Бангладеш мемлекеттік қызметінің тарихы мен қалыптасуы

Кіріспе

Бангладеш мемлекеттік қызметі, әдетте BCS деп қысқартылатын, Бангладештің мемлекеттік қызметі болып табылады. Үндістан субконтинентіндегі мемлекеттік қызметтің тамыры 1858 мен 1947 жылдар аралығында Британ үкімдігі кезінде Үндістандағы Британ империясының элиталық жоғары мемлекеттік қызметі болған Императорлық мемлекеттік қызметке дейін жетеді. 1947 жылғы бөліністен кейін Шығыс Бенгалия Пәкістанның провинциясына айналды, ал Пәкістандағы Императорлық мемлекеттік қызметтің жалғасы Орталық жоғары қызметтер болды. 1971 жылы Бангладеш тәуелсіздік алғаннан кейін, сол кездегі президент шейх Мүжибур Рахманның жарлығымен Бангладеш мемлекеттік қызметі деп атала бастады. Бангладеш мемлекеттік қызмет комиссиясы (БМҚК) – BCS-тің негізгі саясатты қалыптастыру және жұмысқа алу органы. BCS құрамында 26 кадр бар. Бангладештің парламенттік демократиясында әкімшілікті басқарудың толық жауапкершілігі халықтың сайланған өкілдері – министрлерге жүктеледі. Бірақ министрлердің өзі қазіргі заманғы әкімшіліктің көптеген мәселелерін жеке шеше алмайды. Сондықтан министрлер саясатты белгілейді, ал мемлекеттік қызметкерлер осы саясатты іске асырады.

Тарих

Азаматтық бюрократия – осы әлемнің бұл бөлігіндегі отаршылдық мұра. Британдықтар бұл аймақтағы жергілікті халықты Үндістанның азаматтық қызметі (ICS) арқылы басқарды, және ICS офицерлерінің көп бөлігі британдықтар болды. ХХ ғасырдың басында үндістер де британдықтармен бәсекелесе бастады, нәтижесінде көптеген үндістер ICS-ке қабылданды. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін Пәкістанда «Орталық жоғары қызметтер» термині пайда болды, ал «Барлық Пәкістан қызметтері» тұжырымы сақталды. 1971 жылы Бангладеш тәуелсіздік алғаннан кейін, елдің жаңа үкіметтік жүйесін күшейту мақсатында, сол кездегі президент Шейх Муджибур Рахманның жарлығымен Бангладеш азаматтық қызметі құрылды.

Комиссияның құрылуы

Бангладеш мемлекеттік қызмет комиссиясы – конституциялық орган, негізінен үкіметтегі түрлі қызметтер мен лауазымдарға адамдарды қабылдауды жүзеге асырады. Ол сонымен қатар мемлекеттік қызметшілердің жоғарылату, тағайындау, ауыстыру, тәртіптік жазалау және шағымдану сияқты басқа да қызметтік мәселелерге қатысты шешімдерді қабыздау процесіне де қатысады. Мұндай орган құрудың басты мақсаты – көптеген британдық елдерде «азаматтық» немесе «мемлекеттік» қызмет комиссиясы деп аталатын бұл институт, жұмысқа қабылдау және басқа да қызметтік мәселелерге қатысты барлық шешімдер лайықтылық және әділдік принциптеріне сәйкес қабылданатынын қамтамасыз ету болып табылады. Бангладеште бұл орган қазіргі уақытта Бангладеш мемлекеттік қызмет комиссиясы (БМҚК) деп аталады. Үндістанда алғашқы мемлекеттік қызмет комиссиясы 1926 жылы құрылды, оған британдық әріптесіне ұқсас функциялар, әсіресе Британдық Үндістанның орталық үкіметінің мемлекеттік қызметшілерін қабылдау мәселелері тапсырылды. Кейіннен осыған ұқсас провинциялық деңгейдегі комиссиялар құрылды, соның ішінде 1937 жылы Бенгал мемлекеттік қызмет комиссиясы құрылды. 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін Пәкістанда Британдық Үндістандағы мемлекеттік қызмет комиссиясының үлгісімен комиссиялар құрылды, олар орталық және провинциялық деңгейлерде жұмыс істеді. Осылайша, 1947 жылдың тамызында Шығыс Бенгалияда (кейін Шығыс Пәкістан деп аталды) Шығыс Пәкістан мемлекеттік қызмет комиссиясы (кейін Шығыс Пәкістан мемлекеттік қызмет комиссиясы деп аталды) құрылды. Бангладеш тәуелсіздік алғаннан кейін 1972 жылдың мамырында екі жеке комиссия құрылды, атап айтқанда, Мемлекеттік қызмет комиссиясы (Бірінші) және Мемлекеттік қызмет комиссиясы (Екінші), бұл 1972 жылғы 34 нөміріндегі Президент жарлығымен бекітілді. Алайда, 1972 жылы қарашада қабылданған Конституциядағы мемлекеттік қызмет комиссияларына қатысты ережелерді іске асыру мақсатында 1973 жылғы 25 нөміріндегі Президент жарлығы 1973 жылдың наурыз айында жарияланды, ол 1972 жылдың мамырынан бері жұмыс істеп келе жатқан екі комиссияның құрылуын ресми түрде бекітті. Бірақ 1977 жылдың қарашасында үкімет екі комиссияның орнына бір комиссия құру туралы жарлық шығарды, ол 1977 жылдың 22 желтоқсанында құрылып, Бангладеш мемлекеттік қызмет комиссиясы деп аталды.

