Кіріспе

Чех сәулетшісі (1877–1928)

Антонин Неходома (1877–1928) – 1905 жылдан 1928 жылға дейін Пуэрто-Рико және Доминикан Республикасында қызмет еткен чех сәулетшісі. Ол Кариб аймағына «Прерия стилін» әкелгенімен және архитектурасына «Өнер және қолөнер» элементтерін енгізгенімен белгілі. Неходома Пуэрто-Риконың Мирамар тарихи ауданында осы стильде жобалар жасаған, және қала оның туындыларын сақтап қалған.

Өмірбаян

Антонин Неходома 1877 жылы Прагада (сол кезде Богемияның бір бөлігі) дүниеге келді. 1887 жылы Неходоманың отбасы Чикагоға эмиграциялады, онда ол мердігер болып жұмыс істеді. 1905 жылы Неходома, бұрыннан-ақ сәулетші болған, Флоридада қысқа мерзім жұмыс істегеннен кейін Пуэрто-Рикоға келді. Пуэрто-Рикода (1905–1928) Неходома Кариб аймағындағы ең белгілі сәулетшілердің біріне айналды. Оның жұмысына жеке және қоғамдық ғимараттар кірді: банктер, мектептер, базарлар, шіркеулер және үйлер. Оның тәжірибесі Доминикан Республикасына дейін жетті, онда ол Санто-Домингодағы тәуелсіздік саябағындағы (Parque Independencia) негізгі «glorieta» мен Сан-Педро-де-Макористегі базарды салды. Неходоманың еңбектері көптеген дауларға себеп болды. Оның сәулет стилі кең ауқымды болды: қоғамдық мектептер үшін неоклассикалық стиль, шіркеулері үшін готикалық және миссия стилі, ал үйлері үшін прерия стилі. Неходоманың жұмысының ең даулы тұсы – Франк Ллойд Райттың тұрғын үйлеріне жасаған плагиаты. Сәулет тарихшылары Хорхе Ригау, Энрике Вивони Фараж және Неходоманың өмірбаянын жазған Томас Марвел, Неходоманың Пуэрто-Рикодағы тұрғын үйлері үшін Райттың «Вазмут» портфолиосын тікелей пайдаланғанын кеңінен талқылады. Дауларға қарамастан, Неходома Пуэрто-Рико және Кариб теңізі сәулетіне маңызды үлес қосты. Оның архитектурасына жиһаз дизайнынан бастап, темір жұмыстарына, витражға және мозаикаға дейін, өнер мен қолөнер мотивтерін енгізуі 20-ғасырдың басындағы Кариб архитектурасына зор әсер етті. Оның көптеген жұмыстары Доминикан Республикасы мен Пуэрто-Рикода жоғары сапалы қоғамдық ғимараттардың көптеген үлгілерін қалдырды, олар өздерінің техникалық инновацияларымен және Кариб теңізінде тропикалық сәулет тілін қалыптастыруға қосқан үлесімен ерекшеленеді. Неходоманың еңбектері оның өмір бойында кеңінен жарияланды. Сондай-ақ, ол 1927 жылы Пуэрто-Рикодағы сәулет туралы «Пуэрто-Рикодағы сәулет туралы» маңызды мақала жариялады. Неходома 1928 жылы автокөлік апатында қаза тапты.

Антонин Неходоманың еңбектері

Пуэрто-Рико университетінің сәулет және құрылыс архиві (AACUPR) Антонин Неходома жинағын (1906-1992) сақтайды. Жинақтың көлемі шамамен төрт куб метрді құрайды, оның ішінде архитектуралық суреттер, фотосуреттер, заттар мен мәтіндік құжаттар бар. Архитектуралық суреттер сериясы хронологиялық тәртіппен ұйымдастырылған 20 жобадан тұрады. Құжаттар 1986 жылы Сәулет мектебінің кітапханасына тапсырылды.