінде тоғыз бала. Қақтығыс салдарынан қала халқы 180 мыңға дейін азайды. "Униан" украиналық ерікті Юрій Мисяхинның сөзін келтіре отырып, украин әскерлері қала шетін басып алып, Хорловка орталығына қарай баяу жылжуда деді. Мамыр айында сепаратистер украин күштерін кері итеруге тырысты, бірақ сәтті болмады. 2020 жылдың соңына қарай қаланың көп бөлігі сепаратистердің бақылауында қалды. 2020 жылдың маусым айында Хорловкадағы ДХР үгіт-насихат бөлімінің бұрынғы басшысы СҚО-ға өзі тапсырды. 2020 жылдың шілдесінде Украинадағы әкімшілік-аумақтық реформа аясында Хорловка Хорловка ауданының әкімшілік орталығы болды. Бұл жаңа мәртебені Ресейшіл оккупациялық билік мойындамайды.

In the middle of April 2014, and shortly thereafter, pro Russian separatists captured several towns in Donetsk Oblast. A group of separatists seized the police station in Horlivka on April 14; the city hall was seized on April 30. The mayor of the city, Yevhen Klep, was detained by the separatists on June 11, and not released until July 18. Local chief of police Andriy Kryschenko was captured and badly beaten by the insurgents. A Horlivka city council deputy, Volodymyr Rybak, was kidnapped by the pro Russian militants on April 17. His body was later found in a river on April 22. The city administration building was seized on April 30, solidifying separatist control over Horlivka. Self proclaimed mayor of Horlivka Volodymyr Kolosniuk was arrested by the SBU on suspicion of participation in "terrorist activities" on July 2. On July 21 and 22, 2014, the city saw heavy fighting. The Ukrainian army reportedly retook parts of Horlivka on July 21. After the Ukrainian army had retaken Lysychansk on July 25, 2014, the recapture of Horlivka became a priority, for the city was seen as "a direct path to the regional center – Donetsk". As of July 28, the city was reported to be fully surrounded by Ukrainian troops, with rebels holding their positions inside. However, Horlivka continued to be controlled by separatist forces. As of June 2015, it was situated ten kilometers from the war front. In November 2017 they regained control of the villages of Travneve and Hladosove north of Horlivka. As reported by the city administration, from the beginning of the conflict until late January 2015, 274 local civilians were wounded and 92 killed, including nine children. Because of the conflict the city's population shrank to 180,000. Unian reported that Ukrainian forces had secured the outskirts of the city and are slowly advancing further towards the center of Horlivka, citing Ukrainian volunteer Yuriy Mysiahin. In May the separatists tried to push the Ukrainian forces back, but failed. As of 2020, the majority of the town remains under separatist control. In June 2020, the former head of DPR propaganda in Horlivka handed himself to SBU. In July 2020, as part of the reform of administrative divisions in Ukraine, Horlivka was made the administrative center of Horlivka Raion. This new status is not recognized by the pro Russian occupation authorities.

2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруі

2022 жылғы 15 қыркүйекте Украина Қорғаныс министрлігінің Бас барлау басқармасы Ресейдің оккупациялық күштеріне тағы 6000 жергілікті тұрғынды әскери қызметке шақыруға міндеттелгенін хабарлады. Бұл, алдыңғы әскери шақыру науқандарымен және қаладан қашқан тұрғындармен бірге, Хорливканы әскери жастағы ер адамдардан толық дерлік қалдырды. 2023 жылғы 16 тамызда Украинаның Ұлттық қарсылық орталығы Ресей тарапынан тағайындалған қалалық шенеуніктердің 20 000-нан астам жергілікті тұрғын Ресей армиясына күштеп алынғаннан кейін қаза тапқанын мәлімдегенін хабарлады.

Мәдениет

Қала тарихы мұражайы, Көркемсурет мұражайы (Н.Рерихтің Украинадағы ең ірі картиналар жинағы), В.А.Разумов атындағы миниатюралық кітап мұражайы (әлемдегі жалғыз мемлекеттік мұражай). 84 жалпы білім беретін мектептің 62-сі (29 700 оқушы, 7 000 мұғалім), 55 балабақша (5 700 бала), 25 мәдениет үйі мен клубтың 19-ы, 7 саябақ, 29 кітапхана, 7 кинотеатр.