Bangladesh Public Service Commission a constitutional body established primarily recruit persons for various services and posts in the government. It is also involved in decision processes relating to other service matters such as promotion, posting, transfer, discipline, and appeal of the government servants. The main purpose of constituting such a body, designated in most countries of British heritage as 'civil' or 'public' service commission, is to ensure that all decisions relating to recruitment and other service matters are made consistent with the principles of merit and equity. In Bangladesh, this body is presently designated as the Bangladesh Public Service Commission (BPSC). A commission called Public Service Commission was first established in India in 1926, when it was entrusted with functions almost similar to those of its British counterpart in London, particularly in matters of recruitment of public servants of the central government of British India. Similar provincial level commissions were subsequently established, including the Bengal Public Service Commission in 1937, following the formation of responsible governments in the provinces in pursuance of provisions made in the Government of India Act, 1919, and thereafter in the Government of India Act, 1935. After the partition of India in 1947, replicas of the Public Service Commission in British India were created in Pakistan, both at central and provincial levels. Hence a body designated as Public Service Commission, Eastern Pakistan (renamed later East Pakistan Public Service Commission) came into being in East Bengal (later named East Pakistan) in August 1947. After the emergence of Bangladesh two separate commissions, namely the Public Service Commission (First), and the Public Service Commission (Second), were initially established in May 1972 under provisions made in President's Order No. 34 of 1972. But to give effect to the provisions on public service commissions in the constitution adopted in November 1972, a fresh Presidential Order (President's Order No. 25 of 1973) was promulgated in March 1973 which in effect formally regularized the establishment of the two commissions in existence since May 1972. However, in November 1977 the government promulgated another ordinance to establish a single commission in place of the existing two commissions, which, in effect, came into being on 22 December 1977 and was designated as Bangladesh Public Service Commission.

Конституциялық құрылым

Бангладеш Конституциясы Бангладеш мемлекеттік қызмет комиссиясын (БМҚК) құруға қажетті негізгі заңды қамтамасыз етеді. Бұл комиссия – Бангладеш Конституциясының 137-141 баптары мен үкімет уақыт өте келе қабылдайтын белгілі бір ережелер мен қағидаларға сәйкес жұмыс істейтін, сот функцияларын атқаруға жақын орган. Бангладеш азаматтары Конституцияның 133-136 баптары мен 29 бабына сәйкес жұмысқа қабылданады.

Бас

Ең жоғары лауазымдағы мемлекеттік қызметші – Бангладеш Халық Республикасы Министрлер кабинеті хатшылығының бастығы, ол сонымен қатар Министрлер кабинеті хатшысы болып табылады. Ол Жоғары іріктеу комиссиясының төрағасы және Бангладеш Үкіметінің Іс қағидаларына сәйкес барлық азаматтық қызметтердің басшысы. Сонымен қатар, ол Бангладеш Халық Республикасының Басымдық тізімінде 12-ші орынды иеленеді. Министрлер кабинеті хатшысы Бангладеш мемлекеттік қызметінің (әкімшілік) кадрларынан тағайындалады, ол Бангладеш әкімшілік қызметі ретінде белгілі. Республиканың қазіргі Министрлер кабинеті хатшысы – Махбуб Хоссейн. Ол Бангладеш Үкіметінің 22-ші кабинет хатшысы. Лауазым иесі мемлекеттік қызметтің күнделікті кедергілерге қарсы тұру үшін қажетті біліктермен және қабілеттермен қамтамасыз етуге, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілердің әділ және лайықты жағдайда жұмыс істеуіне жауапты.

SlNameYear
1 Хосейн Туфик Имам 1971–1975
2 Шафиул Азам 1975–1976
3 Абдул Момен Хан 1976–1977
4 М. Керамат Али 1977–1982
5 Мұхаммед Махбубззаман 1982–1986
6 Мд. Мүжібұл Хоке 1986–1989
7 М. К. Анвар 1990–1991
8 Мд. Сиддикур Рахман 1991–1992
9 М. Айубур Рахман 1992–1996
10 Сайед Ахмед 1996–1997
11 Атаул Хаки 1997–1998
12 Қази Шамсул Алам 1998–2001
13 Доктор Акбар Али Хан 2001–2002
14 Доктор Камал Уддин Сиддике 2002–2002
15 Доктор Саадат Хусейн 2002–2005
16 А. С. М. Абдул Халим 2005–2006
17 Мд. Әбу Сүлеймен Чоудхури 2006–2006
18 Әли Имам Мажүмдер 2006–2008
19 Мд Әбділ Әзиз 2008–2011
20 М Мүшәрраф Хосейн Бхуян 2011–2015
21 Мұхаммед Шафиул Алам 2015–2019
22 Хандкер Анварул Ислам 2019–2022
23 Кабир Бин Анвар 2022–2023
24 Мд. Махбуб Хоссейн 2023 – қазіргі уақытқа дейін

Сынақ жүйесі

BCS емтиханы – Бангладештің ең беделді жұмысқа орналасу емтиханы. Жыл сайын шамамен 350 000-нан 425 000-ға дейін үміткерлер тіркеледі, және тіркелгендердің 90%-дан астамы емтиханға қатысады. Аспиранттар үш кезеңнен тұратын процестен өтуі керек, барлық лауазымдар бойынша сәтті өту көрсеткіші шамамен 2%, ал жалпы лауазымдар бойынша 0,5% құрайды, бірақ бұл көрсеткіш жылдан жылға өзгеріп отырады.