Кіріспе

Перекопский перешеек (Перекопський перешийок; transliteration: Perekops'kyi pereshyiok; Перекопский перешеек; transliteration: Perekopskiy peresheek, Ор-Капи; transliteration: Or-Qapi), – Қырым түбегін Украинаның материгіне қосатын тар, кең жер суы. Бұл жер суы батыста Қара теңіз бен шығыста Сываш арасында орналасқан. "Перекоп" атауы татардың Ор-Капи бекінісінен шыққан. Украинаның Қырым Автономиялық Республикасы мен Херсон облысы арасындағы шекара осы жер суының солтүстік бөлігінен өтеді. 2014 жылы Қырымды Ресейдің әскери аннексиялауынан кейін, бұл Ресейдің Қырым Республикасының де-факто солтүстік шекарасы болып табылады. Перекоп, Армянск, Суворове (Армянська міська рада) және Красноперекопск қалалары осы жер суында орналасқан. Солтүстік Қырым каналы осы жер суы арқылы өтіп, Қырымды Днепр өзенінен тұщы сумен қамтамасыз еткен. Украина 2014 жылы каналды жапты, ал сумен жабдықтау тек ішінара басқа жергілікті және ресейлік көздермен алмастырылды. Жер суының оңтүстігінде бай тұз кендері орналасқан, бұл аймақ үшін маңызды коммерциялық ресурс болып табылады.

Топоним

Тафрос атауы грек тілінде қазылған бекініс траншеясын, яғни Азов теңізі мен Қара теңіз арасында қазылған қорғаныс траншеясын білдіреді; сондай-ақ, сол атпен жақын жерде қала болған болуы мүмкін. Қырым татарларының Ор Қапы атауы грек тілінен алынған, ол Қырым татар тілінде Ор "траншея" және Қапы "қақпа" деген мағынаны білдіреді, ал Перекоп славян тілдерінде әдепкі мағынасында "қазылған" дегенді білдіреді.

Тарих

Бұл аймақтың стратегиялық және коммерциялық маңызы, сондай-ақ Қырымға қақпа ретіндегі стратегиялық орны, оны аса қатал шайқастардың ошағына айналдырды. Көне заманнан бастап Византия кезеңіне дейін гректер бұл аймақты бекітті, кейіннен Қырым татарлары да солай жасады. 15 ғасырда бұл аймақ Генуя теңіз республикасының колониясына айналды. 1783 жылы бұл аймақ Ресей империясының құрамына кірді, осылайша Перекоп Таврия губерниясының орталығы болды. 1954 жылы Қырыммен бірге Украина Кеңес Республикасына берілді. 1920 жылдың қараша айында, Азамат соғысы кезінде, Қырымды бақылауда ұстаған Петр Врангельдің ақ әскерлерімен Қызыл Армия арасында шайқас болды. Қызыл Армия жеңіске жетті, бірақ 140 000 азамат Қара теңіз арқылы Стамбулға қашып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эрих фон Манштейннің басшылығындағы неміс және румын әскерлерінің біріккен күштері Перекоп тас жолы арқылы Қырымға енді. Тас жол үшін болған шайқас 1941 жылдың 24 қыркүйегінен басталып, Оккупациялық күштер тас жолды бақылауға алғанға дейін бес күнге созылды. 27 қазанда Оккупациялық күштер Қырымға одан әрі жылжыды, нәтижесінде Севастополь шайқасы басталды. 1944 жылдың 9 мамырында Қызыл Армия Қырымды қайта бақылауға алды. 2014 жылдың 2 наурызында Ресей әскерлері Қырым мен Украина арасындағы, яғни тас жол арқылы өтетін шекарада бекініс қазып жатқандары хабарланды. Көп ұзамай бұл Ресей бақылауындағы Қырым мен Украинаның қалған бөлігі арасындағы де-факто шекараға айналды. 2022 жылдың 24 ақпанында Ресей әскерлері Украинаға басып кірген кезде шекараны кесіп өтіп, Украинаның материктік бөлігінің іргелес аудандарын бір жақты түрде аннексиялады.